توافق جدید گرینلند و تغییر رویکرد آمریکا در قطب شمال
توافق جدید آمریکا و دانمارک حضور امنیتی واشنگتن در گرینلند را تقویت میکند، اما حاکمیت دانمارک و حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند را حفظ خواهد کرد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق جدید گرینلند و تغییر رویکرد آمریکا در قطب شمال» نوشته مایکل بیرنبام (Michael Birnbaum) در واشنگتن پست (Washington Post) منتشر شده است. این یادداشت به بررسی توافق جدید میان ایالات متحده، دانمارک و گرینلند پیرامون تضمین امنیت قطب شمال، مهار نفوذ رقبا و رفع نگرانیهای راهبردی واشنگتن بدون تصرف رسمی خاک این جزیره میپردازد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
دونالد ترامپ روز جمعه از دستیابی آمریکا، دانمارک و گرینلند به توافقی خبر داد که به گفته او امکان «کنترل دائمی امنیت» گرینلند را برای ایالات متحده فراهم میکند. با این حال، مقامهای دانمارکی و گرینلندی درباره نهاییشدن توافق محتاطتر بودهاند و اعلام کردهاند که قرار است متن آن هفته آینده در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل امضا شود و پس از آن نیز مراحل پارلمانی لازم را طی کند. بنابراین، آنچه در حال حاضر اعلام شده بیشتر چارچوبی برای همکاری امنیتی و نظامی است تا انتقال حاکمیت بر این سرزمین.
این توافق پس از ماهها مذاکره محرمانه میان گروه کوچکی از مقامهای ارشد آمریکا و دانمارک شکل گرفته است. هدف مذاکرات، یافتن راهی برای پاسخدادن به نگرانیهای امنیتی واشنگتن، بدون پذیرش خواسته قبلی ترامپ برای در اختیار گرفتن گرینلند بود. ترامپ در گذشته بارها بر تمایل خود برای تصاحب این جزیره تأکید کرده و نگرانی از فعالیت روسیه و چین در قطب شمال و همچنین منابع معدنی گرینلند را از دلایل اهمیت آن دانسته بود. این موضع در ابتدای سال ۲۰۲۶ نگرانیهایی در اروپا ایجاد کرد، زیرا احتمال استفاده آمریکا از زور برای تغییر وضعیت گرینلند، درگیری میان دو عضو ناتو را مطرح میکرد.
در توافق جدید، اصل حاکمیت دانمارک و حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند حفظ میشود. بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره چارچوب توافق، تنها اعضای ناتو اجازه ایجاد پایگاه نظامی در گرینلند را خواهند داشت و سرمایهگذاریهای حساس نیز به کشورهای عضو ناتو و اتحادیه اروپا محدود میشود. هدف این سازوکار جلوگیری از حضور یا سرمایهگذاری راهبردی رقبای آمریکا، بهویژه چین و روسیه، در این منطقه است. در عین حال، برخلاف برخی اظهارات ترامپ، توافق به آمریکا حق وتو بر تصمیمهای گرینلند نمیدهد.
اهمیت گرینلند برای آمریکا به موقعیت جغرافیایی آن در قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی بازمیگردد. ایالات متحده از جنگ جهانی دوم تاکنون حضور نظامی در این جزیره داشته و بر اساس توافق دفاعی سال ۱۹۵۱ با دانمارک، از اختیارات گستردهای برای حفظ پایگاههای خود برخوردار است. پایگاه فضایی پیتوفیک نیز همچنان برای هشدار موشکی، دفاع موشکی و نظارت فضایی آمریکا و ناتو اهمیت دارد. توافق جدید در همین چارچوب، امکان گسترش حضور نظامی آمریکا را فراهم میکند. یکی از مسائل مهم در مذاکرات، احتمال استقلال آینده گرینلند از دانمارک بوده است. نگرانی واشنگتن این بوده که در صورت تغییر وضعیت سیاسی جزیره، توافقهای مربوط به حضور نظامی آمریکا نیز ممکن است دچار تغییر شود. به همین دلیل، ساختاری برای تداوم همکاری امنیتی در بلندمدت مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، مقامهای دانمارکی و گرینلندی بر این نکته تأکید کردهاند که توافق باید حاکمیت و تمامیت ارضی آنان و حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند را حفظ کند.
از سوی دیگر، اعلام توافق نشاندهنده تغییر مسیر مذاکرات از مسئله مالکیت سرزمین به همکاری امنیتی است. ترامپ میتواند آن را بهعنوان افزایش دسترسی و حضور آمریکا در یک منطقه راهبردی معرفی کند، در حالی که دانمارک و گرینلند همچنان حاکمیت خود را حفظ میکنند. با وجود این، نحوه اجرای توافق و واکنش افکار عمومی گرینلند و متحدان اروپایی میتواند بر روابط آینده آمریکا و دانمارک و همچنین مناسبات واشنگتن با ناتو اثرگذار باشد. متن نهایی توافق و روند تصویب آن در پارلمانهای مربوط، تعیین خواهد کرد که این چارچوب امنیتی در عمل تا چه اندازه گسترده و پایدار خواهد بود./ منبع
