چرخش سیاست‌های ترامپ در قبال اوکراین، همچنان بار مسئولیت را بر دوش اروپا می‌گذارد

از آنجا که اولویت دونالد ترامپ در سیاست بر تصویرسازی و ایجاد هیجان استوار است و نه واقعیت‌گرایی، اغلب سخنانی غیر قابل اتکا بیان می‌کند. از این رو، برای سنجش جدیت چرخش اخیر او در حمایت از اوکراین، باید به واکنش اوکراینی‌ها و روس‌ها توجه کرد. هیچ ‌یک از طرفین نشانه‌ای مبنی بر اینکه این تغییر موضع آمریکا تحولی اساسی ایجاد کرده باشد، بروز نداده‌اند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، گرچه از وعده‌های تازه ترامپ در زمینه ارسال تسلیحات و سامانه‌های پدافند هوایی استقبال کرد، اما بلافاصله با رهبران اروپایی تماس گرفت و خواستار تسلیحات فوری از سوی آن‌ها شد. در جنگی برای بقا، تنها سلاح‌هایی که به ‌دست نیروهای نظامی می‌رسد اهمیت واقعی دارد. تا زمانی که چنین چیزی رخ ندهد، وعده‌های ترامپ تنها پیامی موقت به پوتین می‌فرستد و در عمل جان کسی را نجات نمی‌دهد.

در سوی مقابل، ولادیمیر پوتین به پیشبرد «حمله تابستانی» ارتش روسیه برای تصرف مناطق بیش‌تری از خاک اوکراین ادامه داده، شهرهای این کشور را بمباران کرده و بر شرایط سخت‌گیرانه خود برای آغاز هرگونه گفت‌وگوی صلح پافشاری کرده است. در واقع، اعلامیه ترامپ ممکن است فشار بر پوتین برای توقف جنگ را کاهش داده باشد، چرا که در کنار تصمیم به از سرگیری ارسال تسلیحات، مهلتی پنجاه‌روزه برای اعمال تحریم‌های اقتصادی جدید علیه روسیه تعیین شده است. این زمان‌بندی، به پوتین انگیزه می‌دهد تا از اکنون تا اواسط ماه سپتامبر دستاوردهایی در میدان جنگ کسب کند و سپس با آمریکا وارد مذاکره شود تا شاید موفق به تعویق بیش‌تر تحریم‌ها شود.

این شرایط، تقریبا ایده‌آل‌ترین سناریویی است که پوتین می‌توانست امیدوار به تحقق آن باشد، مگر آنکه آمریکا به ‌طور کامل با اهداف جنگی او هم‌سو می‌شد. اگرچه حمله تابستانی برای روسیه تاکنون چندان موفق نبوده، اما هنوز فرصت برای پیشروی وجود دارد. در صورتی که کشورهای اروپایی همسایه به‌سرعت تسلیحات و سامانه‌های پدافندی ارسال نکنند، ارتش اوکراین، با وجود شجاعت و نوآوری‌اش، در وضعیت نامناسب باقی خواهد ماند.

با توجه به سناریویی که اکنون ترامپ ترسیم کرده، پوتین نیاز فوری به بازاندیشی درباره آینده جنگ خود ندارد و احتمال می‌دهد که تا پایان تابستان، ترامپ مواضع خود را چندین بار تغییر دهد. افزون بر این، پوتین ممکن است کشمکش‌های سیاسی اخیر درون دولت اوکراین، از جمله تغییرات در کابینه زلنسکی و اتهامات مربوط به فساد را نشانه‌هایی از شکنندگی داخلی کی‌یف قلمداد کرده باشد.

با این تفاسیر، چرخش تازه ترامپ، همچنان ابتکار عمل را به اروپا واگذار می‌کند. از سرگیری ارسال تسلیحات آمریکا مشروط به تامین مالی از سوی کشورهای اروپایی است؛ بنابراین اگر قرار است تسلیحاتی به‌زودی به اوکراین برسد، اروپا باید هرچه سریع‌تر پرداخت‌های لازم را انجام دهد. گفت‌وگوها درباره این خریدها نیز در فضایی انجام می‌شود که تنش‌های تجاری میان اتحادیه اروپا و آمریکا در جریان است. این وضعیت ممکن است تا مهلت اعلام‌شده اول آگوست یا حتی تا اول سپتامبر، که از سوی اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا مطرح شده، ادامه یابد. چنین فضای پرتنشی ممکن است روند توافق بر سر خرید تسلیحات و تحویل آن‌ها را پیچیده‌تر کند.

اتحادیه اروپا این هفته اعلام کرده که در صورت اجرایی‌شدن تعرفه ۳۰ درصدی ترامپ بر کالاهای اروپایی، آماده اعمال تعرفه‌های تلافی‌جویانه بر خدمات صادراتی آمریکا، به‌ویژه پلتفرم‌های بزرگ فناوری، است. وقوع یک جنگ تجاری فراآتلانتیکی، سناریویی مطلوب یا مفید برای اجرای وظیفه فوری حمایت از اوکراین نخواهد بود.

در این شرایط، چهار کشور اروپایی پیشتاز در حمایت‌های دفاعی یعنی آلمان، فرانسه، انگلیس و لهستان باید تمرکز کامل خود را بر تامین فوری نیازهای روزمره اوکراین حفظ کنند و فریب چرخش ظاهری ترامپ را نخورند. کشورهایی که ظرفیت تولید و ذخایر تسلیحاتی لازم برای تقویت اوکراین در تابستان امسال را دارند، همین کشورهای اروپایی هستند. در بلندمدت، اروپا خواهان خرید تجهیزات دفاعی از تولیدکنندگان داخلی خود است، اما این امر مانع خرید موقت از آمریکا نمی‌شود، مشروط به آنکه تسلیحات به‌موقع در دسترس باشند. در نتیجه، هرچه‌زودتر سفارش‌های بلندمدت به شرکت‌های اروپایی داده شود بهتر است، تا آن‌ها بتوانند برای سرمایه‌گذاری و تولید برنامه‌ریزی کنند.

همچنین، صنعت دفاعی اوکراین که اکنون بزرگ، نوآور و بسیار مقرون ‌به ‌صرفه است، می‌تواند به سرمایه‌ای مهم برای آینده اروپا بدل شود و این خود اهمیت حمایت از آن در برابر حملات روسیه را دوچندان می‌کند. در فضای متشنج چهارمین تابستان جنگ، رهبران اروپایی باید با پذیرش برخی ریسک‌ها، از تشدید ناامنی در قاره پیشگیری کنند.

چرخش ترامپ می‌تواند تا اندازه‌ای اطمینان دهد که در ماه‌های آینده و سال ۲۰۲۶ تسلیحاتی از سوی آمریکا فراهم خواهد شد و این ممکن است ارسال سامانه‌های پدافندی حیاتی و حتی موشک‌های دوربرد از سوی اروپایی‌ها به اوکراین را تسهیل کند. زمان نگرانی از تشدید جنگ با روسیه مدت‌هاست گذشته است. پوتین کسی است که مسیر تشدید تنش را در پیش گرفته و اگر اوکراین و اروپا قصد بازدارندگی یا عقب‌راندن او را دارند، باید پیام‌های روشنی نه با سخن، بلکه با اقدام ارسال کنند./ منبع