چگونه جنگ آمریکا، ایران را به قدرت مسلط جدید خلیج فارس تبدیل کرد

جنگ آمریکا علیه ایران به جای تضعیف تهران، نفوذ منطقه‌ای آن را افزایش داد.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چگونه جنگ آمریکا، ایران را به قدرت مسلط جدید خلیج فارس تبدیل کرد» نوشته لئون هادار (Leon Hadar) و منتشرشده در آسیا تایمز (Asia Times)، با بررسی پیامدهای جنگ ایران و آمریکا، استدلال می‌کند که نتیجه این درگیری برخلاف اهداف اولیه واشنگتن، به تقویت جایگاه راهبردی ایران و کاهش اعتبار امنیتی ایالات متحده نزد شرکای خلیج فارس منجر شده است. این تحلیل بر تغییر موازنه قدرت منطقه‌ای و پیامدهای بلندمدت مداخلات نظامی آمریکا تمرکز دارد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

جنگ آمریکا علیه ایران در سال ۲۰۲۶ که با هدف محدودکردن قدرت منطقه‌ای تهران آغاز شد، در عمل نتیجه‌ای متفاوت از اهداف اعلام‌شده به همراه داشته است. این درگیری نه تنها ساختار قدرت در خلیج فارس را تضعیف نکرد، بلکه به باور برخی تحلیل‌ها موجب افزایش توان بازدارندگی ایران و کاهش اعتماد متحدان منطقه‌ای آمریکا به تعهدات امنیتی واشنگتن شده است.

رویکرد آمریکا در قبال ایران بر این فرض استوار بود که فشار نظامی می‌تواند ساختار سیاسی تهران را تضعیف کرده و رفتار منطقه‌ای آن را تغییر دهد. اما تجربه جنگ نشان داد که یک کشور بزرگ با موقعیت ژئوپلیتیک، ظرفیت نظامی و منابع انسانی گسترده را نمی‌توان صرفاً از طریق حملات نظامی از معادلات منطقه‌ای حذف کرد. در نتیجه، ایران پس از تحمل فشارهای شدید، توانست ساختارهای اصلی قدرت خود را حفظ کند و از موقعیت جدیدی در منطقه برخوردار شود.

یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ، تغییر نگاه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نسبت به نقش آمریکا در تأمین امنیت منطقه بود. دولت‌های منطقه که برای دهه‌ها به حضور نظامی آمریکا تکیه داشتند، در جریان بحران دریافتند که این حضور لزوماً به معنای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از درگیری نیست. اختلال در مسیرهای انرژی و افزایش هزینه‌های اقتصادی ناشی از ناامنی، نگرانی‌های جدیدی درباره وابستگی بیش از حد به واشنگتن ایجاد کرده است.

در مقابل، ایران توانست از شرایط پس از جنگ برای تقویت جایگاه خود استفاده کند. حفظ ساختار سیاسی، بازسازی توان موشکی و افزایش نفوذ در حوزه‌هایی مانند امنیت تنگه هرمز، به تهران ابزارهای بیشتری برای تأثیرگذاری بر اقتصاد و امنیت منطقه داده است. این شرایط موجب شده ایران از یک بازیگر تحت فشار به قدرتی تبدیل شود که دیگر بازیگران ناچار به در نظرگرفتن آن در محاسبات خود هستند.

این تحولات همچنین نشان‌دهنده محدودیت راهبردهای مبتنی بر تغییر نظام و مداخلات نظامی گسترده است. تجربه‌های گذشته آمریکا در غرب آسیا نشان داده که تلاش برای حذف یک رقیب منطقه‌ای اغلب می‌تواند به تقویت همان بازیگری منجر شود که هدف مهار آن بوده است. در این چارچوب، جنگ اخیر نیز نمونه‌ای از فاصله میان اهداف سیاسی اعلام‌شده و نتایج واقعی در میدان تلقی می‌شود.

در سطح منطقه‌ای، افزایش قدرت ایران هم‌زمان با کاهش اعتبار آمریکا می‌تواند به بازتعریف روابط میان کشورهای حوزه خلیج فارس، تهران و قدرت‌های بزرگ مانند چین منجر شود. کشورهای منطقه ممکن است به جای اتکای انحصاری بر یک قدرت خارجی، به سمت ایجاد توازن میان بازیگران مختلف حرکت کنند.

در مجموع، جنگ آمریکا و ایران نه تنها نتوانست جایگاه تهران را تضعیف کند، بلکه به عاملی برای تقویت نقش ایران در معادلات خلیج فارس تبدیل شد. پیامد اصلی این درگیری، تغییر در برداشت منطقه از قدرت آمریکا و افزایش اهمیت بازیگران بومی در نظم امنیتی آینده غرب آسیا است./منبع