شکاف شگفت‌انگیز بین هند و ایالات متحده

در ۲۵ سال گذشته، هند و ایالات متحده روابط اقتصادی و راهبردی محکمی برقرار کرده‌اند که بر ارزش‌ها و منافع مشترک، به‌عنوان دو دموکراسی بزرگ جهان با جمعیت‌های چندفرهنگی و نگرانی از ظهور چین استوار بوده است. اما در چهار ماه اخیر، با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، این رابطه به‌‌شدت متزلزل شده است. اقدامات ترامپ خطوط قرمز سیاست خارجی هند را نادیده گرفته و دستاوردهای یک‌چهارم قرن را تهدید می‌کند. ایالات متحده که زمانی هند را شریکی کلیدی در آسیا می‌دانست، اکنون بالاترین نرخ تعرفه پنجاه‌درصدی را به‌دلیل خرید نفت روسیه توسط هند پس از شروع جنگ اوکراین اعمال کرده است. این نرخ حتی از تعرفه چین، کشوری که واشنگتن تا پیش از این انتظار مهارش را از هند داشت، بالاتر است. ترامپ همچنین در اواخر جولای ۲۰۲۵ توافقی با پاکستان، رقیب دیرینه هند، را برای توسعه ذخایر نفتی آن اعلام کرد.

این مشکلات پس از مداخله ترامپ در درگیری هند و پاکستان در می ۲۰۲۵ شدت یافت. پس از حملات تروریستی در هند و تشدید تنش‌ها، ترامپ به‌صورت یک‌جانبه اعلام کرد که آتش‌بسی را میان دو کشور میانجی‌گری کرده است. هند که همواره مخالف میانجی‌گری خارجی در مناقشاتش با اسلام‌آباد بوده، این ادعا را رد کرد، اما ترامپ بر آن پافشاری نمود. واکنش مثبت پاکستان و حمایتش از نامزدی‌ ترامپ برای جایزه صلح نوبل، خشم هند را برانگیخت. مقامات هندی خشمگین‌اند، اما به‌جای واکنش تند، با پاسخ‌های محتاطانه سعی در مدیریت بحران و حفظ افکار عمومی داخلی دارند. اقدامات ترامپ فرضیات ژئوپلیتیکی هند را به‌چالش کشیده و سیاست چندجانبه‌گرایی آن را ناکارآمد نشان داده است. با این‌ حال، هند به‌جای بازنگری، این سیاست را با شدت بیشتری دنبال خواهد کرد.

هند از زمان استقلال در سال ۱۹۴۷، سیاست عدم تعهد را دنبال کرد و پس از فروپاشی شوروی، با گشایش اقتصادی به‌سوی روابط بهتر با آمریکا رفت. اکنون، چندجانبه‌گرایی هند بر تنوع شراکت‌ها، اجتناب از اتحادهای نظامی، و ترویج نظم چندقطبی متمرکز است. هند تصور می‌کرد که می‌تواند با ایران و روسیه، همزمان با اسرائیل و آمریکا، همکاری کند و واشنگتن به‌دلیل نقش هند در مهار چین، این رویکرد را تحمل خواهد کرد. اما تعرفه‌های آمریکا رشد اقتصادی هند را تهدید می‌کند و روابط رو به رشد دولت ترامپ با پاکستان، جایگاه هند را تضعیف کرده است.

ترامپ با اولویت‌بندی منافع کوتاه‌مدت، به‌دنبال معامله با چین است و جنگ اوکراین را بی‌اهمیت می‌داند. این دیدگاه، اهمیت ژئوپلیتیکی هند را کاهش داده است. تعرفه‌های بالا به‌دلیل سیاست‌های تجاری هند، عضویت در بریکس، و خرید نفت و تجهیزات نظامی از روسیه اعمال شده‌اند؛ درحالی‌که دولت‌های قبلی آمریکا این مسائل را نادیده می‌گرفتند. روسیه نیز با درک کاهش حمایت آمریکا از اوکراین، نیاز کمتری به هند دارد و در درگیری اخیر با پاکستان، حمایت قاطعی از هند نکرد. چین با تقویت روابط با پاکستان و نفوذ در جنوب آسیا، از سیاست‌های ترامپ بهره می‌برد.

ناکامی‌های اخیر، محدودیت‌های چندجانبه‌گرایی هند را آشکار کرد. در بحران با پاکستان، شرکای هند به‌جای حمایت، نگران تبعات هسته‌ای بودند. هند که از رقابت قدرت‌های بزرگ سود می‌برد، اکنون با کاهش اهمیتش مواجه است. با این ‌حال، هند به‌جای کنارگذاشتن چندجانبه‌گرایی، به تقویت روابط با اروپا، ژاپن، کره جنوبی، و حتی چین و روسیه روی خواهد آورد. روابط دوجانبه با آمریکا به‌شدت آسیب دیده و احساسات ضدآمریکایی در هند افزایش یافته است، اما این کشور با دیپلماسی هوشمندانه به‌دنبال بقا در این طوفان ژئوپلیتیکی است./ منبع