توافق هستهای آمریکا و عربستان: یک قمار خطرناک در غرب آسیا
توافق اخیر دولت ترامپ با عربستان، با چشمپوشی از سیاست پنجاهساله منع غنیسازی، نه تنها خطر یک مسابقه تسلیحاتی در غرب آسیا را افزایش میدهد، بلکه با ایجاد یک استاندارد دوگانه، تلاشها برای مهار برنامه هستهای ایران را نیز پیچیدهتر میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق هستهای آمریکا و عربستان: یک قمار خطرناک در غرب آسیا» به قلم ماریو الکسیس پورتلا (Mario Alexis Portella) در یوروپین کنسرواتیو (The European Conservative) منتشر شده است. این یادداشت به تحلیل توافق جنجالی همکاری هستهای دولت ترامپ با عربستان میپردازد و استدلال میکند که این توافق با اجازه دادن به غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان، نه تنها سیاست پنجاهساله آمریکا را نقض میکند و خطر یک مسابقه تسلیحاتی منطقهای را افزایش میدهد، بلکه تلاشها برای مهار برنامه هستهای ایران را نیز پیچیده میسازد. در ادامه، خلاصه این یادداشت را میخوانید.
تعهد به تضمین استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و همزمان، جلوگیری از اشاعه سلاحهای هستهای، نه تنها یک وظیفه اخلاقی، بلکه برای بقای خود ما نیز ضروری است. هفته گذشته، دونالد ترامپ توافقی محوری را برای آغاز یک برنامه هستهای غیرنظامی در عربستان نهایی کرد که ممکن است به این کشور اجازه غنیسازی اورانیوم در خاک خود را نیز بدهد. این قرارداد سیساله و چند میلیارد دلاری، شرکتهای آمریکایی را در خط مقدم توسعه قابلیتهای هستهای عربستان قرار میدهد. با این حال، نگرانیهای جدی درباره این توافق وجود دارد، به ویژه اینکه برخلاف اظهارات ترامپ، این توافق در عمل راه را برای غنیسازی اورانیوم باز میگذارد. غنیسازی اورانیوم قادر به تولید سوخت برای راکتورهای هستهای و همچنین سلاحهای هستهای است و به همین دلیل، واشنگتن برای پنجاه سال گذشته همواره تولید سوخت هستهای را از هرگونه توافق هستهای غیرنظامی با کشورهایی که سلاح هستهای ندارند، مستثنی کرده بود.
چرا دولت ترامپ سیاست خود را معکوس کرده است؟ این توافق، ضمن تقویت حضور آمریکا در غرب آسیا، تلاشها برای متقاعد کردن ایران به محدود کردن برنامه هستهای خود را پیچیده میکند، یک سابقه منفی ایجاد مینماید و سایر تأمینکنندگان هستهای را به رفتارهای غیرمسئولانه تشویق میکند. مهمتر از آن، این توافق به احتمال زیاد کشورهای همسایه عربستان را نگران خواهد کرد. آمریکا با موفقیت امارات را متقاعد کرده بود که از تولید سوخت هستهای خودداری کند، با این درک که اگر واشنگتن به هر کشور همسایهای شرایط مطلوبتری ارائه دهد، امارات حق بازنگری در توافق را خواهد داشت. انگیزه اصلی یک کشور برای دستیابی به سلاح هستهای، امنیت است. در مواجهه با یک همسایه متخاصم و قدرتمندتر، یک بازدارنده هستهای میتواند تنها تضمین قابل اعتماد در برابر تهاجم یا اجبار باشد. علاوه بر این، داشتن سلاح هستهای نشاندهنده عضویت در یک گروه نخبه از قدرتهای بزرگ است و این امر مطمئناً نفوذ سعودیها را در برابر همسایگان اسرائیلیشان افزایش خواهد داد.
هرچند عربستان هنوز به این مرحله نرسیده و تضمینی برای نهایی شدن توافق وجود ندارد، اما نگرانیها همچنان پابرجاست. وزارت انرژی آمریکا اطمینان داده که یک سیستم «جعبه سیاه» را برای هرگونه تأسیسات تولید سوخت هستهای در عربستان پیادهسازی خواهد کرد تا از انحرافات نظامی جلوگیری کند. با این حال، این یک وعده غیرواقعی است، زیرا چنین سیستمی هنوز ایجاد نشده و جزئیات آن نیز منتشر نشده است. حتی اگر چنین سیستمی ایجاد شود، نمیتواند از تلاشهای مخفیانه عربستان برای ایجاد یک تأسیسات سری، احتمالاً با کمک متحد هستهای خود، پاکستان، جلوگیری کند. در این توافق پیشنهادی بندی وجود دارد که انتقال فوری فناوری غنیسازی اورانیوم را تضمین نمیکند و در عوض، به یک دوره بررسی دو ساله متعهد میشود. با این حال، در یک دوره دو ساله ممکن است اتفاقات زیادی رخ دهد تا مشخص شود که این توافق هستهای برای هیچکس خوب نیست. این توافق، با اجازه دادن به عربستان برای توسعه همان فناوریهایی که در مورد ایران به عنوان یک مسیر بالقوه برای ساخت بمب تلقی میشود، میتواند هم سیستم منع اشاعه را تضعیف کند و هم بیاعتمادی متقابل را در غرب آسیا افزایش دهد؛ جایی که هر کشوری به دنبال دستیابی به قابلیتهایی خواهد بود که به همسایگان و رقبایش اعطا شده است./منبع
