مجمع دوحه نشان داد اروپا در حال از دست دادن جایگاه خود در میز تصمیمگیری است
اتحادیه اروپا که تمامقد درگیر پرونده اوکراین شده، عملاً از کنشگری جهانی عقبنشینی کرده است. از اینرو، بازتنظیم فوری سیاست خارجی آن یک ضرورت است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «مجمع دوحه نشان داد اروپا در حال از دست دادن جایگاه خود در میز تصمیمگیری است» به قلم گابریلا برنال (Gabriela Bernal) در ساوت چاینا مورنینگ پست (South China Morning Post) منتشر شده است. این مقاله با استناد به مباحث مطرحشده در مجمع دوحه و دکترین جدید امنیتی ترامپ، به تحلیل انزوای تدریجی قاره سبز در شطرنج جدید قدرت میپردازد. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
نشست اخیر «مجمع دوحه» حقیقتی تلخ را برای سران قاره سبز آشکار کرد: اروپا در حال از دست دادن جایگاه کلیدی خود در مدیریت امور جهانی است. انتشار همزمان راهبرد امنیت ملی جدید دولت ترامپ و اظهارات صریح مقامات ارشد آمریکایی در این مجمع، نشان داد که اروپا بیش از هر زمان دیگری به حاشیه رانده شده است. متیو ویتاکر، سفیر ایالات متحده در ناتو، در سخنانی بیپرده تأکید کرد که اتحادیه اروپا باید مسئولیت دفاع از خود را بر عهده بگیرد؛ چرا که این وظیفه آمریکا نیست. وی با اشاره به اینکه ناتو بر پایه تعهدات متقابل استوار است، اعلام کرد که استاندارد جهانی جدید برای بودجه دفاعی، ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی است و تنها کشورهایی که این حد نصاب را رعایت کنند، متحد برابر آمریکا محسوب میشوند.
شکاف میان ارزشهای واشنگتن و بروکسل در این مجمع آشکارا نمایان شد. در حالی که اروپاییها نگران اولویتزدایی از دموکراسی در سیاست خارجی آمریکا هستند، راهبرد جدید ترامپ نشاندهنده تمایل واشنگتن به همکاری با دولتهایی است که منافع مشترک (و نه لزوماً ارزشهای مشترک) با آمریکا دارند. این رویکرد «فرصتطلبی اقتصادی»، تضاد عمیقی با اصول ایدئولوژیک اروپا دارد. علاوه بر این، اظهارات ویتاکر مبنی بر نزدیکبودن توافق صلح میان آمریکا و روسیه در مورد اوکراین، موجی از نگرانی را در میان هیئتهای اروپایی برانگیخت؛ چرا که آنها بیم دارند آینده امنیت قارهشان بدون حضور و مشارکت خودشان در مذاکرات پشتپرده واشنگتن و مسکو رقم بخورد.
یکی از پیامدهای ویرانگر جنگ اوکراین برای اروپا، مصرفشدن تمام توان و تمرکز دیپلماتیک این قاره بر این بحران بوده است. به گفته تحلیلگران حاضر در مجمع دوحه، اروپا با تمرکز ۱۰۰ درصدی بر اوکراین، نفوذ خود را در سایر نقاط جهان از جمله غرب آسیا بهطور کامل از دست داده است. در حالی که پیش از این مدلهای میانجیگری ژنو یا کشورهای اسکاندیناوی مرجع حل بحرانها بود، اکنون قدرتهای میانی نظیر قطر جای خالی اروپا را پر کردهاند. واشنگتن نیز دیگر برای حل بحرانهای منطقهای به میانجیگری اروپاییها تکیه نمیکند و ترجیح میدهد با شرکای بانفوذ خود در حوزه خلیج فارس همکاری کند.
اروپا برای بقا در این نظم نوین چندقطبی، نیازمند یک بازنگری راهبردی فوری است. وابستگی مستمر به تضمینهای امنیتی آمریکا و اجازهدادن به بحران اوکراین برای بلعیدن تمام ابزارهای سیاست خارجی، مسیر حاشیهنشینی/منزویشدن (Marginalization) را هموارتر میکند. راهکار پیشنهادی برای بروکسل، تقویت روابط با قدرتهای نوظهور و کشورهای جنوب جهانی بهعنوان شرکای راهبردی برابر است. مجمع دوحه آشکارا نشان داد که جهان منتظر نمیماند تا اروپا خود را با واقعیتهای جدید سازگار کند؛ اگر این قاره نمیخواهد به بازیگری بیاثر تبدیل شود، باید سیاستی مستقل و فعالانه در پیش بگیرد که فراتر از چارچوبهای دیکتهشده توسط واشنگتن باشد./ منبع
