توافق حماس برای خلع سلاح: آیا اسرائیل صلح را خواهد پذیرفت؟
با موافقت حماس برای خلع سلاح، یک مسیر واقعبینانه برای پایان دادن به جنگ غزه گشوده شده است، اما موفقیت آن اکنون به اسرائیل بستگی دارد و اروپا میتواند در این میان نقشی تعیینکننده ایفا کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق حماس برای خلع سلاح: آیا اسرائیل صلح را خواهد پذیرفت؟» به قلم هیو لوات (Hugh Lovatt) در شورای روابط خارجی اروپا (European Council on Foreign Relations) منتشر شده است. این یادداشت استدلال میکند که موافقت حماس با نقشه راه «هیئت صلح» برای خلع سلاح، یک فرصت تاریخی و بیسابقه برای پایان دادن به جنگ غزه فراهم کرده، اما مخالفت سرسختانه دولت نتانیاهو، اکنون به بزرگترین مانع در مسیر صلح تبدیل شده است. نویسنده معتقد است که اروپا میتواند با ایفای نقش فعال، توازن را به نفع اجرای این توافق تغییر دهد. در ادامه، خلاصه این یادداشت را میخوانید.
در اواخر ماه جولای، حماس با نقشه راه «هیئت صلح» برای اجرای مرحله دوم توافقنامه آتشبس سهمرحلهای موافقت کرد. هسته اصلی این توافق، تمایل حماس به از رده خارج کردن تسلیحات خود است. این یک گام بیسابقه است که تا چند سال پیش غیرقابل تصور بود و اکنون یک مسیر واقعبینانه برای پایان دادن به حاکمیت و کنترل امنیتی این گروه بر نوار غزه ویرانشده ارائه میدهد. با این حال، این فرآیند تنها زمانی آغاز خواهد شد که اسرائیل به طور کامل به تعهدات مرحله اول خود که هنوز انجام نداده، عمل کند و مهمتر از آن، فرآیندی را بپذیرد که به حضور نظامیاش در غزه پایان دهد و در نهایت، به مذاکراتی برای تعیین سرنوشت فلسطینیان منجر شود. اما بنیامین نتانیاهو و دولت تندروی او این نقشه راه را به طور کامل رد کردهاند و اکنون به تهدید اصلی برای توافق آتشبس تبدیل شدهاند.
تا به امروز، طرح صلح ترامپ تنها به کاهش قابل توجه خشونت، بازگشت تمام گروگانهای اسرائیلی و استقرار مجدد نسبی نیروهای نظامی اسرائیل منجر شده است. با این حال، اسرائیل با نقض توافق، به حملات خود علیه غیرنظامیان و شبهنظامیان در غزه ادامه داده و مانع ورود کمکهای بشردوستانه شده است. ارتش اسرائیل همچنین از «خط زرد»، که قرار بود در مرحله اول به آن عقبنشینی کند، فراتر رفته و با ادامه تخریب خانهها و زیرساختهای فلسطینی، به نظر میرسد به دنبال ایجاد یک مرز دوفاکتوی جدید و الحاق بخش بزرگی از غزه است. بر اساس نقشه راه، پس از تکمیل مرحله اول، جناحهای فلسطینی سلاحهای سنگین خود را به کمیته ملی فلسطین برای اداره غزه (NCAG) تحویل خواهند داد و این سلاحها تحت نظارت نیروی بینالمللی تثبیت (ISF) قرار خواهند گرفت، اما بزرگترین مانع، مخالفت اسرائیل با هرگونه فرآیند سیاسی انتقالی است که در نهایت آن را مجبور به خروج از غزه و ورود به مذاکرات درباره تعیین سرنوشت فلسطینیان کند.
مقامات هیئت صلح اکنون به نظر میرسد در تلاش برای جلب رضایت اسرائیل، در حال تغییر بخشهایی از توافق هستند و عقبنشینی اسرائیل را به تکمیل فرآیند خلع سلاح مشروط میکنند. این مانور، با دادن حق وتو به اسرائیل برای تعمیق کنترل خود بر نوار غزه، خطر تضعیف حمایت حماس از توافق را به همراه دارد. با این حال، حتی این تلاشها نیز نتوانسته رضایت نتانیاهو را جلب کند و او همچنان بر مذاکره مجدد و خلع سلاح کامل حماس پیش از هرگونه عقبنشینی اصرار میورزد. در چنین شرایطی، اروپا که تا حد زیادی به حاشیه رانده شده بود، اکنون میتواند نقشی حیاتی ایفا کند. هیئت صلح، پس از به دست آوردن موافقت بیسابقه حماس، باید اراده سیاسی لازم برای اجرای توافق را نشان دهد و در برابر مانعتراشیهای اسرائیل بایستد. اروپا میتواند با برجسته کردن عدم پایبندی اسرائیل به تعهداتش، دست هیئت صلح را تقویت کند و حتی بحث تعلیق «توافقنامه همکاری» با اسرائیل را از سر بگیرد.
در نهایت، موفقیت به این بستگی دارد که آیا هر دو طرف به این نتیجه برسند که دیپلماسی پاداشهای بیشتری از جنگ مجدد ارائه میدهد یا خیر. حماس تنها در صورتی به طور کامل خلع سلاح خواهد شد که معتقد باشد امتیازات امروز، به دستاوردهای سیاسی واقعی برای آزادی فلسطین در فردا منجر خواهد شد. به همین ترتیب، اسرائیل تنها در صورتی یک آتشبس پایدار را خواهد پذیرفت که شاهد یک تحول سیاسی در حماس باشد که آن را به مذاکرات صلح معتبر متعهد سازد. بدون یک مسیر معتبر به سوی تعیین سرنوشت فلسطینیان، خلع سلاح به جای آنکه پایهای برای صلح پایدار باشد، به هدفی در خود تبدیل خواهد شد./منبع
