آیا هدف ایران از به‌دست‌آوردن اسناد هسته‌ای اسرائیل، بازتعریف مذاکرات با آمریکا بوده‌است؟

ایران اعلام کرده است که در جریان یک عملیات بزرگ اطلاعاتی، هزاران سند حساس اسرائیلی از جمله جزئیاتی درباره‌ی تأسیسات هسته‌ای را به دست آورده است. مقامات در تهران با استقبال از این تحول گزارش‌شده، می‌گویند این اسناد موقعیت راهبردی جمهوری اسلامی را تقویت می‌کند. این موضوع در حالی مطرح می‌شود که گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه تهران ممکن است در مذاکرات پرمخاطره هسته‌ای خود با ایالات متحده، خواستار ایجاد منطقه‌ای عاری از سلاح هسته‌ای در سطح منطقه شود

افشاگری‌های احتمالی ایران درباره‌ی برنامه هسته‌ای محرمانه اسرائیل که به‌طور گسترده‌ای باور بر این است که به تسلیحات مجهز شده می‌تواند با هدف ایجاد توازن در شرایط مذاکرات با ایالات متحده انجام شود؛ مذاکراتی که تمرکز آن بر شفافیت و سایر تدابیر برای دور نگه‌داشتن جمهوری اسلامی از دستیابی به سلاح اتمی است.

اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، در روز ۱۸ خرداد (۸ ژوئن) مدعی شد که ایران به «مجموعه‌ای ارزشمند» از اسناد حساس اسرائیلی دست یافته است و وعده داد که این اسناد «به‌زودی» منتشر خواهند شد. خطیب به رسانه‌های دولتی گفت که این اسناد شامل پرونده‌های کامل هسته‌ای هستند؛ نه‌تنها درباره‌ی اسرائیل، بلکه همچنین مرتبط با اروپا، ایالات متحده و سایر کشورها. رئیس اطلاعات ایران اعلام کرد که این عملیات «گسترده، جامع و پیچیده» شامل نفوذ به سامانه‌های اسرائیلی و جذب منابع انسانی داخل اسرائیل بوده است. خطیب تأکید کرد که اطلاعات به‌دست‌آمده «موجب قدرتمندی آفندی کشور خواهد بود.» و افزود که تهران نحوه‌ی انتقال این اسناد به ایران را فاش نخواهد کرد.

اظهارات خطیب یک روز پس از آن مطرح شد که صدا و سیمای جمهوری اسلامی به نقل از «منابع منطقه‌ای» بدون نام اعلام کرد ایران به یک مجموعه بزرگ از اسناد «حساس» دست یافته است؛ از جمله هزاران پرونده مرتبط با تأسیسات و پروژه‌های هسته‌ای اسرائیل.

این گزارش، عملیات مذکور را به بازداشت آلموگ آتیاس و روی میزراهی، دو شهروند اسرائیلی، در ماه گذشته توسط اسرائیل به‌اتهام جاسوسی برای ایران مرتبط دانست و آن را «یکی از بزرگ‌ترین ضربات اطلاعاتی در تاریخ» علیه تل‌آویو توصیف کرد.
ایران تاکنون هیچ‌گونه مدرکی برای اثبات ادعاهای خود ارائه نکرده است و مقامات اسرائیلی نیز تاکنون واکنشی فوری نسبت به این نفوذ ادعایی نشان نداده‌اند.

در شبکه‌های اجتماعی، برخی خواستار احتیاط شدند، در حالی که برخی دیگر توانمندی نیروهای اطلاعاتی ایران را ستودند. فرزان ثابت، کارشناس مسائل غرب آسیا و امنیت مستقر در ژنو، به نبود شواهد از سوی ایران اشاره کرد. با این حال، وی با استناد به گزارش‌های رسانه‌ای عنوان کرد که تهران در سال‌های اخیر «در جذب نیرو در داخل اسرائیل موفق‌تر عمل کرده است.»  اما افزود که مشخص نیست آیا این امر به موفقیت‌های عملیاتی منجر شده است یا خیر.

کیوان سعیدی، تحلیلگر سیاسی در ایران، اظهار داشت که این عملیات «برتری» اطلاعاتی ایران بر «سرویس جاسوسی افسانه‌ای اسرائیل» را نشان می‌دهد. وی همچنین استدلال کرد که به‌دست‌آوردن این اسناد موجب «افزایش بازدارندگی» در برابر اسرائیل خواهد شد.

محمد شماس، تحلیلگر مستقر در لبنان، نیز دیدگاه‌های بیان‌شده از سوی سعیدی را تکرار کرد و مدعی شد که ایران با این اقدام پیامی به اسرائیل می‌فرستد مبنی بر اینکه «آماده جنگ» است و اکنون فهرستی «به‌روزشده» از اهداف برای حمله در اختیار دارد.

