تجدید آرایش ژئوپلیتیکی و تنوع تجاری؛ پاسخ راهبردی هند به سیاستهای تعرفهای آمریکا
هند برای خنثیسازی تعرفههای آمریکا، مسیر تجارت خود را چندقطبی میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «تجدید آرایش ژئوپلیتیکی و تنوع تجاری؛ پاسخ راهبردی هند به سیاستهای تعرفهای آمریکا» به قلم پریسا احتشامنیا در مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا منتشر شده است که در آن استدلال میشود دهلینو در واکنش به سیاستهای تعرفهای واشنگتن، با تسریع توافقهای تجارت آزاد و تعمیق پیوندها با اروپا، انگلیس، خلیج فارس و شرکای بریکس، همزمان بهدنبال کاهش ریسک اقتصادی و تثبیت «استقلال راهبردی» خود در موازنه قدرتهای بزرگ است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
تحولات اخیر در تجارت جهانی نشاندهنده بازگشت سیاستهای حمایتگرایانه، بهویژه از سوی آمریکا در دوره دولت ترامپ است؛ روندی که ساختارهای تثبیتشده تجارت آزاد را تحت فشار قرار داده است. هند که با اقدامات تعرفهای سختگیرانه آمریکا، از جمله اعمال تعرفه ۵۰ درصدی بر برخی کالاهای صادراتی خود مواجه شده، راهبردی مبتنی بر تنوعبخشی تجاری و ژئوپلیتیکی را در پیش گرفته است. این رویکرد، فراتر از ملاحظات اقتصادی، به بازتعریف جایگاه هند در نظم جهانی و کاهش وابستگی به یک قدرت مسلط واحد معطوف است.
روابط تجاری هند و آمریکا که طی سالهای گذشته رو به گسترش بوده، اکنون با تنش مواجه شده است. آمریکا بزرگترین شریک تجاری هند محسوب میشود و حجم تجارت دوجانبه دو کشور در سال مالی ۲۰۲۴–۲۰۲۵ به ۱۳۱.۸۴ میلیارد دلار رسیده است. با این حال، مازاد تجاری ۴۱.۱۸ میلیارد دلاری بهنفع هند، نارضایتی واشنگتن را برانگیخته و به اعمال تعرفههای سنگین و طرح انتقاد از تداوم خرید نفت روسیه توسط دهلی نو انجامیده است.
برآوردهای بلومبرگ اکونومیکس نشان میدهد این تعرفهها میتواند صادرات هند به آمریکا را تا ۵۲ درصد کاهش دهد و در میانمدت تولید ناخالص داخلی این کشور را ۰.۸ درصد پایین بیاورد. این فشار اقتصادی، واکنشهای دیپلماتیک گستردهای را بهدنبال داشته است. در این چارچوب، انتقاد وزیر خزانهداری آمریکا از اروپا بهدلیل امتناع از اعمال تعرفههای مشابه علیه هند، شکاف فزاینده میان رویکردهای تجاری واشنگتن و بروکسل را برجسته کرده؛ شکافی که هند از آن برای پیشبرد منافع خود بهره برده است.
در همین زمینه، نهاییشدن توافقنامه تجارت آزاد میان هند و اتحادیه اروپا نقطه عطفی محسوب میشود. مذاکرات این توافق که سالها متوقف مانده بود، در پی تشدید سیاستهای تعرفهای آمریکا شتاب گرفت. این توافق، پیام روشنی درباره وجود گزینههای جایگزین برای تجارت تحت سلطه آمریکا ارسال میکند و نشان میدهد فشار تعرفهای یکجانبه میتواند با مقاومت چندجانبه تضعیف شود.
بر اساس مفاد این توافق، انتظار میرود صادرات هند به اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۳۱ حدود پنجاه میلیارد دلار افزایش یابد و بخشهایی مانند داروسازی، نساجی و صنایع شیمیایی از آن منتفع شوند. هند تعرفه بیش از ۹۰ درصد کالاهای اروپایی را حذف خواهد کرد که صرفهجویی سالانه ۴.۸ میلیارد دلاری بههمراه دارد و در مقابل، اتحادیه اروپا نیز عوارض بر ماشینآلات و داروهای هندی را کاهش میدهد.
تنوعبخشی تجاری هند به اروپا محدود نمانده است. امضای توافق تجارت آزاد با نیوزیلند، انگلیس و عمان و تعمیق روابط با خلیج فارس و برزیل، بخشی از شبکهسازی اقتصادی گستردهتری است که با هدف تضمین امنیت انرژی، افزایش صادرات و کاهش آسیبپذیری در برابر فشارهای خارجی دنبال میشود. این سیاست با نمایش استقلال راهبردی هند در حوزه نظامی، از جمله تداوم استفاده از تجهیزات روسی، تکمیل شده و در مجموع، بیانگر چرخش حسابشده دهلی نو بهسوی نظمی تجاری و ژئوپلیتیکی چندقطبی است./ منبع
