سه نشانه پایان صبر چین در قبال ترامپ

در ماه آگوست، وقتی اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از دیدار تیم‌های تجاری دو کشور در دو تا سه ماه آینده سخن گفت، چشم‌انداز روابط آمریکا-چین مثبت نبود. اکنون، با اقدامات همزمان چین در جبهه‌های گوناگون، این چشم‌انداز به‌نظر غیرقابل‌برگشت می‌رسد.

تهدید اخیر دونالد ترامپ به تعرفه ۱۰۰ درصدی نشان می‌دهد مذاکرات تجاری شکست خورده و آشتی پایان یافته است. از دیدگاه پکن، این حرکات دفاعی در برابر فشار فزاینده واشنگتن است، نه آغازگر درگیری. این فروپاشی روابط، مدتی در حال انباشت بود، به ویژه با ناکامی توافق سویا و فشار واشنگتن بر متحدان از اروپا تا آسیا برای محدودسازی تجارت با چین. با این حال، نقاط روشنی مانند توافق چارچوبی تیک‌تاک و ازسرگیری صادرات موتورهای جت، تراشه‌های هوش مصنوعی و نرم‌افزارهای حیاتی آمریکا وجود داشت.

این پیشرفت‌ها کوتاه‌مدت بود. دو طرف به موقعیت ماه آوریل بازگشته‌اند. با افزایش فشار توسط پکن، سؤال بر سر وقوع نیست، بلکه بحث اقدامات چین است. خواندن دقیق این حرکات، وضعیت پکن و آمادگی‌هایش را آشکار می‌کند.

نخست، چین آمادگی برای جنگ با آمریکا بدون راه خروج واضح را نشان می‌دهد. این بر سه پایه است: توانایی مقابله در میدان (تعرفه‌های آمریکا در برابر قطع واردات تراشه‌های آمریکایی توسط چین)، باور به آسیب خودآموز آمریکا (خشم کشاورزان آمریکایی از ترامپ)، و اهرم‌های تلافی مستقیم چین (کنترل گسترده صادرات عناصر کمیاب). پکن ایمان دارد طوفان تضمین‌شده را تحمل می‌کند.

دوم، سیگنال کاهش وابستگی به آمریکا. با محدودیت‌های آمریکا بر خودروهای چینی، بازار اصلی خودروسازی بی‌وای‌دی خارج از چین، انگلیس -با افزایش فروش ۸۸۰ درصد سال‌به‌سال- است. در نیمه اول سال ۲۰۲۵، صادرات پوشاک چینی به اروپا ۲۰ درصد رشد کرد، زیرا معافیت حداقل‌ها در آمریکا از بین رفت. اعمال سخت‌گیری بر تراشه‌های انویدیا در بنادر چینی، باور چین را تأیید می‌کند که وابستگی به شکست نمی‌انجامد.

سوم، هشدار به رنج‌کشیدن آمریکا و دیگران از اقدام تلافی‌جویانه. تحقیق ضد انحصاری در مورد کوالکام، اخطاری به جامعه تجاری غربی است که قربانی درگیری دوباره می‌شوند. بحث بر سر صادرات عناصر کمیاب خاکی به هند، به شرط عدم صادرات مجدد به آمریکا، انتخابی شدن تجارت پکن را نشان می‌دهد.

زیربنای این‌ها، تغییری عمیق‌تر است. اقدامات جسورانه چین هفته‌ها پیش از دیدار احتمالی ترامپ و شی جین‌پینگ در اجلاس همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه در کره جنوبی، تصادفی نیست. یک سال پیش، پکن خیلی واکنش نشان نمی‌داد، اما امروز امر اختلال مقدم بر بحث سکوت است. آیا این راهبرد ژئوپلیتیک جدیدی است در برابر واژگونی نظم جهانی توسط ترامپ؟

مرکز این راهبرد، برخورد و سرکشی به‌جای تسلیم و احترام است. بازگشت به درگیری، آینده را نامطمئن‌تر می‌کند. نقاط اشتعال دیگر گسترده خواهند شد، چالش‌ها تشدید خواهند گردید و جهان وادار به انتخاب می‌شود. دو مورد برجسته: تایوان و روسیه.

در تایوان، روابط آمریکا-تایوان ناآشنا شده است؛ واشنگتن پیشنهاد تولید نیمی از تراشه‌ها در آمریکا برای حفاظت را داد که تایپه آن را رد کرد. در برخورد واشنگتن-پکن، ترامپ ممکن است تایوان را به‌طرز بی‌سابقه در آغوش بکشد.

در مورد روسیه، آمریکا تاکنون نسبت به تجارت چین-روسیه چشم‌پوشی کرده و هند را هدف قرار داده است. اما ترامپ می‌تواند از جنگ اوکراین برای اقدامات جدید علیه پکن استفاده کند؛ از جمله فشار بر اروپا برای اعمال تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی بر هند و چین.

روابط آمریکا-چین در ماه آوریل نزدیک پرتگاه بود و اکنون دوباره بر لبه پرتگاه است. پنجره کوچکی برای تغییر وجود دارد، اما شکاف‌ها عمیق‌اند. پایه روابط تکامل یافته است: قبلاً برخورد پیش از مذاکرات، حالا با دانستن شکست مذاکرات. این دیدگاه، دو طرف را به نتیجه نمی‌رساند.

چین پایان صبرش را اعلام کرده است. دیپلماسی و خویشتن‌داری حدی دارد و آزمون بزرگ چین آغاز شده است: آیا پیامدهای بازشدن در تنش را مدیریت می‌کند؟ هر طرف چقدر حاضر به آسیب‌رساندن است؟ تعرفه‌ها و کنترل‌ها نقطه شروع‌اند؛ دو طرف باید ضربات بزرگ‌تر و خشن‌تر به هم وارد نمایند تا آن دیگری را متوقف کنند./ منبع