آمریکا و چین در آستانه ویرانی

روابط دوجانبه از اوایل دهه ۲۰۱۰ از تعامل محتاطانه به رقابت شدید تغییر یافته و امنیت ملی هر دو طرف بر پایه فرض «دشمنی بلندمدت» استوار شده است. این تقابل نه‌تنها در حوزه‌های نظامی و اقتصادی، که در تار و پود مسائل فرهنگی و آکادمیک نیز نفوذ کرده است؛ به‌طوری که صدور ویزای دانشجویی برای اتباع چینی در آمریکا بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ شاهد کاهشی ۲۷ درصدی بوده است. با این حال، تجربه نسل آن‌ها از جنگ‌های خونین کره و ویتنام، یادآور هزینه‌های انسانی سنگین خصومت است. اکنون در فوریه ۲۰۲۶، نشانه‌هایی از خستگی راهبردی در هر دو پایتخت دیده می‌شود. نظرسنجی دسامبر ۲۰۲۵ دانشگاه تسینگ‌هوا نشان می‌دهد که دیدگاه مثبت شهروندان چینی نسبت به آمریکا از ۱.۸۵ در سال ۲۰۲۴ به ۲.۳۸ در سال ۲۰۲۵ بهبود یافته است؛ تغییری که با کاهش محبوبیت روسیه در افکار عمومی چین (از ۳.۶۶ به ۳.۴۸) هم‌زمان شده است.

تحول بزرگ زمانی رخ داد که ترامپ در نشست بوسان، چین را نیمی از «گروه ۲» (G2) خطاب کرد؛ عنوانی که با استقبال گرم پکن مواجه شد، چرا که رهبران چین بیش از هر چیز به‌دنبال کسب احترام و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن جایگاه جهانی خود هستند. در پی این نشست، ترامپ با عقب‌نشینی از سیاست‌های سخت‌گیرانه پیشین، اجازه فروش تراشه‌های قدرتمند انویدیا (Nvidia) به چین را صادر کرد و پکن نیز متعهد به خرید مجدد سویا و لغو محدودیت‌های صادرات خاک‌های نادر شد. این «عقب‌نشینی موازی» ناشی از نیاز مشترک هر دو رهبر به تمرکز بر بحران‌های داخلی و بازسازی طبقه متوسط است. ترامپ در راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ خود، با لحنی متفاوت از سال ۲۰۱۷، کمتر به رقابت با چین پرداخته و بر حل معضلاتی چون تورم، مواد مخدر و بیکاری در داخل آمریکا تأکید کرده است.

برای تثبیت این آرامش شکننده، دو طرف باید با بازگشایی کنسولگری‌های هیوستون و چنگدو و کاهش نرخ میانگین تعرفه‌ها، گام‌های عملی بردارند. خطرناک‌ترین نقطه اصطکاک همچنان تایوان است؛ جایی که واشنگتن باید بار دیگر بر عدم حمایت از استقلال تایوان تأکید کند تا نگرانی‌های پکن کاهش یابد. در حالی که ترامپ و شی به‌سمت «عادی‌سازی نوین روابط» حرکت می‌کنند، باید بازخوانی شعر مشهور مائو که نیکسون نیز در سفر ۱۹۷۲ خود آن را نقل کرد را مورد توجه قرار داد: «ده‌هزار سال خیلی طولانی است؛ روز را دریاب، ساعت را دریاب!» چرا که اگر این فرصت کوتاه برای نهادینه‌سازی حصارهای امنیتی از دست برود، جهان به‌سمت قطبی‌سازی اقتصادی و ناامنی مزمن حرکت خواهد کرد که هزینه آن را تمام بشریت خواهد پرداخت./ منبع