نجات پیمان آکوس؛ نشانه‌ای از راهبرد ترامپ در منطقه هند-آرام

پیمان دفاعی استرالیا، انگلیس و ایالات متحده، مشهور به آکوس، پس از بررسی دولت ترامپ بدون تغییر عمده باقی ماند و انتظار می‌رود تا دیدار آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا، با کاخ سفید در روز ۲۰ اکتبر، واشنگتن به مشارکت در این پیمان ادامه دهد. آکوس بخش کلیدی راهبرد هند-آرام است و شامل تولید مشترک زیردریایی‌های هسته‌ای، فروش سه فروند زیردریایی کلاس ویرجینیا به کانبرا تا اوایل دهه ۲۰۳۰ با امکان خرید دو فروند دیگر و همکاری‌های گسترده‌ای از جمله جابجایی نیروهای آمریکایی در پایگاه‌های استرالیا و مشارکت در توسعه موشک‌های فراصوت و دیگر فناوری‌های نظامی برای تقویت بازدارندگی در برابر چین است.

تداوم پیمان آکوس تحت بررسی ترامپ جای تعجب داشت، زیرا او نسبت به بسیاری از متحدان سنتی آمریکا بدبین بود، تعهدات امنیتی بلندمدت را زیر سؤال می‌برد و با اعمال تعرفه‌های شدید، برخی کشورها را تحت فشار قرار داده بود. همچنین برنامه‌های دوران بایدن، از جمله آکوس، در معرض بازنگری و حتی حذف قرار داشتند و برخی منابع دولتی در ابتدا نسبت به بخش‌هایی از این پیمان تردید داشتند. اداره جدید به‌عنوان بخشی از سیاست کاهش هزینه‌ها در دولت ترامپ، اقدام به کوچک‌سازی یا حذف برخی برنامه‌های دفاعی کرده بود.

البریج کولبی، معاون وزیر دفاع برای سیاست‌گذاری، بررسی آکوس را هدایت کرد تا اطمینان حاصل شود این پیمان با سیاست «اول آمریکا» هماهنگ است. با وجود برخی نشانه‌ها از کاهش تمرکز بر رقابت با چین در هند-آرام و تمایل ترامپ برای رسیدن به توافق با شی جین‌پینگ که می‌تواند به زیان تایوان باشد، ادامه آکوس نشان‌دهنده اولویت راهبردی بازدارندگی آمریکا در برابر چین و ارزش افزوده مشارکت استرالیا است. کانبرا هرچند آکوس را به‌طور مستقیم به جنگ علیه چین مرتبط نکرده است، اما فواید آن در شرایط بحران یا جنگی را برجسته کرده و تأکید کرده که حفظ نظم مبتنی بر قوانین و آزادی عبور و مرور در منافع استرالیا قرار دارد.

نتایج بررسی کولبی پیام‌های ژئواستراتژیک مهمی دارد. نخست، ترامپ با وجود فشارهای داخلی، نشان می‌دهد سیاست‌های گذشته را ادامه می‌دهد و قطعاً رقابت با پکن همچنان بخشی از اولویت‌های واشنگتن است. حفظ آکوس همچنین روشن می‌سازد که سیاست چین در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ در مسیر بازدارندگی است و دیدار او با شی در نشست همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه اهمیت راهبردی دارد. اگرچه اقدامات دولت ترامپ گاهی با سیگنال‌های متناقض همراه بوده، تداوم پیمان و برنامه‌های دفاعی گسترده برای تایوان نشان‌دهنده تمایل برای حفظ قدرت بازدارندگی است.

برای استرالیا، ادامه آکوس بسیار حائز اهمیت است زیرا کانبرا تاکنون حدود یک میلیارد دلار در این برنامه سرمایه‌گذاری کرده و قصد دارد تا سه دهه آینده ۲۴۰ میلیارد دلار دیگر صرف آن کند. این پیمان بزرگ‌ترین جهش در توان دفاعی استرالیا محسوب می‌شود و نیروهای استرالیایی آموزش ساخت، نگهداری و عملیات زیردریایی‌های هسته‌ای آکوس را آغاز کرده‌اند. باقی ماندن پیمان آکوس همچنین به سایر متحدان و شرکای آمریکا در منطقه، از جمله ژاپن، هند، نیوزیلند، فیلیپین، سنگاپور، کره جنوبی، تایوان، تایلند و ویتنام، اطمینان می‌دهد که واشنگتن در مواجهه با افزایش قدرت و نفوذ چین در منطقه فعال باقی می‌ماند. همچنین تصمیم به حفظ آکوس پروژه‌های تکمیلی مانند ستون دوم آکوس، شامل همکاری با سایر کشورها در فناوری‌های نظامی پیشرفته، هوش مصنوعی، سایبری، فناوری فراصوت و جنگ الکترونیک را تقویت می‌کند و همکاری صنعتی، تبادل اطلاعات و هماهنگی عملیاتی را گسترش می‌دهد. در نهایت، ادامه آکوس ضمن حفظ بازدارندگی آمریکا در برابر چین، از متحد حیاتی‌ای مانند استرالیا حمایت می‌کند و پیام روشنی به شبکه گسترده‌ای از متحدان و شرکای آمریکا می‌فرستد که ایالات متحده به‌رغم فشارهای داخلی، به فعالیت در مهم‌ترین منطقه جهان ادامه خواهد داد./ منبع