مقامات اسرائیلی از افزایش چشم‌گیر تلاش‌های ایران برای جذب نیرو در داخل اسرائیل خبر داده‌اند؛ موضوعی که نشان‌دهنده‌ی تغییر جهت به سوی عملیات‌های جاسوسی گسترده‌تر و کم‌هزینه‌تر است. بر اساس گزارش رسانه‌های اسرائیلی، سرویس‌های اطلاعاتی ایران به‌طور فزاینده‌ای از پلتفرم‌هایی مانند تلگرام برای هدف قرار دادن جوامع آسیب‌پذیر، از جمله مهاجران تازه‌وارد و شهروندان یهودی حاشیه‌نشین، استفاده کرده‌اند. تنها در سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴)، نزدیک به ۳۰ نفر در قالب ۹ شبکه جاسوسی ادعایی توسط اسرائیل بازداشت شده‌اند. گفته می‌شود بسیاری از مظنونان در ابتدا با پیشنهاد پول آسان برای انجام وظایف ظاهراً بی‌ضرر مانند عکاسی از سایت‌های نظامی به‌کار گرفته شدند.
 

مقامات اسرائیلی می‌گویند افزایش آشکار عملیات‌های ایران نشان‌دهنده‌ی یک راهبرد تهاجمی‌تر و غیرمتمرکزتر از سوی ایران برای جمع‌آوری اطلاعات و بی‌ثبات‌سازی اسرائیل از درون است.

اعلام ایران مبنی بر به‌دست‌آوردن اسناد اسرائیلی، یادآور عملیات سال ۱۳۹۶ (۲۰۱۸) موساد اسرائیل است؛ عملیاتی که طی آن، مأموران این سازمان ادعا کردند فایل‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای را از یک انبار در ایران به سرقت برده و از کشور خارج کرده‌اند. در آن زمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر وقت اسرائیل، از این اسناد ادعایی برای اثبات این ادعا استفاده کرد که ایران درباره‌ی کاملاً صلح‌آمیزبودن برنامه هسته‌ای خود دروغ گفته است. ایران همواره ادعاها مبنی بر این‌که در پی دستیابی به سلاح هسته‌ای بوده یا هست را رد کرده است. ادعای به‌دست‌آوردن اسناد اسرائیلی در حالی مطرح می‌شود که بن‌بستی بین ایران و ایالات متحده بر سر آینده‌ برنامه هسته‌ای تهران برقرار است.

موضع علنی ایالات متحده این است که ایران باید در هرگونه توافق احتمالی، از ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود صرف‌نظر کند؛ موضوعی که برای تهران قابل قبول نیست. آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، خواسته‌های ایالات متحده مبنی بر لزوم برچیده‌شدن ظرفیت‌های غنی‌سازی ایران را رد کرده است.

اگر ادعاهای ایران درست باشد، اطلاعات به‌دست‌آمده ممکن است پاسخی را که تهران در حال آماده‌سازی آن به پیشنهادی برای توافق ارائه‌شده از سوی ایالات متحده است، تقویت کند. برخی ناظران گمانه‌زنی می‌کنند که تهران در حال بررسی افزودن یک خواسته جدید به مذاکرات است؛ یعنی ایجاد منطقه‌ای عاری از سلاح هسته‌ای در پاسخ به مطالبه ایالات متحده مبنی بر توقف کامل غنی‌سازی. اسرائیل درباره‌ی برنامه هسته‌ای خود سکوت اختیار کرده، اما به‌طور گسترده‌ای باور بر این است که تنها کشور دارای زرادخانه هسته‌ای در منطقه است. برآوردهای کارشناسان، موجودی اسرائیل را حدود ۹۰ کلاهک اتمی اعلام کرده‌اند.

اگر تهران به وعده خود برای انتشار اسناد به‌دست‌آمده از اسرائیل عمل کند، ممکن است این اقدام با هدف بازتعریف چارچوب مذاکرات هسته‌ای با واشنگتن انجام شود. در واقع، با تمرکز بر زرادخانه اعلام‌نشده اسرائیل، ایران ممکن است خواسته دیرینه‌ خود مبنی بر ایجاد منطقه‌ای عاری از سلاح هسته‌ای را به‌عنوان مسئله‌ای مربوط به عدالت منطقه‌ای مطرح کند.

با قراردادن خود در جایگاه حامی خلع سلاح، ایران ممکن است تلاش کند فشار دیپلماتیک را از برنامه هسته‌ای خود دور کرده و آن را متوجه وضعیت مبهم هسته‌ای اسرائیل سازد؛ موضوعی که می‌تواند تلاش‌های دولت ایالات متحده را برای منزوی‌کردن تهران پیچیده‌تر کند.

حتی اگر اسناد منتشرشده فاقد افشاگری‌های چشمگیر باشند، انتشار آن‌ها می‌تواند به‌عنوان ابزاری راهبردی برای برهم‌زدن روایت فعلی مذاکرات و تقویت موضع چانه‌زنی ایران عمل کند./ منبع