چرا نقش اروپا در بازدارندگی در برابر چین اهمیت دارد؟

تحولات ژئوپلیتیکی اخیر در شرق آسیا و تقویت مداوم توان نظامی چین، احتمال رویارویی در تنگه تایوان را افزایش داده است. توسعه زیرساخت‌های دفاعی، رشد چشمگیر بودجه نظامی، برنامه‌ریزی‌های گسترده برای عملیات‌های آبی–خاکی و گسترش سامانه‌های موشکی چین در مناطق شرقی، ظرفیت لازم برای اقدام نظامی علیه تایوان را فراهم کرده است. برآوردهای موجود نشان می‌دهد که در سال‌های نزدیک، چین آمادگی لازم برای اجرای عملیاتی محدود یا گسترده در اطراف این جزیره را به دست خواهد آورد. این وضعیت، بازدارندگی سنتی مبتنی بر حضور آمریکا را در برابر پکن با چالش مواجه کرده و ضرورت مشارکت بازیگران دیگر را برجسته ساخته است.

اروپا تاکنون رویکردی محتاطانه در قبال تایوان داشته و با وجود پیروی از سیاست چین، روابط اقتصادی، صنعتی و فنی گسترده‌ای را با تایوان حفظ کرده است. حفظ وضع موجود در تنگه تایوان، به دلیل اهمیت حیاتی این جزیره در زنجیره تأمین جهانی فناوری‌های پیشرفته، یکی از منافع اصلی اروپا است. بیش از نیمی از تولید جهانی نیمه‌هادی‌ها و تقریباً تمام تراشه‌های پیشرفته در تایوان تولید می‌شود و هرگونه اختلال در این زنجیره می‌تواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی جدی برای اروپا و جهان ایجاد کند. علاوه بر آن، تنگه تایوان یکی از پرترددترین مسیرهای کشتیرانی جهان است و توقف یا اختلال در این مسیر، جریان تجارت بین‌الملل را مختل خواهد کرد.

تهدید چین تنها محدود به یک حمله تمام‌عیار نظامی نیست. گزینه‌هایی مانند محاصره دریایی، قرنطینه اقتصادی، اعمال محدودیت بر صادرات مواد خام یا فناوری‌های حیاتی و فشارهای دیپلماتیک، ابزارهایی هستند که می‌توانند تایوان را بدون شلیک گلوله در وضعیت دشواری قرار دهند. ماهیت جغرافیایی تایوان با سواحل سنگی، بنادر محدود و دریاهای پرتلاطم، عملیات تهاجمی مستقیم را پرریسک و هزینه‌بر می‌کند، اما محاصره یا مسیرهای فشار غیرنظامی نیز می‌توانند اثراتی مشابه جنگ داشته باشند. چنین اقداماتی پیامدهایی فراتر از شرق آسیا خواهند داشت و به‌سرعت بازارهای جهانی، چرخه تولید صنعتی، صنایع هوشمند و توانایی کشورهای غربی در نگهداری و تولید سامانه‌های پدافندی را با مشکل مواجه می‌کنند.

وابستگی اروپا به فناوری‌های نوین، به‌ویژه نیمه‌رسانا‌ها، موجب شده هرگونه تغییر در وضعیت تایوان به منزله تهدیدی مستقیم برای امنیت اقتصادی اتحادیه اروپا باشد. از سوی دیگر، چین طی سال‌های اخیر از قدرت صنعتی خود و کنترل زنجیره‌های تأمین مواد کمیاب به‌عنوان ابزار فشار ژئوپلیتیکی استفاده کرده است. این رویکرد، ظرفیت اعمال هزینه بر کشورهای اروپایی در صورت نزدیک‌شدن آن‌ها به تایوان را افزایش داده است. چنین شرایطی نشان می‌دهد که تداوم بی‌عملی اروپا نه‌تنها بازدارندگی در برابر چین را تضعیف می‌کند، بلکه آسیب‌پذیری راهبردی اروپا را در حوزه‌های حیاتی فناوری تشدید خواهد کرد.

در این چارچوب، گزینه‌های همکاری اروپا با تایوان به انتقال مستقیم تسلیحات محدود نمی‌شود. زنجیره تولید دفاعی مدرن مبتنی بر مشارکت چندملیتی است و بسیاری از سامانه‌های آمریکایی با قطعات و فناوری‌های اروپایی تکمیل می‌شوند. بنابراین هرگونه اختلال در همکاری صنعتی اروپا با تایوان، ظرفیت تجهیز دفاعی این جزیره را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. با توجه به موانع سیاسی ناشی از حساسیت موضوع تایوان برای چین، همکاری‌های فناورانه و صنعتی، از جمله انتقال ساب‌سیستم‌ها، فناوری‌های دو منظوره، استانداردهای فنی و توسعه مشترک سامانه‌ها، مسیری کم‌هزینه‌تر اما مؤثرتر برای تقویت بازدارندگی محسوب می‌شود.

نمونه‌های موجود نشان می‌دهد که مسیر همکاری عملی میان اروپا و تایوان هم‌اکنون آغاز شده است. صادرات قطعات مرتبط با زیردریایی از آلمان، همکاری‌های پهپادی میان تایوان و کشورهای اروپای شرقی و سرمایه‌گذاری‌های مشترک در حوزه نیمه‌رسانا‌ها، مصادیقی از این روند هستند. در کنار این موارد، ایجاد کارخانه‌های تولید تراشه در خاک اروپا با مشارکت تایوان، فرصت‌هایی را برای کاهش وابستگی راهبردی اروپا به چین فراهم کرده و سطح جدیدی از همکاری‌های تکنولوژیک را امکان‌پذیر ساخته است.

چشم‌انداز آینده نشان می‌دهد که اقدامات تدریجی، مبتنی بر همکاری‌های صنعتی، پژوهشی و زنجیره‌ای، می‌تواند بدون ایجاد تنش مستقیم با چین، قدرت دفاعی تایوان را افزایش دهد و هم‌زمان ظرفیت اروپا را در حوزه‌های فناورانه و امنیتی تقویت کند. چنین مسیری ضمن جلوگیری از غافلگیری راهبردی، به شکل‌گیری شبکه‌ای از ارتباطات ساختاری میان اروپا و تایوان می‌انجامد که پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی آن فراتر از حوزه شرق آسیا خواهد بود. تداوم این روند، ساختار بازدارندگی چندلایه در برابر چین را تقویت می‌کند و به کاهش آسیب‌پذیری اروپا در حوزه‌های حیاتی کمک خواهد کرد./ منبع