فشار جنگ ایران بر پوند مصر؛ ثباتی شکننده در برابر شوک‌های پیش‌رو

جنگ علیه ایران و فشارهای ناشی از آن بر اقتصادهای نوظهور، به آزمونی برای پوند مصر تبدیل شده است. اگرچه دولت مصر مدعی است توانایی جذب شوک‌های اقتصادی را دارد، گزارش‌ها و تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهند که پوند بر پایه‌ای شکننده اما موقتاً قابل دوام قرار گرفته است. افزایش قیمت انرژی و اختلال در زنجیره‌های تأمین جهانی نخستین پیامدهای مستقیم جنگ برای اقتصاد مصر بوده‌اند. مصر به‌عنوان واردکننده خالص انرژی، با هر ۱۰ دلار افزایش قیمت نفت، حدود ۲.۵ میلیارد دلار به هزینه وارداتش افزوده می‌شود. همزمان با تشدید جنگ، پوند بیش از ۸ درصد از ارزش خود را از دست داد و نرخ برابری آن در مقاطعی از ۵۴ پوند در برابر هر دلار فراتر رفت. برخی برآوردها نیز از کاهش ۱۴ درصدی ارزش پوند از زمان آغاز جنگ حکایت دارند.

با این حال، افت ارزش پوند در دهه گذشته بسیار شدیدتر بوده است. نرخ رسمی دلار از حدود ۱۰ پوند در سال ۲۰۱۶ به ۱۷.۸ پوند در ۲۰۱۷، ۱۹.۲ پوند در ۲۰۲۲ و ۴۵.۳ پوند در ۲۰۲۴ رسید؛ روندی که به معنای کاهش بیش از ۸۰ درصدی ارزش پوند طی یک دهه است. عبور نرخ دلار از مرز ۵۰ پوند، فشار روانی قابل توجهی بر جامعه مصر وارد کرد و قدرت خرید مردم را کاهش داد. این وضعیت موجب افزایش نگرانی‌ها و تغییر الگوی مصرف، به‌ویژه در میان طبقه متوسط، شد.

اقتصاددانان معتقدند آثار جنگ فراتر از نوسانات ارزی است. هزینه واردات انرژی مصر از حدود ۵۶۰ میلیون دلار پیش از جنگ به ۱.۷ میلیارد دلار افزایش یافته و تعهدات بازپرداخت بدهی خارجی به ۲۹.۲ میلیارد دلار رسیده است. در همین حال، درآمدهای ارزی نیز کاهش یافته‌اند. درآمد ماهانه کانال سوئز از ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون دلار به حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار کاهش یافته و درآمدهای گردشگری نیز پس از ثبت رکورد نزدیک به ۱۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ افت کرده است.

یکی دیگر از نگرانی‌ها احتمال کاهش تعداد کارگران مصری در کشورهای خلیج فارس و در نتیجه افت حواله‌های ارزی است. این حواله‌ها که در سال ۲۰۲۵ از ۴۱ میلیارد دلار فراتر رفتند، یکی از مهم‌ترین منابع ارز خارجی مصر محسوب می‌شوند. مجموعه این تحولات می‌تواند کسری حساب جاری مصر را از حدود ۱۵ میلیارد دلار به نزدیک ۲۴ میلیارد دلار افزایش دهد و دولت را ناچار به تأمین مالی خارجی بیشتر کند.

در ارزیابی آینده، برخی تحلیلگران نرخ کنونی ارز را متأثر از تنش‌های ژئوپلیتیکی و قابل اصلاح می‌دانند، اما بسیاری از مؤسسات مالی تضعیف تدریجی پوند و نوسان دلار در محدوده ۵۲ تا ۵۵ پوند در سال جاری را محتمل می‌شمارند. سه سناریو مطرح است: تثبیت موقت در صورت پایان جنگ، ادامه فشارها در صورت تداوم درگیری و کاهش بیشتر ارزش پوند در صورت تشدید جنگ و افزایش بهای نفت به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه. در مجموع، تحولات جنگ ایران شکنندگی تعادل حاکم بر ثبات پوند مصر را آشکار کرده و آینده این ارز را بیش از پیش به روند تحولات خارجی و توان اقتصاد مصر در جذب شوک‌های پی‌درپی وابسته ساخته است./ منبع