حمله اسرائیل به ایران مصداق تروریسم دولتی است

در پی رخداد نظامی اسرائیل علیه ایران در خردادماه، این عملیات با اعمالی فراتر از عرف بین‌المللی و مخاصمات متعارف صورت گرفت و دارای ویژگی‌های متفاوت نسبت به جنگ‌های رسمی بود. مجموعه حملات، با استفاده از عوامل داخلی، جاسوسان و بهره‌گیری از شیوه‌های مخفیانه و برنامه‌ریزی‌شده، مقامات ارشد، دانشمندان و غیرنظامیان را در منازل شخصی هدف قرار داد. شواهد و مستندات حاکی از این است که این عملیات بدون اعلان جنگ رسمی، صرفاً با اهدافی از جمله ایجاد رعب ‌و وحشت، اعمال فشار سیاسی و تأثیرگذاری بر سیاست‌های ایران انجام شد و امکان توجیه آن تحت مفهوم جنگ علنی یا دفاع مشروع منتفی است.

مطابق قواعد حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌های مربوط، مرزبندی روشنی بین اقدام نظامی مشروع و فعالیت‌های تروریستی وجود دارد. کنوانسیون‌های ژنو و اصول عرفی بین‌المللی عملیات نظامی را صرفاً در چارچوب مخاصمه آشکار و بر پایه تفکیک بین نظامیان و غیرنظامیان، مشروع می‌دانند. در این رخداد،‌ حملات نه‌تنها فاقد بستر علنی جنگ بودند، بلکه با انگیزه‌های سیاسی و به دور از اعلام آشکار مخاصمه صورت گرفتند. انتخاب اهداف اغلب غیرنظامی و ساکن در منازل شخصی، همچنین استفاده از عوامل نفوذی به عنوان مجریان، از جمله ویژگی‌های اصلی این عملیات به‌شمار می‌آید.

در تدوین شاخص‌های تروریسم در اسناد بین‌المللی، ویژگی‌هایی چون اعمال خشونت علیه افراد غیرنظامی یا کسانی که در درگیری‌ها شرکت ندارند، استفاده از روش‌های پنهانی، هدف‌گذاری با قصد برهم‌زدن روحیه عمومی یا تحمیل اراده بر دولت هدف و عدول از اصل تمایز و تناسب به رسمیت شناخته شده است. این معیارها در کنوانسیون بین‌المللی تامین مالی تروریسم ۱۹۹۹ و قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل مصداق پیدا می‌کند. حملات صورت‌گرفته علیه دانشمندان، فرماندهان و خانواده‌های آنان در اماکن مسکونی و خارج از حوزه‌های درگیری، در این چارچوب قابل ارزیابی است؛ به‌ویژه آنکه این اقدامات با برنامه‌ریزی، پشتیبانی مالی و هدایت عملیاتی توسط یک دولت و عوامل داخلی آن صورت گرفته و منجر به آسیب‌های گسترده به غیرنظامیان شده است.

نکات کلیدی این رخداد در نقض کنوانسیون‌های بین‌المللی و قطعنامه‌های سازمان ملل، از جمله هدف‌گیری افراد با انگیزه‌های سیاسی، که مصداق جنایت بین‌المللی و تروریسم محسوب می‌شود، کاملاً مشهود است. ماده دوم کنوانسیون تامین مالی تروریسم، هر اقدام عمدی خشونت‌آمیز علیه اشخاص حقیقی را که در درگیری مستقیم شرکت ندارند و با هدف ارعاب یا وادارکردن دولت به انجام یا عدم انجام اقدامی خاص صورت می‌گیرد، تروریسم تعریف می‌کند. همچنین، قطعنامه ۴۹/۶۰ مجمع عمومی سازمان ملل، کشتار هدفمند با انگیزه‌های سیاسی را نقض جدی حقوق بین‌الملل و تروریسم می‌داند. بنابراین، ارتکاب عملیات مسلحانه پنهانی در خاک کشوری دیگر، به خصوص با استفاده از عوامل داخلی، مصداق روشنی از تروریسم دولتی است و عاملان آن، اعم از دولت و عوامل اجرایی، مسئولیت مستقیم این جنایات را برعهده دارند. در چنین شرایطی، جامعه جهانی و نهادهای ذی‌ربط موظف به پیگیری و مطالبه پاسخگویی شفاف و مؤثر از اسرائیل در قبال این اقدامات تروریسم دولتی هستند./ منبع