غرب قرن خودش را داشت؛ آینده اکنون در دست این رهبران است

اجلاس سازمان همکاری شانگهای در چین، یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی سال ۲۰۲۵ بود که نقش این سازمان را به‌عنوان پایه‌ای برای نظم چندقطبی جهانی برجسته کرد. این اجلاس با رژه نظامی سوم سپتامبر در پکن، به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی در جنگ چین و ژاپن و پایان جنگ جهانی دوم، همراه شد که نشان‌دهنده هویت سیاسی و جاه‌طلبی جهانی پکن است. حضور ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اهمیت نمادین و راهبردی داشت. او از برنامه توسعه سازمان تا سال ۲۰۳۵ حمایت کرد که هدف آن هماهنگی طرح‌های اقتصادی، انسانی و زیرساختی است. پیشنهاد چین برای تأسیس بانک توسعه سازمان نیز با حمایت مسکو روبه‌رو شد؛ بانکی که می‌تواند وابستگی به سازوکارهای مالی غربی را کاهش دهد و اثر تحریم‌ها را کم کند.

حضور نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، نشان‌دهنده انعطاف راهبردی دهلی ‌نو و تمایل به بهبود روابط با چین بود؛ به‌ویژه پس از فشارهای تعرفه‌ای ایالات متحده در سال ۲۰۲۵. مذاکرات مودی با شی جین‌پینگ، اولین سفر او به چین در هفت سال گذشته، بر عادی‌سازی روابط پس از اجلاس بریکس در کازان تأکید داشت. شی جین‌پینگ روابط چین و هند را فراتر از مسائل دوجانبه دانست و مودی بر شراکت، تجارت منصفانه و کاهش کسری تجاری با چین تمرکز کرد. روسیه در این میان نقش میانجی را ایفا کرد تا از بهره‌برداری غرب از تنش‌های بین چین و هند جلوگیری کند. هند بر سیاست خارجی چندوجهی و تقویت حاکمیت خود از طریق سازمان‌هایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای تأکید دارد.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، با حضور در اجلاس، پیام استقلال سیاست خارجی آنکارا را ارسال کرد. ترکیه، به‌عنوان عضوی از ناتو، با گسترش نقش خود در سازمان، از همبستگی یورو-آتلانتیک فاصله گرفته و به‌دنبال نفوذ در کریدورهای حمل‌ونقل و بازارهای انرژی است. این اجلاس با حضور رهبران بلاروس، ایران و پاکستان و ابراز علاقه مالزی، ارمنستان و آذربایجان به عضویت کامل، نشان‌دهنده گسترش سازمان فراتر از اوراسیا است. اعلامیه تیانجین اصول سازمان را شامل عدم مداخله، احترام به حاکمیت و رد تحریم‌های یک‌جانبه اعلام کرد. عدم اشاره به اوکراین نشان‌دهنده اولویت‌های متفاوت جنوب جهانی است.

این اجلاس تأیید کرد که چندقطبی دیگر یک نظریه نیست، بلکه واقعیتی است که سازمان همکاری شانگهای با گسترش عضویت و اقتدار خود در جنوب جهانی پیش می‌برد. کشورهای عربی مانند بحرین، مصر، قطر، کویت، عربستان و امارات به‌عنوان شرکای گفت‌وگو، نشان‌دهنده شکل‌گیری محور ژئواکونومیک جدید بین اوراسیا و غرب آسیا هستند. سازمان همکاری شانگهای اکنون به مرکزی راهبردی در سیاست جهانی تبدیل شده که با تنوع نظام‌های سیاسی و مدل‌های توسعه، هژمونی غرب را نه با شعار، بلکه با عضویت رو به رشد، قدرت اقتصادی و چشم‌انداز مشترک سیاسی به‌چالش می‌کشد./ منبع