در حالی که چین و هند در حال انجام یک بازی موازنه هستند، آیا دستیابی به یک تحول ممکن است؟

دیدار اخیر سابرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در حاشیه اجلاس وزرای خارجه سازمان همکاری شانگهای (SCO) در تیانجین، به‌عنوان اولین سفر جایشانکار به چین پس از درگیری مرگبار دره گالوان در سال ۲۰۲۰، نقطه عطفی در روابط هند و چین تلقی می‌شود. پس از توافق مرزی اکتبر ۲۰۲۴ که گشت‌زنی کنترل‌شده در امتداد خط کنترل واقعی (LAC) را ممکن ساخت، چندین مقام ارشد هندی، از جمله راجنات سینگ، وزیر دفاع، و آجیت دووال، مشاور امنیت ملی، به چین سفر کردند. دیدار شی و نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در اجلاس بریکس در کازان نیز به این روند افزود.
این اقدامات نشان‌دهنده تمایل دو طرف به کاهش تنش‌ها از طریق دیپلماسی چندجانبه است، اما پیشرفت واقعی به مدیریت مسائل امنیتی و اقتصادی بستگی دارد.

هند پس از انتخاب مجدد مودی در سال ۲۰۲۴، به‌دنبال روابط باثبات با چین است تا از تشدید غیرعمدی تنش در مرز نظامی‌شده جلوگیری کند و بدون مصالحه بر سر حاکمیت، گفت‌وگو را نشان دهد. این رویکرد به هند امکان می‌دهد تا در برابر تنش‌های اخیر با پاکستان که به درگیری نظامی منجر شده است، از خطر جنگ در دو جبهه اجتناب کند. با توجه به روابط عمیق دفاعی و اقتصادی چین با پاکستان، تعامل مجدد با پکن می‌تواند راهی غیرمستقیم برای طرح نگرانی‌های هند درباره تروریسم فرامرزی باشد. همچنین، هند با این دیپلماسی، تعادل خود را با آمریکا و گفت‌وگوی امنیتی چهارجانبه (Quad) حفظ می‌کند و خود را به‌عنوان نیرویی تثبیت‌کننده در آسیا در برابر دوقطبی جهانی نشان می‌دهد.

چین، در مواجهه با فشارهای آمریکا در دوره دوم ترامپ و تعرفه‌های بالا، از تعامل با هند برای تثبیت جبهه غربی خود، حفظ نفوذ در جنوب آسیا، و تقویت تصویر خود به‌عنوان بازیگری مسئول در بریکس و سازمان همکاری شانگهای بهره می‌برد. چین به‌دنبال جداسازی مسئله مرزی از محاسبات امنیتی خود است؛ در حالی که هند خواستار صلح در مرز است. با این حال، چین تمایلی به بازگشت به وضعیت پیش از گالوان نشان نداده و به‌تازگی صادرات فناوری و کودهای تخصصی (که هشتاد درصد نیاز هند را تامین می‌کند) به هند را محدود کرده است. بر اساس گزارش بلومبرگ در ژوئن ۲۰۲۵، چین حداقل دو محموله عناصر کمیاب به هند را مسدود و تامین قطعات خودرو را متوقف کرده است، که به صنایع خودروسازی و برقی هند آسیب رسانده است. این اقدامات در دیدارهای دیپلماتیک، از جمله سفر سون ویدونگ، معاون وزیر خارجه چین، به دهلی‌نو و گفت‌وگوهای جایشانکار در پکن مطرح شده‌اند.

هر دو کشور بر حاکمیت، عدم مداخله و خودمختاری راهبردی تاکید دارند و خود را دولت‌های تمدنی با ریشه‌های تاریخی می‌دانند. آن‌ها به‌عنوان صدای جنوب جهانی، خواستار اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی برای توزیع عادلانه‌تر قدرت هستند. با این حال، اختلافات مرزی حل‌نشده و موانع تجاری، مانع پیشرفت واقعی هستند. دیپلماسی نمادین، اگرچه تنش‌ها را کاهش داده، اما بدون پیشرفت در این مسائل کلیدی تأثیر محدودی خواهد داشت. در حال حاضر، هند و چین صرفا در حال مدیریت روابط خود هستند، و نه دستیابی به پیشرفت راهبردی. ادامه این روند به توانایی دو طرف در موازنه بین منافع امنیتی سخت و فرصت‌های اقتصادی بستگی دارد./ منبع