۱۰۹ سال پس از بالفور؛ بریتانیا به فلسطینیان پاسخ بدهکار است
دولتی که به بررسی عذرخواهی برای بردهداری میاندیشد، نمیتواند چشم بر کارنامه استعماری خود در فلسطین ببندد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «۱۰۹ سال پس از بالفور؛ بریتانیا به فلسطینیان پاسخ بدهکار است» به قلم ویکتور کتان (Victor Kattan) در نیو عرب (The New Arab) منتشر شده است. نویسنده با اشاره به دادخواست حقوقی ۴۰۰ صفحهای علیه دولت بریتانیا، مسئولیت تاریخی لندن در سرکوب و آوارگی فلسطینیان میان سالهای ۱۹۱۷ تا ۱۹۴۸ را یادآوری میکند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
اظهارات اخیر اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، مبنی بر احتمال عذرخواهی رسمی لندن بابت نقش خود در تجارت برده همزمان با میزبانی گروه ۲۰ در منچستر، چرخشی قابل توجه در مواجهه با گذشته استعماری این کشور به شمار میرود. اگرچه پرداخت غرامت منتفی شده، اما طرح چنین بحثی نشان میدهد گذشت زمان مانع از پذیرش خطاهای تاریخی نیست؛ چنانکه لندن پیشتر در سال ۲۰۱۳ بابت سرکوب قیام مائو مائو در کنیا به بیش از پنج هزار قربانی غرامت پرداخت و در سال ۲۰۲۵ نیز از کشتار ۱۹۴۸ در مالایا ابراز تأسف کرد.
اکنون در صدونهمین سالگرد اعلامیه بالفور، این پرسش مطرح است که آیا بریتانیا حاضر است با کارنامه استعماری خود در فلسطین طی سالهای ۱۹۱۷ تا ۱۹۴۸ نیز روبهرو شود. در سپتامبر ۲۰۲۵، دادخواستی چهارصد صفحهای به نمایندگی از ۱۴ فلسطینی به نخستوزیر و وزرای کلیدی بریتانیا تسلیم شد که استدلال میکند لندن با اشغال، سرکوب و تشویق به تجزیه، حقوق بینالملل زمان خود را نقض کرده است.
بر اساس این دادخواست، بریتانیا با صدور اعلامیه بالفور تعهد قبلی خود برای به رسمیت شناختن یک کشور مستقل عربی را زیر پا گذاشت و بهعنوان قدرت اشغالگر، نظم حقوقی و اجتماعی سرزمینی عثمانی را بدون مجوز دگرگون کرد. هنگامی که فلسطینیان میان سالهای ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ قیام کردند، لندن با قوانین اضطراری، تنبیه جمعی، بازداشت بدون محاکمه و اعدامهای فراقضایی پاسخ داد؛ بهگونهای که تا ۵۲۸ هزار فلسطینی، معادل حدود ۳۸ درصد جمعیت وقت، بازداشت شدند.
خروج بریتانیا در سال ۱۹۴۸ نیز به مسئولیتهایش پایان نداد. سیاستهای لندن در ترویج تجزیه و رهاکردن غیرنظامیان عرب در برابر خشونتهای پیشبینیپذیر، مستقیماً به فاجعه نکبت و آوارگی حدود ۷۵۰ هزار فلسطینی گره خورده است. برای شاکیانی همچون منیب المصری که در ۱۳ سالگی و در سال ۱۹۴۷ هدف گلوله نیروهای بریتانیایی قرار گرفت، این پرونده تاریخی گذشته نیست، بلکه ریشه بحران کنونی است.
با گذشت چهارده ماه از تحویل این دادخواست، داونینگ استریت هنوز هیچ پاسخ روشنی به درخواستهای اولیه برای انتشار اسناد محرمانه و پذیرش مسئولیت نداده است. مواجهه با گذشته استعماری نمیتواند گزینشی باشد و فلسطینیان ۱۰۹ سال پس از بالفور منتظر پاسخ لندن هستند./ منبع