فؤاد حسین یا نزار امیدی، کدام‌یک رئیس‌جمهور عراق می‌شود؟

پس از تعیین هیئت‌رئیسه مجلس عراق و اعلام مهلت یک‌هفته‌ای برای معرفی نامزدهای ریاست‌جمهوری، فهرست نامزدها به بیش از هشتاد نفر رسید. منصب ریاست‌جمهوری عرفاً سهمیه کردهاست و همواره میان حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی رقابت وجود داشته است؛ رقابتی که پس از درگذشت جلال طالبانی تشدید شد. در دوره ریاست مسعود بارزانی بر اقلیم، توافق نانوشته‌ای برقرار بود که بر اساس آن ریاست‌جمهوری به اتحادیه میهنی می‌رسید، اما پس از کناره‌گیری او، حزب دموکرات این توافق را پایان‌یافته دانست و اعلام کرد حزبی که اکثریت آرای شهروندان کرد و کرسی‌های کردها در پارلمان عراق را کسب کند، باید سهم اصلی کردها در کابینه و منصب ریاست‌جمهوری را در اختیار داشته باشد. این رویکرد نه از سوی اتحادیه میهنی و دیگر احزاب کردی پذیرفته شد و نه مورد تأیید بخشی از رهبران شیعه و سنی قرار گرفت. در انتخابات ۲۰۱۸، حزب دموکرات فؤاد حسین و اتحادیه میهنی برهم صالح را معرفی کردند و با وجود شانس بالای حسین، فشارهای جریان‌های مختلف به انتخاب برهم صالح انجامید.

پس از انتخابات ۲۰۲۱، اختلافات اتحادیه میهنی، حزب دموکرات و شماری از رهبران شیعه با برهم صالح افزایش یافت. صالح با تقویت جایگاه ریاست‌جمهوری و استفاده از لابی‌های کردی برای اعمال فشار بر سایر احزاب، موجب گسترش نارضایتی شد؛ روندی که نهایتاً مسیر تصدی سمت در کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل را برای او هموار کرد. در همان انتخابات، حزب دموکرات برای دست‌یابی به ریاست‌جمهوری چهره‌ای شناخته‌شده را معرفی کرد، اما لابی برخی رهبران شیعه و بهره‌گیری از ظرفیت دادگاه فدرال با هدف جلوگیری از تشکیل دولت توسط احزاب پیروز مانند جریان صدر، حزب تقدم و حزب دموکرات مانع شد. رد صلاحیت هوشیار زیباری، وزیر خارجه اسبق، نقطه عطفی در تشدید اختلافات حزب دموکرات با احزاب شیعه و سنی بود.

حزب دموکرات کردستان بار دیگر به فؤاد حسین بازگشته است. او در دوران وزارت خارجه با مدیریت تهدیدهای احتمالی آمریکا و اسرائیل علیه عراق، مذاکره با برخی گروه‌های مسلح نزدیک به محور مقاومت برای کاهش تنش و میانجی‌گری میان بغداد و اربیل برای نزدیک‌سازی دیدگاه‌ها، کارنامه‌ای قابل‌قبول ارائه کرد؛ عواملی که شانس او را برای ریاست‌جمهوری افزایش می‌دهد. در مقابل، اتحادیه میهنی نزار امیدی، وزیر پیشین محیط‌زیست، را نامزد کرده است. امیدی پیش‌تر به‌دلیل پایبندی حزبی از وزارت کناره‌گیری کرده بود و با انتقاد بخشی از نخبگان سیاسی مواجه است؛ منتقدانی که معتقدند انتخاب او می‌تواند به تضعیف کارکرد و جایگاه ریاست‌جمهوری بینجامد. مجلس تا ۲۹ ژانویه برای انتخاب رئیس‌جمهور فرصت دارد و نامزد باید در دور نخست دو سوم آرا، معادل ۲۲۰ رأی، کسب کند و اگر این نصاب محقق نشود، در دور دوم اکثریت ساده معیار انتخاب خواهد بود. در وضعیت کنونی، فؤاد حسین به دلیل مقبولیت نزد بسیاری از رهبران شیعه از شانس بیشتری برخوردار است. هم‌زمان، چارچوب هماهنگی شیعیان نوری المالکی را به‌عنوان نامزد نخست‌وزیری معرفی کرده و پس از تعیین رئیس‌جمهور، معرفی نخست‌وزیر مکلف بلافاصله انجام خواهد شد./ منبع