مذاکرات صلح اوکراین؛ آیا جنگ پایان مییابد؟
گفتوگوهای صلح اوکراین کُند پیش میرود و اختلافات کلیدی باقی میماند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «مذاکرات صلح اوکراین؛ آیا جنگ پایان مییابد؟» منتشرشده در اندیشکده تهران، با مرور روند گفتوگوهای روسیه، اوکراین و آمریکا و نیز تحولات میدانی، نشان میدهد با وجود ارزیابیهای مثبت از فضای مذاکرات، اختلاف بر سر مطالبات سرزمینی، نوع تضمینهای امنیتی و ترتیب توقف جنگ، همچنان چشمانداز توافق نهایی را مبهم نگه داشته است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
در هفتههای اخیر، مذاکرات صلح میان روسیه، اوکراین و آمریکا با هدف دستیابی به توافقی برای پایان جنگ ادامه یافته است. روند کلی گفتوگوها مثبت ارزیابی شده و طرفهای اوکراینی و اروپایی تمایل بیشتری به مصالحه نشان دادهاند، اما اختلافات اساسی همچنان باقی است و دستیابی به نتیجهای ملموس را با ابهام مواجه کرده است. در این چارچوب، بررسی همزمان تحولات میدانی و مسیر مذاکرات، تصویر دقیقتری از وضعیت کنونی ارائه میدهد.
مهمترین تحول دیپلماتیک، برگزاری دیدار سهجانبه نمایندگان روسیه، اوکراین و آمریکا در ۲۴ ژانویه در ابوظبی بود؛ نشستی که نخستین مذاکره علنی و مستقیم میان مسکو و کییف از زمان آغاز جنگ در سال ۲۰۲۲ بهشمار میرود. همچنین نشست دیگری که قرار بود اول فوریه برگزار شود، در چهارم فوریه انجام شد. پیش از این دیدارها، دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا و جرد کوشنر، مشاور ارشد کاخ سفید، گفتوگو کرده بود. مدودف همچنین در ۳۱ ژانویه در فلوریدا دیدارهایی با مقامات آمریکایی داشت که سازنده توصیف شد.
سه محور اصلی مذاکرات شامل درخواستهای سرزمینی روسیه، تضمینهای امنیتی آمریکا برای اوکراین و ضرورت توقف جنگ پیش از دستیابی به توافق نهایی بوده است. اگرچه توافق مشخصی حاصل نشد، طرفین فضای مذاکرات را مثبت و سازنده ارزیابی کردند. در همین حال، تحولات میدانی نشان میدهد روسیه با وجود سرمای شدید زمستان، پیشروی خود را در مناطق مختلف ادامه داده است. پس از وقفهای کوتاه در حملات هوایی، دو طرف بار دیگر زیرساختهای انرژی و حملونقل یکدیگر را هدف قرار دادند. در این زمینه، روسیه دست برتر را داشته و اوکراین بهدلیل آسیبهای گسترده به زیرساختهای حیاتی، با کمبود شدید انرژی مواجه شده است.
در سطح اروپا، نشانههایی از تطبیق تدریجی با برخی شرایط صلح پیشنهادی آمریکا دیده میشود. کایا کالاس، رئیس کمیسیون روابط خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرده که اوکراین برای رسیدن به صلح ممکن است ناگزیر به مصالحههای سرزمینی قابل توجهی باشد. همزمان، صدراعظم آلمان و وزیر خارجه ایتالیا با عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۲۷ مخالفت کرده و بر لزوم انجام اصلاحات بیشتر در این کشور تأکید داشتهاند.
روسیه همچنان بر مواضع خود پافشاری میکند و نشانهای از آمادگی برای مصالحه جدی بروز نداده است، هرچند کلیت مذاکرات را مثبت میداند و گفتوگو با مقامات آمریکایی را ادامه میدهد. این رویکرد نشان میدهد مسکو تنها در صورت پذیرش مصالحههای سرزمینی جدی از سوی اوکراین، آمادگی حرکت بهسوی صلح را خواهد داشت.
در گفتوگوهای اوکراین و آمریکا، تمرکز اصلی بر تضمینهای امنیتی و مصالحههای سرزمینی بوده است. به گفته مارکو روبیو، چالش اصلی باقیمانده در مذاکرات روسیه و اوکراین، موضوع واگذاری سرزمینهاست. مقامات آمریکایی بهطور غیررسمی اعلام کردهاند که ارائه تضمینهای امنیتی قوی به اوکراین، مشروط به واگذاری مناطق دونباس به روسیه خواهد بود. در این زمینه، پیشرفتهایی درباره میزان واگذاری سرزمینها در برابر سطح تضمینهای امنیتی حاصل شده، اما توافق نهایی همچنان دور از دسترس است. زلنسکی نیز بر ضرورت نظارت آمریکا بر روند مذاکرات و تضمینهای امنیتی پس از جنگ تأکید کرده است. مجموع این عوامل نشان میدهد مذاکرات با کُندی پیش میرود و نتیجه آن وابسته به آمادگی طرفها برای مصالحههای جدی خواهد بود./ منبع
