مسیر اجلاس گروه ۲۰ آفریقا تا اولویت‌های «اول آمریکا» ترامپ

نشست گروه ۲۰ در ژوهانسبورگ، که نخستین میزبانی قاره آفریقا از این مجمع بود، تحت لوای شعار «همبستگی، برابری، پایداری» برگزار شد تا توجه جهان را به چالش‌های حیاتی «جنوب جهانی» از جمله بدهی‌های ناپایدار، شوک‌های اقلیمی و نیاز قاره به کسب ارزش افزوده بیشتر از صادرات مواد معدنی معطوف سازد. این اجلاس با وجود غیبت برجسته دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شی جین پینگ از چین و ولادیمیر پوتین از روسیه و تحریم آشکار ایالات متحده که در طول ریاست آفریقای جنوبی، توافق‌های کلیدی را رد کرده و پرتوریا -پایتخت اجرائی و اداری کشور آفریقای جنوبی- را ضدآمریکایی خوانده بود، توانست برخلاف سنت‌های مرسوم، یک بیانیه مشترک رهبران را صادر کند. غیبت ترامپ و هم‌زمانی آن با اولتیماتوم جنجالی او به اوکراین برای پذیرش یک طرح صلح نامطلوب، فضای اجلاس را تحت تأثیر قرار داد و نشان داد که ریاست دوره‌ای آتی ایالات متحده در سال ۲۰۲۶، که قرار است در تفرجگاه دورال ترامپ در فلوریدا برگزار شود، یک چرخش قاطع به‌سمت سیاست‌های «اول آمریکا» خواهد بود. انتظار می‌رود این نشست بر آزادسازی مقررات، «فراوانی انرژی» مبتنی بر سوخت‌های فسیلی و بازتعریف تجارت و سرمایه‌گذاری بر اساس منافع داخلی آمریکا متمرکز باشد و احتمالاً از قالب یک نشست سنتی به‌سمت نشست‌های «چندجانبه کوچک» تغییر شکل دهد.

با این وجود، ورای این تضادهای سیاسی و بلوک‌بندی‌های آشکار، کنایه‌ای در حال شکل‌گیری است؛ چرا که برخی از اولویت‌های اصلی آفریقای جنوبی به‌طور زیربنایی با دستور کار دولت ترامپ هم‌راستا هستند، به ویژه در مورد پایداری بدهی و مواد معدنی حیاتی. در بحث بدهی‌ها، آفریقای جنوبی بر رویکردهای جدید برای حل و فصل سریع‌تر بدهی کشورهای کم‌درآمد تأکید کرد، از جمله استفاده از حق برداشت ویژه صندوق بین‌المللی پول  یا تشکیل یک «باشگاه وام‌گیرندگان». این رویکرد، در حالی که کاملاً مورد توافق آمریکا نیست، با دیدگاه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ترامپ، مبنی بر انتقاد از کندی فرآیندهای فعلی حل و فصل بدهی و «خروج از مأموریت اصلی» صندوق بین‌المللی پول هم‌خوانی دارد، چرا که هر دو طرف به‌دنبال یک سازوکار روشن، عادلانه‌تر و سریع‌تر برای بازگرداندن کشورهای بدهکار به مسیرهای پایدار هستند که بستانکاران چینی و خصوصی را نیز در بر بگیرد.

علاوه بر این، در حوزه مواد معدنی حیاتی، آفریقای جنوبی بر مرکزیت قاره در ذخایر جهانی (مانند کبالت، منگنز و عناصر خاکی کمیاب) تأکید کرد و خواستار سرمایه‌گذاری بیشتر برای فرآوری و تولید در داخل آفریقا شد، نه صرفاً ارسال سنگ معدن به چین. این درخواست به وضوح با هدف دولت ترامپ برای تقویت تاب‌آوری زنجیره‌های تأمین و کاهش وابستگی به «نقاط گلوگاهی» چین برای ورودی‌های حیاتی در بخش‌های انرژی، دفاعی و تولیدات پیشرفته هم‌سویی دارد. اکنون مسیر پیش‌رو تعیین خواهد کرد که آیا آمریکا بر این پایه مشترک ساخته‌شده توسط آفریقا استوار خواهد شد یا آن را زیر پوشش «اول آمریکا» مدفون کرده و ارزش این مجمع بین‌المللی را تضعیف خواهد کرد./ منبع