واکنش جنوب‌شرق آسیا به رقابت ابرقدرت‌ها؛ آمریکا در برابر چین

کشورهای آسیای جنوب‌شرقی برای مدت‌ها به سیاستی متکی بودند که در آن، از اتخاذ جانبداری از یکی از دو قدرت بزرگ جهانی، ایالات متحده و چین، خودداری می‌کردند. این رویکرد به آن‌ها اجازه می‌داد تا به‌طور هم‌زمان از منافع امنیتی آمریکا و منافع اقتصادی چین بهره‌برداری کنند. این سیاست «عدم انتخاب جانبداری» به‌ویژه در دوره‌ای که رقابت‌های ایالات متحده و چین در منطقه تشدید می‌شد، نقش مهمی ایفا می‌کرد. با این حال، از زمان آغاز ریاست‌جمهوری ترامپ و تحولات مربوط به جنگ تجاری با چین، این سیاست به‌چالش کشیده شده است.

تحت دولت ترامپ، ایالات متحده اقدام به خروج از توافق‌های چندجانبه مانند «شراکت اقتصادی ترانس-پاسفیک» و آغاز جنگ تجاری با چین کرد، که در نهایت موجب برهم‌ریختن سیستم تجاری بین‌المللی شد. پاندمی کرونا نیز وضعیت تجارت جهانی را پیچیده‌تر کرد و به کاهش سطح تجارت بین‌المللی انجامید، به‌ویژه که چین به‌مدت طولانی محدودیت‌های قرنطینه‌ای سختگیرانه را اعمال کرد. انتقال به دولت بایدن ادامه روند وضع تعرفه‌های بالا بر واردات چینی و تهدیدات امنیتی علیه چین را در پی داشت.

با این تحولات، سیاست‌های تجاری و امنیتی ایالات متحده به‌طور فزاینده‌ای با یکدیگر ترکیب شدند و رقابت بین ایالات متحده و چین به تمامی حوزه‌ها گسترش یافت. این مسئله باعث شد که کشورها در آسیای جنوب‌شرقی دیگر نتوانند به سادگی از انتخاب یکی از این دو قدرت بزرگ خودداری کنند. برخی از این کشورها به تدریج به‌سمت چین گرایش پیدا کرده‌اند، به‌ویژه به‌دلیل سرمایه‌گذاری‌های بیشتر چین و کاهش اعتماد به ایالات متحده در تامین امنیت. در این وضعیت، کشورهای آسیای جنوب‌شرقی بیشتر به‌دنبال این هستند که در قالب گروه‌های کوچک و چندجانبه مانند «گفت‌وگوی امنیتی چهارگانه» و ابتکار «اقیانوس‌های هند-آرام»، به تعادل بین همکاری با ایالات متحده و چین دست یابند. این سیاست‌گذاری‌ها ممکن است موجب شکل‌گیری مدل‌های جدیدی در تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی شود./ منبع