ائتلافهای نوظهور و چالشهای بیت شیعی در انتخابات مجلس عراق
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «ائتلافهای نوظهور و چالشهای بیت شیعی در انتخابات مجلس عراق» به قلم علی بیدبو در اندیشکده تهران منتشر شده است. نویسنده با بررسی آرایش جدید نیروهای شیعی، ظهور ائتلافهای تازهنفس چون «بازسازی و توسعه»، «الصادقون» و «البدیل» را نشانهای از رقابت درونجریانی و بازتعریف قدرت در حوزه شیعی عراق میداند. این تحلیل تأکید میکند که میزان مشارکت عمومی، عاملی تعیینکننده در توفیق یا افول این ائتلافها و در نهایت در نحوه تشکیل دولت آینده خواهد بود. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
کمتر از یک ماه تا برگزاری ششمین انتخابات مجلس عراق باقی مانده و فضای انتخاباتی کشور با افزایش تبلیغات، رقابت و گاه تخریب سیاسی همراه است. در این فضا احزاب در تلاش هستند تا آرای خاکستری و رأیدهندگان مردد را جذب کنند. محور اصلی رقابتها در سه ائتلاف نوظهور و بازتعریفشده در بیت شیعی متمرکز شده است که هر یک تلاش دارند نقش تعیینکنندهای در آرایش سیاسی آینده عراق ایفا کنند. نخستین ائتلاف، «بازسازی و توسعه» به رهبری محمد شیاع السودانی، نخستوزیر فعلی عراق است که با هدف ایجاد ائتلافی فراگیر و نماینده طیفی گسترده از جامعه، چهرههای برجستهای چون فالح الفیاض، رئیس الحشدالشعبی؛ احمد الاسدی، وزیر کار؛ ایاد علاوی، نخستوزیر موقت اسبق و نصیف الخطابی، استاندار کربلا را در کنار هم قرار داده است. این ترکیب، بازتابی از تلاش السودانی برای پیوند میان گروههای امنیتی، سیاسی و مدنی و تقویت پایگاه اجتماعی در حوزههای مختلف ارزیابی میشود. بهویژه حضور الخطابی که در انتخابات شوراهای استانی عملکرد موفقی داشت، میتواند بر افزایش اعتماد عمومی به این ائتلاف بیفزاید.
در برابر این جریان، «جنبش الصادقون» با محوریت قیس الخزعلی وارد رقابتها شده است. این جنبش با سابقه نظامی و پیوند تاریخی با جریان مقاومت، برای نخستینبار بهصورت مستقل در انتخابات حضور یافته و میکوشد جایگاه حزب بدر را در ساختار سیاسی شیعیان به چالش بکشد. نعیم العبودی، وزیر علوم و چهره شاخص این جریان، فهرست بغداد را رهبری میکند و با فاصلهگیری الخزعلی از مقتدی صدر، احتمال جذب بخشی از آرای هواداران سابق صدر وجود دارد. این روند میتواند جریان الصادقون را بهعنوان یکی از رقبای جدی در معادلات آینده معرفی کند و ترکیب قدرت در درون بخش شیعی را تغییر دهد.
ائتلاف سوم با عنوان «البدیل» به رهبری عدنان الزرفی، با رویکردی انتقادی نسبت به وضعیت موجود شکل گرفته است. الزرفی که خود را از گزینههای نخستوزیری میداند، مجموعهای از سیاستمداران معارض و چهرههای جنبش تشرین را گرد آورده است. او با شعار «کنارزدن سیاستمداران شیعی نزدیک به ایران و استقلال عراق» در تلاش است پایگاه اجتماعی تازهای را در میان طبقه ناراضی و جوانان معترض ایجاد کند. حضور افرادی مانند سجاد سالم که صلاحیت او ابتدا رد و سپس با حکم قضایی تأیید شد، بر رنگ اعتراضی این ائتلاف افزوده است. رابطه همسو میان الزرفی و نوری المالکی، رهبر ائتلاف «دوله القانون»، در مخالفت با تداوم نخستوزیری السودانی نیز از نکات محوری رقابتهای انتخاباتی محسوب میشود.
با وجود تنوع این ائتلافها، مشارکت عمومی همچنان چالش اصلی بیت شیعی است. کاهش احتمالی میزان رأیدهندگان در استانهای کلیدی بغداد، دیالی، موصل، بصره و کرکوک میتواند منجر به افت کرسیهای شیعیان در مقایسه با انتخابات سال ۲۰۲۱ شود و کار ائتلافسازی برای تشکیل دولت آینده را دشوارتر کند. در چنین شرایطی، رقابت میان ائتلافهای نوظهور نهتنها بر بازتوزیع قدرت در درون جریانهای شیعی اثرگذار است، بلکه آینده ثبات سیاسی و توازن نیروها در ساختار دولت عراق را نیز تعیین خواهد کرد./ منبع
