اسرائیل در حال برنامه‌ریزی برای جنگ دوم علیه ایران است؟

پس از پایان جنگ دوازده‌روزه میان اسرائیل و ایران، دولت اسرائیل این درگیری را موفقیت‌آمیز ارزیابی کرده است. بر اساس این روایت، شهادت چندین فرمانده نظامی ایران به تضعیف توان دفاعی این کشور انجامیده و نقش آمریکا در انجام حملاتی هدفمند علیه مراکز حساس، به‌ویژه سایت هسته‌ای فردو، پررنگ‌تر شده است. اگرچه تل‌آویو به‌سرعت پیروزی خود را اعلام کرد، اما تاکید بر آمادگی برای حمله مجدد نشان می‌دهد که جنگ اخیر پایان مناقشه نبوده و قابلیت تشدید دوباره در هر لحظه را دارد.

در همین چارچوب، بنیامین نتانیاهو علاوه بر تاکید بر تداوم فشارها، اعلام کرده که اسرائیل منتظر فرصت مناسب برای گسترش دامنه جنگ است. به اعتقاد برخی تحلیل‌گران، هدف اصلی این است که ایران سرنگون شود یا دست‌کم به سرنوشتی مانند لبنان و سوریه دچار شده و اسرائیل بتواند بدون هزینه سیاسی هر موقع اراده کند به اهداف ایرانی حمله کند. با این حال، تصمیم برای آغاز جنگ کاملا در اختیار اسرائیل نیست، بلکه مجوز و همراهی آمریکا، به‌ویژه با توجه به نقش دونالد ترامپ، به‌عنوان متحد اصلی، در این روند اهمیت اساسی دارد.

در جریان جنگ اخیر، حملات اسرائیل با توجیه «اقدام پیش‌دستانه» و «دفاع مشروع» برای حذف تهدیدات هسته‌ای ایران انجام شد. تهران اما بارها تاکید داشته که برنامه هسته‌ای خود را صرفا برای اهداف غیرنظامی دنبال می‌کند. در پیامد این جنگ، بیش از هزار نفر در ایران و ۲۹ نفر در اسرائیل کشته شدند که این میزان تلفات، بر شدت و حساسیت شرایط افزود. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نسبت به تداوم آتش‌بس ابراز تردید کرده و بر آمادگی کشورش برای واکنش قدرتمند به هرگونه حمله جدید تاکید داشته است.

از سوی دیگر، مانورهای دیپلماتیک همچنان ادامه دارد و نشانه‌هایی از احتمال بازگشت تحریم‌های فلج‌کننده علیه ایران به چشم می‌خورد. بنا به گزارش‌ها، وزیر امور خارجه آمریکا با همتایان اروپایی خود توافق کرده‌اند که در صورت عدم رسیدن به توافق هسته‌ای تا پایان ماه آگوست، تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل فعال شود، تحریم‌هایی که پیش‌تر با برجام تعلیق شده بود. این اقدام می‌تواند فشار اقتصادی گسترده‌ای وارد کند و ایران را به‌سمت خروج از معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای سوق دهد و به این ترتیب، دستاویزی سیاسی برای حمله دوباره اسرائیل فراهم کند.

تحلیل‌گران معتقدند برای آغاز عملی چنین حمله‌ای، اسرائیل باید مدارک قابل قبولی ارائه کند که نشان دهد ایران در حال ترمیم یا بازسازی برنامه هسته‌ای خود است. این روند تنها با مجوز و حمایت صریح واشنگتن ممکن خواهد بود و فعلا نگرانی آمریکا نسبت به گسترش حملات اسرائیل به سوریه باعث احتیاط بیشتر شده است.

در کنار فعالیت‌های نظامی، گزارش‌هایی منتشر شده که حاکی از تداوم عملیات مخفیانه اسرائیل در خاک ایران است. بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز و منابع دیپلماتیک، انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در مراکزی از جمله پالایشگاه‌ها، مجتمع‌های مسکونی و سایر تأسیسات، نتیجه خرابکاری دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل تلقی می‌شود. این فعالیت‌ها با نفوذ در زیرساخت‌های امنیتی و عملیاتی که حتی در خود تهران رخ داده، از طریق تیم‌های محلی و استفاده از پهپادهایی که از داخل خاک ایران پرتاب شده‌اند، اجرا شده و نشان می‌دهد شبکه اطلاعاتی اسرائیل پس از جنگ نیز همچنان فعال بوده است.

برخی کارشناسان معتقدند اسرائیل با ایجاد چنین ساختار پیچیده اطلاعاتی و امنیتی در ایران، علاوه بر پیشبرد اهداف تاکتیکی، می‌کوشد پیامی از حضور و توان عملیاتی خود منتقل کند. این اقدامات می‌تواند به منزله تمرین مداوم این شبکه‌ها برای آمادگی حملات آتی در نظر گرفته شود و در عین حال طرف ایرانی را نسبت به تداوم تهدید آگاه نگه دارد.

در بُعد داخلی اسرائیل، اگرچه موضوعات دیگری چون جنگ غزه محل اختلاف است، مسئله ایران یک اجماع داخلی به‌شمار می‌رود. حتی اگر بار دیگر حمله به ایران به واسطه اختلافات داخلی یا نیاز به افزایش محبوبیت نتانیاهو در سایه بحران‌های جاری باشد، باز هم انتظار نمی‌رود که حمایت عمومی کمرنگ شود. با این حال، حمایت یا مخالفت دونالد ترامپ و سطح تمایل آمریکا همچنان یک متغیر مهم است و هیچ تضمینی برای انجام سریع حمله، حتی با وجود فضای روانی مثبت، وجود ندارد.

در نهایت، انتظار می‌رود ایران نسبت به هرگونه تکرار تجاوز نظامی اسرائیل هوشیارتر شده باشد. سیاست تهران در عین تکیه بر بازدارندگی نظامی، همچنان مبتنی بر تداوم تلاش برای دستیابی به توافق سیاسی و کاهش احتمال تنش است، هرچند اعمال دوباره تحریم‌ها و یا به بن‌بست‌رسیدن مذاکرات می‌تواند زمینه‌ساز بحران‌های جدید و احیای گزینه‌های سخت‌تر برای هر دو طرف شود./ منبع