توافق ایران و آمریکا از منظر کشورهای غرب آسیا، روسیه و چین

این توافق، موازنه امنیتی و اقتصادی منطقه را بازتعریف می کند.

به گزارش اطلس دیپلماسی، مطلبی با عنوان «توافق ایران و آمریکا از منظر کشورهای غرب آسیا، روسیه و چین» نوشته کارشناسان شورای آتلانتیک (Atlantic Council Experts) و منتشرشده در شورای آتلانتیک (Atlantic Council)، پیامدهای توافق تهران و واشنگتن را برای کشورهای خلیج فارس، اسرائیل، لبنان، عراق، سوریه، پاکستان، روسیه و چین بررسی می کند و نشان می دهد بازگشایی تنگه هرمز و کاهش درگیری، محاسبات امنیتی و اقتصادی بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای را بازتنظیم کرده است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

توافق ایران و آمریکا، فراتر از توقف یک مرحله از درگیری، معادلات امنیتی و اقتصادی غرب آسیا را وارد مرحله ای تازه کرده است. بازگشایی تنگه هرمز برای کشورهای حاشیه خلیج فارس اهمیتی حیاتی دارد، زیرا جنگ با اختلال در صادرات نفت و گاز، افزایش تورم، کاهش رشد اقتصادی، افت گردشگری و آسیب به زیرساخت های انرژی، هزینه های سنگینی بر آنها تحمیل کرد. از این رو، دولت های عربی خلیج فارس از کاهش تنش استقبال می کنند، اما اعتمادشان به آمریکا به عنوان ضامن امنیت منطقه کاهش یافته است. آنها همچنان به حضور نظامی واشنگتن نیاز دارند، ولی در عمل به سمت تعامل دیپلماتیک گسترده تر با تهران و توافقی جامع تر حرکت خواهند کرد.

برای اسرائیل، توافق بیش از آنکه دستاوردی امنیتی باشد، نشانه محدود شدن آزادی عمل و فاصله گرفتن واشنگتن از اهداف اولیه جنگ تلقی می شود. تل آویو نگران است که توقف عملیات نظامی آمریکا، بدون تعیین تکلیف برنامه هسته ای، توان موشکی و شبکه های هم پیمان ایران، به تهران فرصت دهد منابع و مشروعیت بیشتری به دست آورد. اختلاف بر سر نحوه تنظیم توافق و کنار گذاشته شدن اسرائیل از جزئیات آن نیز می تواند شکاف میان دولت ترامپ و بنیامین نتانیاهو را عمیق تر کند. در چنین فضایی، احتمال حرکت اسرائیل به سوی اقدامات یک جانبه، به ویژه در لبنان و سوریه، همچنان پابرجاست.

لبنان با وجود کاهش سطح درگیری، وارد مرحله ای باثبات نشده است. ابهام درباره خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب، سخت تر شدن مسئله خلع سلاح حزب الله و افزایش فشار بر دولت، زمینه تنش داخلی را حفظ می کند. عراق نیز از بازگشایی تنگه هرمز سود می برد، زیرا صادرات نفت ستون اصلی درآمدهای دولت است؛ با این حال، بغداد همچنان میان فشار آمریکا برای کاهش نفوذ ایران و ضرورت حفظ رابطه با تهران گرفتار خواهد ماند. سوریه نیز می تواند از مسیرهای جایگزین انتقال انرژی به مدیترانه بهره ببرد، اما ادامه عملیات اسرائیل و نبود توافق امنیتی، این فرصت را شکننده می کند.

پاکستان از معدود برندگان مستقیم توافق است. نقش میانجیگرانه اسلام آباد، جایگاه بین المللی آن را تقویت و نگرانی هایش درباره سرریز ناامنی از مرز ایران، وابستگی انرژی و وضعیت میلیون ها شهروند پاکستانی در خلیج فارس را کاهش داده است. با این حال، تقویت اعتبار خارجی دولت و ارتش ممکن است در داخل به افزایش محدودیت های سیاسی و فشار بر مخالفان منجر شود.

روسیه با وضعیتی دوگانه روبه رو است: کاهش قیمت نفت و بازگشت توجه غرب به جنگ اوکراین به زیان مسکوست، اما کاهش تنش منطقه ای می تواند همکاری امنیتی کشورهای عربی با کی یف را محدود کند. چین در مجموع از توافق سود می برد؛ باز ماندن تنگه هرمز، ثبات بازار جهانی انرژی و کاهش هزینه واردات، به اقتصاد صادرات محور آن کمک می کند. در عین حال، جنگ محدودیت توان نظامی آمریکا و انحراف منابع واشنگتن از آسیا-اقیانوسیه را آشکار کرد؛ وضعیتی که پکن بدون پرداخت هزینه جنگ، از آن بهره برداری راهبردی می کند./منبع