انتظارات متفاوت اروپا و آمریکا از آتشبس غزه
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «انتظارات متفاوت اروپا و آمریکا از آتشبس غزه» در اندیشکده تهران منتشر شده است. این یادداشت به تحلیل شکاف راهبردی میان اروپا و آمریکا درباره آینده روند صلح فلسطین و اسرائیل میپردازد و نشان میدهد در حالیکه واشنگتن بهدنبال بهرهبرداری سیاسی و تثبیت موقعیت داخلی خود از توافق آتشبس است، اروپا احیای نقش میانجی بیطرف بر پایه راهحل دودولتی را دنبال میکند. یادداشت تأکید دارد ناتوانی اروپا در بازیابی استقلال راهبردی از آمریکا مانع ایفای نقش مؤثر این قاره در منازعه شده است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
کشورهای اروپایی که سالها در روند منازعه فلسطین و اسرائیل نقشآفرین بودند، در آتشبس کنونی غزه نفوذ خود را از دست دادهاند و در برابر برنامههای یکجانبه دولت دونالد ترامپ که مدیریت بحران را در دست گرفته، قرار گرفتهاند. ابتکارهای آمریکا با راهحلهای اروپا بهویژه در موضوع دودولتی سازگار نیست. اروپا میکوشد با تأکید بر راهحل دودولتی و تضمین امنیت اسرائیل، نقش میانجیگر متوازن را بازسازی کند. در نگاه اروپایی، صلح پایدار زمانی شکل میگیرد که حماس خلع سلاح شود، کشور فلسطین تأسیس گردد و نظارت بینالمللی مانع از تکرار درگیریها شود. در مقابل، آمریکا دستیابی به توافق را ابزاری برای تقویت موقعیت سیاسی خود و مشروعیتبخشی به دولت بنیامین نتانیاهو میبیند و دغدغه چندانی نسبت به حقوق فلسطینیان ندارد. این تفاوت در اهداف موجب اختلاف بنیادین دو طرف در تعریف صلح و آتشبس شده است.
فرانسه و آلمان برای تضمین ثبات پس از آتشبس، پیشنهاد تشکیل نیروی حافظ صلح بینالمللی زیر نظر سازمان ملل را ارائه کردهاند، اما با توجه به بدبینی ترامپ به نهادهای بینالمللی، پذیرش این طرح محتمل نیست. آمریکا ترجیح میدهد نیروهایی از کشورهای همسو با خود در این مأموریت حضور یابند تا مدیریت بحران از کنترل واشنگتن خارج نشود. در مرحله بعدی روند صلح نیز، آمریکا بهدنبال دستاوردی نمایشی بود و بههمین دلیل اجازه یافت نمایندگان آمریکا و حماس بهصورت مستقیم دیدار کنند و نقش امنیتی محدودی برای حماس در دوران پساآتشبس در نظر گرفته شد. با این حال، واشنگتن برنامهای روشن برای تداوم صلح ندارد.
در مقابل، کشورهای اروپایی بر ضرورت برنامهریزی برای مراحل بعدی و تضمین پایداری صلح تأکید میکنند. از نگاه آنان، بدون ضمانتهای امنیتی پایدار از جمله جلوگیری از حملات مجدد اسرائیل، توقف الحاق کرانه باختری، خلع سلاح حماس و بازسازی غزه، توافق موجود موقتی خواهد بود. بههمین دلیل، رهبران اروپایی مانند امانوئل مکرون بر نظارت سختگیرانه جامعه بینالمللی بر نوار غزه بعد از آتشبس تأکید دارند.
اروپا که تصور میکرد با اعمال فشارهای نمادین بر اسرائیل میتواند جایگاه خود را در میان طرفین بازسازی کند، در عمل، هم با بیاعتمادی فلسطینیان و هم با واکنش منفی کابینه نتانیاهو مواجه شد و از نقش میانجیگر مؤثر فاصله گرفت. اختلاف مواضع اروپا و آمریکا در حالی تداوم دارد که وابستگی امنیتی اروپا به واشنگتن مانع از اتخاذ راهبردی مستقل در برابر مناقشه فلسطین است. کشورهای اروپایی با وجود نارضایتی از یکجانبهگرایی آمریکا، بهدلیل نداشتن ابزار اعمال فشار و بحران انسجام داخلی، نتوانستند تأثیرگذاری خود را حفظ کنند.
در مجموع، اروپا میکوشد با تکیه بر چندجانبهگرایی و تأکید بر مشروعیت سازمانهای بینالمللی، نقش خود را در فرآیند صلح بازیابد؛ اما تا زمانی که از استقلال راهبردی و نظامی لازم از آمریکا برخوردار نباشد، نمیتواند بازیگر مؤثر و مستقل در عرصه منازعه فلسطین و اسرائیل باشد./ منبع
