ترکیب جدید فناوری در واشنگتن؛ نوشیدنی تلخ برای چین

سیاست فناوری دولت آمریکا، در رقابت با چین، دستخوش تغییر اساسی شده است؛ دولت پیشین بر برنامه‌ریزی صنعتی راهبردی، کنترل صادرات و مقررات‌گذاری تمرکز داشت، اما دولت کنونی به آزادسازی، سرمایه‌گذاری خصوصی و معامله‌گری مبتنی بر تراکنش روی آورده است. کاخ سفید فعلی، رشد بازارمحور و آزادسازی را برای هدایت رهبری فناوری آمریکا در اولویت قرار داده و چارچوب‌های مدیریت ریسک هوش مصنوعی دوران بایدن را کنار گذاشته و دستورالعمل‌های صنعت‌محور جایگزین آن شده است. موفقیت در این رویکرد، نیازمند هماهنگی با متحدان است که حضورشان برای مقابله با کنترل چین بر مواد خام و بخش‌های کلیدی زنجیره تأمین نیمه‌رساناها حیاتی است.

کنترل‌های صادرات در حال کاهش هستند. با وجود هماهنگی جو بایدن با متحدان هلندی و ژاپنی برای محدود کردن فروش فناوری تراشه به چین، دولت کنونی ابتدا این محدودیت‌ها را کاهش داد و سپس با سازوکاری نوین، تصمیم گرفت ۱۵ درصد از فروش تراشه‌های هوش مصنوعی شرکت‌های انویدیا و اِی‌ام‌دی به چین را سهم خود کند. همزمان با این تغییرات، درگیری‌ها در حال ظهور هستند. چین صادرات مواد معدنی حیاتی را که تقریباً انحصار آن را در اختیار دارد، محدود کرده است؛ اقدامی که تحلیل‌گران می‌گویند با هدف کسب اهرم فشار در مذاکرات تجاری با واشنگتن طراحی شده است. همچنین، اداره فضای سایبری چین به بازیگران اصلی فناوری خود دستور داد تا خرید تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا را به‌دلیل ادعای وجود درهای پشتی سخت‌افزاری متوقف کنند. در مقابل، انویدیا نیز طبق گزارش‌ها، تولید تراشه‌های اچ ۲۰ طراحی‌شده برای چین را متوقف کرده است؛ اقدامی که عملاً بازار پنجاه میلیارد دلاری تراشه‌های هوش مصنوعی را که ستون رشد جهانی آن بود، مسدود می‌کند.

سیاست صنعتی آمریکا شکل جدیدی به خود گرفته است. دولت پیشین، به تولید داخلی تراشه یارانه می‌داد، اما کاخ سفید فعلی، شیر یارانه‌ها را بسته و به‌جای آن، صادرات را به شیوه اقتصادی در می‌آورد. تلاش پکن برای خودکفایی فناورانه شتاب گرفته و شرکت‌هایی مانند هواوی، پردازنده‌های اَسند ۹۱۰ را به‌عنوان رقبای معتبر سخت‌افزارهای آمریکایی معرفی می‌کنند. موج جدیدی از سرمایه‌گذاری خارجی، از جمله از سوی شرکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس، به حوزه‌های نیمه‌رساناها، هوش مصنوعی و زیرساخت‌های ابری آمریکا سرازیر شده است که می‌تواند قدرت رقابت آمریکا را افزایش دهد. در عین حال، تمرکز دولت بر کارایی و رقابت‌پذیری به‌جای یارانه‌های گسترده، باعث کالیبره شدن مجدد طرح‌های صنعتی قبلی، مانند طرح‌های فناوری پاک قانون کاهش تورم و حمایت‌های قانون تولید دفاعی، شده است.

با این وجود، سرمایه‌گذاری فدرال در فناوری‌های مرتبط با امنیت ملی همچنان قوی است. «قانون بزرگ و زیبا»ی ترامپ (One Big Beautiful Bill Act) سه میلیارد و دویست میلیون دلار به فناوری‌های نوظهور و دو میلیارد و هفتصد میلیون دلار دیگر به سامانه‌های امنیت مرزی اختصاص داده است. واشنگتن همچنین همکاری‌های خود را با شرکت‌های خصوصی گسترش داده است؛ برای مثال، از شرکت پالانتیر برای ادغام و به اشتراک‌گذاری داده‌ها در سراسر سازمان‌های فدرال استفاده کرده است. این رویکرد مشارکت دولتی و خصوصی بر تکیه فزاینده واشنگتن بر بخش خصوصی برای نوآوری در راستای اهداف ملی تأکید دارد؛ از جمله برنامه شش‌صد میلیارد دلاری برای انتقال بخش بیشتری از زنجیره تأمین اَپل به آمریکا، که وعده بیست هزار شغل جدید را می‌دهد.

موفقیت سیاست فناوری آمریکا مستلزم هماهنگی با متحدان است. در سفر آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا، به واشنگتن، توافقی برای افزایش ذخایر عناصر خاکی کمیاب امضا شد که یک میلیارد دلار را در ۶ ماه آینده به پروژه‌های دو کشور اختصاص می‌دهد. اروپا و ژاپن نیز نقشی کلیدی دارند؛ شرکت هلندی اِی‌اِس‌اِم‌اِل بخش مهمی از تولید نیمه‌رسانا را در دست دارد و ژاپن بر زنجیره تأمین مواد شیمیایی ضروری برای تولید تراشه مسلط است. سفر آتی ترامپ به توکیو، این پیام را تقویت می‌کند که مقابله با چین فقط از طریق همکاری با شرکت‌های ژاپنی امکان‌پذیر است. موضع در حال ظهور آمریکا ترکیبی از پویایی بازار و جهت‌گیری راهبردی است که گرچه برای متحدان مبهم به‌نظر می‌رسد، اما انعطاف‌پذیری و فرصت‌هایی برای همکاری فراهم می‌کند. چالش چین نیازمند تصمیمات عمل‌گرایانه و همکاری با متحدان است./ منبع