بهترین مسیر ایران برای دستیابی به شکوفایی و امنیت از خلیج فارس میگذرد
موفقیت ایران در بازسازی پساجنگ و دستیابی به امنیت پایدار، در گرو حل مسائل نیابتی و تعامل سازنده با کشورهای خلیج فارس است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشت حاضر با عنوان «بهترین مسیر ایران برای دستیابی به شکوفایی و امنیت از خلیج فارس میگذرد» به قلم دکتر دانیا کلیل خطیب (Dania Koleilat Khatib) در عرب نیوز (Arab News) منتشر شده است؛ بررسی طرح صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران توسط ائتلاف کشورهای عربی خلیج فارس، استدلال میکند که پکن و واشنگتن هر دو به دنبال پایان جنگ هستند، اما پایتختهای عربی تا زمان برطرف شدن تهدیدهای امنیتی ناشی از شبکه نیروهای نیابتی تهران، هیچ هزینهای پرداخت نخواهند کرد و تهران باید بین هژمونیطلبی مخرب یا ادغام در نظم امنیتی-اقتصادی منطقه یکی را برگزیند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
طرح موضوع صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ویرانیهای پساجنگ در ایران که با مشارکت مالی ائتلاف کشورهای حاشیه خلیج فارس همراه شده، تهران را در برابر یک نقطه عطف تاریخی و راهبردی قرار داده است. در شرایطی که مقامات واشنگتن دستیابی ایران به این منابع مالی را به پایبندی کامل به تعهدات توافقنامه منوط کردهاند، پایتختهای عربی منطقه موضع روشنی اتخاذ نمودهاند؛ آنها بر خلاف تلآویو که به دنبال فروپاشی و تجزیه ایران است، خواهان یک همسایه یکپارچه، پایدار و مقتدر هستند که مشکلات داخلی آن به سواحل مقابل سرایت نکند. با این حال، کشورهای عربی تا زمانی که احساس تهدید کنند و رویکردهای هژمونیطلبانه در منطقه پابرجا باشد، حتی یک سنت نیز برای بازسازی زیرساختهای اقتصادی ایران سرمایهگذاری نخواهند کرد. تداوم نگرشهای برتریجویانه تنها به سود واشنگتن خواهد بود تا از مترسک ایرانهراسی برای تداوم حضور نظامی و دوشیدن کشورهای منطقه استفاده کند.
در این میان، برقراری یک معماری امنیتی پایدار نیازمند عقلانیت و واقعگرایی از سوی هر دو طرف است. ایران پس از دو تجربه سنگین حملات هوایی، هرگز از توانمندیهای بازدارندگی و تسلیحات موشکی خود دست نخواهد کشید، اما کشورهای خلیج فارس باید تضمینهای ساختاری دریافت کنند که این تسلیحات در آینده علیه آنها به کار گرفته نمیشوند. در این راستا، ایده امضای یک معاهده عدم تعرض متقابل، مشابه پیمان هلسینکی دوران جنگ سرد، میتواند مکانیسمهای پیشگیری از درگیری را فعال سازد؛ به گونهای که از یک سو امنیت خاک خلیج فارس تضمین شود و از سوی دیگر به ایران اطمینان داده شود که این کشورها به سکوی پرتاب حملات آمریکا و اسرائیل تبدیل نخواهند شد. با این حال، مانع اصلی در مسیر تحقق این ایده، شبکه نیروهای نیابتی مسلح در منطقه است که تهران باید از طریق فرآیندهای سیاسی جامع و گفتوگو با ریاض، به راهحلی برای خلع سلاح یا ادغام آنها دست یابد.
در نهایت، تهران باید درک کند که پیوستن به یک ترتیبات امنیتی دستهجمعی و منطقهای که چارچوب اولیه آن با حضور ترکیه، مصر، عربستان و پاکستان در حال شکلگیری است، بسیار سودمندتر از حفظ گروههای مسلحی است که کنترل کاملی بر آنها ندارد. مسیر رفاه و توسعه ایران از واشنگتن یا تکیه بر ذهنیتهای تهاجمی نمیگذرد، بلکه از قلب خلیج فارس و مصالحه همهجانبه با همسایگان عبور میکند. ایران امروز در برابر یک انتخاب سرنوشتساز قرار دارد؛ یا باید با حل چالشهای امنیتی به چرخه اقتصاد و بازسازی منطقهای بازگردد و یا با اصرار بر رفتارهای تهدیدآمیز، ترتیبات منطقهای را به سمت همگرایی بیشتر با آمریکا سوق دهد./منبع
