دورنمای درگیری نظامی یمن و اسرائیل

با اعلام آتش‌بس از سوی رئیس‌جمهور وقت آمریکا و خروج نظامی این کشور از یمن در ۶ مه، موضوع توقف یا ادامه حملات انصارالله به سمت اسرائیل به مسئله‌ای محوری بدل شد. پاسخ یمن به سرعت روشن شد و با اجرای اقدامات عملی تأکید شد که توافق آتش‌بس نه شامل اسرائیل است و نه مانعی در ادامه حملات یمنی‌ها به منافع اسرائیل و کشتی‌رانی دریای سرخ. متعاقباً، تحولات به‌گونه‌ای پیش رفت که رهبران یمن تصمیم گرفتند علاوه بر محاصره دریایی، حصار هوایی را نیز به عنوان راهبرد مکمل علیه تل‌آویو به کار گیرند تا فشار به اسرائیل افزایش یابد.

این وضعیت باعث واکنش متقابل اسرائیل شد و زیرساخت‌های یمن همچون فرودگاه صنعا، بنادر الحدیده، رأس عیسی و الصلیف مورد حمله قرار گرفتند. تشدید اقدامات از سوی دو طرف به شکل کاملاً آشکاری خود را نشان داد. تفاوت چشمگیر در کیفیت نبرد پس از خروج آمریکا، در افزایش تعداد و تنوع حملات یمنی‌ها علیه اهداف اسرائیلی نمود یافت؛ به‌گونه‌ای که گاه سه حمله طی ۲۴ ساعت ثبت شد. در حوزه پدافند نیز یمن توانست موفقیت‌هایی مانند هدف قرار دادن جنگنده F35 آمریکایی را حسب گزارش رسانه‌های بین‌المللی به‌دست آورد و مقامات یمنی موضوع احتمال هدف قرار دادن جنگنده‌های اسرائیلی را مطرح کردند.

با حذف حضور آمریکا از میدان، آرایش نظامی طرفین دگرگون شد. در این شرایط، سناریوهای مختلفی برای آینده نبرد میان یمن و اسرائیل قابل بررسی است. نخستین سناریو، تشدید تنش و درگیری در کوتاه‌مدت و میان‌مدت است که در عمل پس از خروج آمریکا، دو طرف به سمت تصعید کمی و کیفی در عملیات پیش رفته‌اند. حمله مستقیم انصارالله به فرودگاه بن‌گوریون و اعلام رسمی محاصره هوایی اسرائیل و همچنین بمباران مکرر بنادر یمن توسط اسرائیل، نشان از انتخاب راهبرد مقابله متقابل و تشدید تنش دارد.

سناریوی دوم، رها کردن نبرد توسط یکی از طرفین، به دلیل پیشینه نبرد و انگیزه‌های طرفین، بسیار بعید به نظر می‌رسد. یمن در یکی از سخت‌ترین مقاطع درگیری و حتی زیر شدیدترین حملات آمریکا، مسیر نبرد و حمایت از مردم فلسطین به ویژه غزه را کنار نگذاشته و برای اسرائیل نیز، بنا بر رویکرد دفاعی اعلام‌شده‌اش، امکان توقف اقدامات نظامی بدون پاسخ به حملات یمن متصور نیست.

در سناریوی سوم، شرایط محتمل‌تر پایان دور جدید درگیری‌ها پس از برقراری آتش‌بس در نوار غزه عنوان شده است. مرور تجربه ۲۰ ماهه پس از آغاز طوفان الاقصی و با لحاظ کردن الگوی قبلی آتش‌بس نشان می‌دهد در صورت پذیرش هرگونه توقف جنگ از سوی حماس در غزه، یمن نیز متعهد به توقف حملات علیه اسرائیل خواهد بود؛ این تصمیم ناشی از وعده‌های پیشین رهبران انصارالله است و تا زمان تداوم اقدامات اسرائیل علیه غزه و محاصره این منطقه، جبهه یمنی-اسرائیلی نیز فروکش نمی‌کند.

در جمع‌بندی این تحولات، تا استقرار یک آتش‌بس پایدار و واقعی در غزه، چشم‌انداز روشنی برای پایان یا کاهش سطح درگیری میان یمن و اسرائیل وجود ندارد. هرگونه ادامه جنایات یا تشدید حملات اسرائیل به یمن می‌تواند با اقداماتی جدید یا حتی عملیات‌هایی فراتر از حد انتظار از سوی ارتش یمن همراه باشد. نمونه این وضعیت، حمله روزانه و متعدد به مراکز حساس اسرائیل و به‌ویژه اصابت مستقیم به فرودگاه بن گوریون بوده است؛ امری که در گذشته با وجود استقرار چندین لایه دفاعی هوایی، از منظر بسیاری دور از ذهن می‌نمود. اکنون نیز تحمیل محاصره هوایی واقعی و چالش حملات بی‌وقفه وضعیت بی‌سابقه‌ای را رقم زده است.

در فرض وقوع آتش‌بس در غزه بر اساس توافقات منطقه‌ای، انتظار می‌رود با توقف حملات انصارالله به اسرائیل، اسرائیل نیز حملات به یمن را متوقف کند و این وضعیت را می‌توان آغاز شکل‌گیری معادله امنیتی تازه‌ای برای منطقه دانست؛ معادله‌ای که در چارچوب آن، محور مقاومت به رهبری یمن و حمایت از غزه در برابر محور آمریکایی-عبری قرار گرفته و شکل‌گیری موازنه‌ای جدید را رقم می‌زند. این تغییر توازن، نشانه کاهش قابلیت بازدارندگی اسرائیل و ناتوانی این رژیم در پاسخ هم‌سطح به تهدیدات و حملات نوین جبهه یمن دانسته می‌شود؛ به‌ویژه آنکه ماهیت حملات یمنی‌ها در دوره اخیر نه تنها استمرار و تنوع بیشتری یافته بلکه به حوزه‌هایی ورود کرده که پیش‌تر خارج از محاسبات نظامی اسرائیل به شمار می‌رفت.

در نهایت، ادامه وضعیت فعلی و نبود چشم‌انداز مشخص برای پایان سریع درگیری، منطقه را وارد معادله‌ای جدید کرده که در آن رفتار هر یک از طرفین با دقت از سوی دیگری رصد و با واکنش متقابل روبه‌رو می‌شود. وضعیت یمن و اسرائیل اکنون به نقطه‌ای رسیده که سناریوهای پایان زودهنگام و یکجانبه کمتر مطرح بوده و پایان درگیری، بیش از هر چیز، منوط به متغیرهایی همچون آتش‌بس در غزه و توافقات فراگیرتر منطقه‌ای شده است. در غیر این صورت، باید انتظار تغییرات معنادار در سطح، نوع و دامنه عملیات یمنی‌ها و واکنش‌های اسرائیل را، هم در حوزه نبرد مستقیم و هم در عرصه تقابل‌ منطقه‌ای داشت./منبع