چهار پرسش کلیدی بی‌پاسخ در اجلاس ناتو

اجلاس ناتو در لاهه با نمایش وحدت و تعهد جدید به افزایش بودجه دفاعی از دو به پنج درصد تولید ناخالص داخلی در یک دهه (۳.۵ درصد برای تجهیزات نظامی و ۱.۵ درصد برای زیرساخت‌های حیاتی و امنیت سایبری) موفقیت‌آمیز به نظر آمد. این تعهد برای جلب رضایت دونالد ترامپ بود که بر افزایش هزینه‌های دفاعی متحدان تأکید دارد. اما برخلاف اجلاس‌های سه سال گذشته که بر حمایت از اوکراین تمرکز داشتند، این اجلاس هیچ اقدام جدیدی برای این کشور اعلام نکرد و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور آن، به جلسات رسمی دعوت نشد. ناتو همچنین از انتشار راهبرد سخت‌گیرانه‌تر علیه روسیه که قرار بود جایگزین دیدگاه دهه ۱۹۹۰ به این کشور به‌عنوان شریک شود، منصرف شد. بیانیه اجلاس، با تنها پنج پاراگراف، تهدید فوری بازسازی نظامی مسکو را نادیده گرفت و بدون توجه به تهاجم روس‌ها به اوکراین، جاه‌طلبی‌های چین، یا تقویت روابط با شرکای هند-اقیانوسیه، به تهدید درازمدت روسیه و تروریسم اشاره کرد. این رویکرد «نشنو، نبین، نگو» آرامشی کاذب را در میان فضای امنیتی پرتنش نشان داد.

اجلاس ضمن خودداری از پرداختن به چالش‌های اصلی ناتو، متحدان را در برابر تهدیدات امنیتی به حال خود رها کرد. در این اجلاس چهار پرسش کلیدی بی‌پاسخ ماند:

اظهارات اطمینان‌بخش ترامپ در پایان اجلاس با سابقه بدبینی او به نهادهای چندجانبه مانند ناتو و اظهاراتش درباره اجازه به روسیه برای اقدام علیه متحدان کم‌هزینه‌بر مغایرت دارد. توقف کمک‌های نظامی و اشتراک اطلاعات آمریکا با اوکراین، سخنان تند جی.دی. ونس در کنفرانس امنیتی مونیخ و پیام‌های توهین‌آمیز وی و پیت هگست، وزیر دفاع، به اروپایی‌ها نشان‌دهنده بی‌اعتمادی به ایالات متحده است. بررسی وضعیت جهانی نیروهای آمریکایی ممکن است منجر به انتقال نیروهای قابل‌توجه از اروپا به هند-اقیانوسیه یا غرب‌آسیا شود، که می‌تواند متحدان اروپایی را که برای کاهش ناگهانی نیرو آماده نیستند، تحت فشار قرار دهد.

مشخص نیست آیا آمریکا هزینه‌های بیش‌تری برای تهاجم روسیه به اوکراین اعمال خواهد کرد. با وجود ناامیدی ترامپ از پوتین، او موضعی درباره تحریم‌های جدید علیه صادرات انرژی روسیه (که حمایت ۸۴ سناتور را دارد) اعلام نکرده است. بازگشت به روابط عادی با روسیه، تلاش‌های اتحادیه اروپا برای تمدید تحریم‌ها علیه مسکو را بی‌اثر می‌کند.

نامشخص است که آیا ترامپ حمایت از اوکراین را در سال چهارم جنگ متوقف خواهد کرد. توقف کمک‌ها و کناره‌گیری آمریکا از رهبری گروه تماس دفاعی اوکراین، که بیش از سه سال برای هماهنگی کمک‌های امنیتی به این کشور اروپایی فعال بود، فشار بیش‌تری بر منابع اروپا وارد می‌کند، به‌ویژه اگر نیروهای آمریکایی از این قاره خارج شوند.

سیگنال‌های متناقض دولت ترامپ درباره همکاری با اروپا در قبال چین، فرصت پرداختن به چالش‌های فزاینده این کشور شرقی برای امنیت آتلانتیک را از بین برد. عدم حضور رهبران ژاپن، کره‌جنوبی و استرالیا در اجلاس، نشانه عقب‌گرد در هماهنگی با شرکای هند-اقیانوسیه برای مقابله با تهاجم نظامی، فشار اقتصادی و نفوذ فناوری چین است، به‌ویژه که پکن از تهاجم روسیه به اوکراین حمایت می‌کند.

این پرسش‌های بی‌پاسخ، توانایی ناتو برای مقابله با تهدیدات را شکل می‌دهند. اجلاس لاهه با تعهد بودجه‌ای و عکس یادگاری به پایان رسید، اما چالش‌های دشوار در انتظار رهبران است./ منبع