نیاز به بازنگری در روابط بین قطر و ایالات متحده

قطر نقش برجسته‌ای در تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان‌دادن به جنگ غزه دارد، اما این تلاش‌ها، از جمله مذاکرات اخیر برای آزادی ۵۰ گروگان اسرائیلی ربوده‌شده توسط حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، بارها ناکام مانده است. این ناکامی تعجب‌آور نیست، زیرا قطر از سال ۱۹۹۹ حامی وفادار حماس بوده و به نظر می‌رسد بیش از صلح منطقه‌ای، به بقای این گروه شبه‌نظامی در غزه متعهد است. حمایت قطر از حماس به پیش از تسلط این گروه بر غزه در سال ۲۰۰۷ بازمی‌گردد. در سال ۱۹۹۹، پس از اخراج حماس از اردن، قطر به این گروه پناه داد و وزیر خارجه‌اش اعلام کرد که مقامات حماس به‌عنوان مهمان در قطر پذیرفته می‌شوند، هرچند فعالیت سیاسی از این کشور ممنوع است. حماس به‌جای قطر به سوریه رفت، اما با آغاز جنگ داخلی سوریه، دوباره به قطر بازگشت. در سال ۲۰۰۳، پس از حمله حماس در اورشلیم که هفت کشته، از جمله دو شهروند آمریکایی بر جای گذاشت، رهبران حماس در قطر گردهم آمدند. قطر در آن زمان تلاش کرد با میانجی‌گری، از هدف قرارگرفتن رهبران حماس توسط اسرائیل جلوگیری کند، زیرا بخش قابل‌توجهی از بودجه این گروه از منابع قطری تأمین می‌شد.

پس از پیروزی حماس در انتخابات فلسطین در سال ۲۰۰۶ و تسلط بر غزه در سال ۲۰۰۷، قطر از این گروه حمایت کرد. در سال ۲۰۱۲، شیخ حمدبن‌خلیفه آل‌ثانی، امیر وقت قطر، به‌عنوان اولین رهبر جهانی به غزه تحت کنترل حماس سفر کرد و کمک چهارصد میلیون دلاری به دولت تحت کنترل این گروه وعده داد. وزارت خارجه اسرائیل این اقدام را «دورریختن صلح» دانست و هشدار داد که بیش‌تر این پول به جیب حماس می‌رود. از آن زمان، قطر حدود ۱.۸ میلیارد دلار به غزه تحت کنترل حماس تزریق کرده است.

از سال ۲۰۱۸، قطر ماهانه حدود ۳۰ میلیون دلار برای حمایت از حقوق کارمندان دولت حماس به غزه انتقال داد، انتقالی که با تأیید اسرائیل انجام شد تا از جنگ‌های آینده جلوگیری کند. اما پس از جنگ یازده‌روزه در ماه می ۲۰۲۱، اسرائیل این انتقالات را متوقف کرد. قطر با همکاری مصر، سوخت به غزه ارسال کرد تا حماس آن را بفروشد و پول نقد به‌دست آورد.

اسناد کشف‌شده توسط ارتش اسرائیل نشان می‌دهد که برخلاف ادعای قطر، کمک‌های این کشور به‌طور مستقیم به شاخه‌های سیاسی و نظامی حماس رسیده است. در سال ۲۰۱۹، اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی حماس، به وزیر خارجه قطر گفت که دوحه «شاهرگ اصلی» جمع‌آوری کمک‌های مالی برای این گروه است. در سال ۲۰۲۱، هنیه به یحیی سنوار، رهبر حماس در غزه، اطلاع داد که امیر قطر با تأمین مخفیانه یازده میلیون دلار برای رهبری این گروه موافقت کرده است. این اسناد تأیید می‌کنند که پول قطر به تقویت زیرساخت‌های نظامی حماس، از جمله تسلیحات و آموزش، کمک کرده و حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را ممکن ساخته است.

حماس از سال ۲۰۱۲ دفتر خود را از سوریه به دوحه منتقل کرد و هنیه اعلام نمود که «تمام دوحه به لطف حمایت رهبران قطری، دفتری برای حماس است». قطر ادعا می‌کند این دفتر به درخواست واشنگتن برای ارتباط غیرمستقیم با حماس ایجاد شده، اما مقامات آمریکایی این ادعا را رد کرده‌اند. حتی پس از کشتار ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که بر اثر آن ۱۲۰۰ اسرائیلی کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند، قطر به حماس اجازه فعالیت در خاک خود را داده است. خالد مشعل، از رهبران حماس که در سپتامبر ۲۰۲۴ توسط وزارت دادگستری آمریکا به اتهام تروریسم، توطئه قتل و نقض تحریم‌ها تحت تعقیب است، همچنان در قطر حضور دارد. قطر، به‌عنوان متحد غیرناتوی اصلی آمریکا، مشعل را به مقامات آمریکایی تحویل نداده است.

قطر همچنین به گروه‌های تروریستی مانند طالبان، القاعده و داعش کمک مالی نموده و به مؤسسات آموزشی آمریکایی نیز نفوذ کرده است. این اقدامات نشان‌دهنده نیاز فوری به بازنگری روابط ایالات متحده و قطر از طریق جلسات کنگره، قوانین جدید و اقدامات اجرایی است./ منبع