بازگشت تحریمهای شورای امنیت؛ از اختلاف روایت تا تأثیر بر واقعیت
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «بازگشت تحریمهای شورای امنیت؛ از اختلاف روایت تا تأثیر بر واقعیت» در اندیشکده تهران منتشر شده است. نویسنده در این تحلیل، با اشاره به تلاش اروپا برای فعالسازی مکانیسم ماشه علیه ایران و مخالفت قاطع چین و روسیه، بازگشت احتمالی تحریمها را نه صرفاً اختلافی حقوقی، بلکه نشانهای از تعارض منافع و کاهش هژمونی غرب میداند. یادداشت نتیجه میگیرد که شکاف میان قدرتهای بزرگ میتواند برای ایران فرصتی در عرصه دیپلماتیک فراهم آورد تا از طریق خرید زمان و بهرهگیری از اختلافات، فشارها را تعدیل کند. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
تلاش اروپا برای بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت علیه ایران با هدف اجرای مکانیسم ماشه با مخالفت قاطع چین و روسیه روبهرو شده است. ایران این اقدام را بهدلیل نقض تعهدات برجامی اروپا و تلاش برای اجرای مستقیم آن از طریق شورای امنیت، فاقد اعتبار میداند. اختلافنظر میان اعضای دائم شورا در تفسیر این اقدام، مانعی جدی در مسیر اجرای مؤثر تحریمها در سطح نظام بینالملل ایجاد کرده و نشانگر تغییر توازن قدرت از هژمونی غرب بهسوی نظامی چندقطبی است. این وضعیت، امکان افزایش نقش بازیگران غیرغربی را فراهم کرده و زمینهساز نادیدهگرفتن تحریمها از سوی کشورهایی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین شده است. در این چارچوب، امکان ادامه مبادلات ایران با قدرتهای آسیایی و کشورهای جنوب جهانی، هرچند تحت فشارهای ثانویه اقتصادی، همچنان فراهم خواهد بود. با این حال، شرکتها و مؤسسات خصوصی بهدلیل وابستگی به مبادلات دلاری و نگرانی از تحریمهای ثانویه آمریکا، احتمالاً رویکرد محتاطانهتری اتخاذ خواهند کرد و از پیروی از روایت چین و روسیه در بیاثر دانستن تحریمها خودداری میکنند. اختلاف تفسیر در شورای امنیت برای ایران ابزاری دیپلماتیک ایجاد میکند که از طریق آن بتواند در مذاکرات احتمالی آینده از شکاف میان قدرتهای بزرگ برای دستیابی به توافقی متوازنتر بهرهمند شود. استمرار ریاست دورهای روسیه بر شورای امنیت نیز در این مسیر نقشی مهم دارد، زیرا مسکو میتواند از ابزارهای رویهای شورا برای تعویق تشکیل کمیتههای نظارت بر اجرای تحریمها استفاده کند. هرچند روسیه قادر نخواهد بود بهشکل قطعی مانع از این روند شود، اما تعویقها میتواند فرصتی مهم برای ایران جهت طراحی سازوکارهای ضدتحریمی و ابتکارهای دیپلماتیک فراهم آورد. این امکان وجود دارد که با استفاده از رویههای اداری شورا، تصویب و اجرای تحریمهای جدید به تأخیر افتد و در نتیجه، فشارهای اقتصادی مستقیم علیه ایران برای مدتی متوقف شود. ریاست روسیه میتواند اعلام کند که بهدلیل فقدان اجماع میان اعضا، موضوع بازگشت تحریمها در دستور کار شورا قرار نگیرد. البته با تغییر ریاست، احتمال بازگشت این موضوع به دستور کار وجود خواهد داشت. در این فاصله، تهران قادر خواهد بود ضمن بهرهگیری از فضای چندقطبی موجود، مسیر گفتوگو با قدرتهای غیرغربی را تقویت کند و از فرصت شکاف میان غرب و شرق برای افزایش قدرت چانهزنی خود در مذاکرات آینده بهره برد. در نهایت، این اختلاف روایی و ساختاری در شورای امنیت نمادی از تحول در نظام بینالملل و تضعیف قدرت یکجانبهگرایی غربی است که میتواند بر آرایش کلی روابط جهانی و فضای دیپلماتیک پیرامون پرونده هستهای ایران تأثیر ماندگار بگذارد./ منبع
