پیگیری حقوقی ایران علیه متجاوزان

ایران برای مقابله با اقدامات غیرقانونی ایالات متحده و اسرائیل، از جمله ترور دانشمندان، بمباران تأسیسات هسته‌ای مورد تأیید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و حملات به زیرساخت‌های عمومی، تمام مسیرهای حقوقی بین‌المللی را دنبال خواهد کرد. این اقدامات، نقض آشکار هنجارهای بین‌المللی و اصل ممنوعیت تجاوز است که از قواعد آمره و الزام‌آور نظام حقوقی بین‌المللی محسوب می‌شود. بر اساس اصل مسئولیت دولت‌ها، که در پیش‌نویس مواد ۲۰۰۱ کمیسیون حقوق بین‌الملل تدوین شده و مورد استناد دادگاه‌های بین‌المللی قرار گرفته، دولت‌های مسئول موظف‌اند جبران کامل خسارات ناشی از اقدامات غیرقانونی خود را فراهم کنند.

حملات ایالات متحده و اسرائیل نه‌تنها نقض حقوق بین‌الملل عرفی است، بلکه هنجارهای آمره را نیز زیر پا گذاشته است. این اقدامات، که با اظهارات عمومی تأیید شده‌اند، مستلزم پاسخ جمعی جامعه بین‌المللی برای حفظ نظم حقوقی است. دو سابقه حقوقی مرتبط، راهنمایی برای پیگیری مسئولیت و جبران خسارت در مورد ایران ارائه می‌دهند. قطعنامه ۴۸۷ شورای امنیت سازمان ملل در سال ۱۹۸۱، حمله اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای عراق را محکوم کرد و آن را تهدیدی برای رژیم پادمان آژانس و معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای دانست. این قطعنامه حق عراق برای جبران خسارت را به رسمیت شناخت و الگویی برای موارد مشابه، از جمله ایران، فراهم کرد.

قطعنامه ۶۹۲ شورای امنیت در سال ۱۹۹۱ نیز، پس از تهاجم عراق به کویت، کمیسیون جبران خسارت سازمان ملل را ایجاد کرد که وظیفه بررسی ادعاهای خسارت و اجرای جبران را بر عهده داشت. این سابقه، مبنای حقوقی و نهادی محکمی برای احقاق حقوق مردم ایران ارائه می‌دهد. ایجاد سازوکاری مبتنی بر قواعد، مانند کمیسیونی بین‌المللی برای جبران خسارت، که تحت نظارت سازمان ملل یا مجمع عمومی آن تشکیل شود، می‌تواند خسارات ناشی از اقدامات غیرقانونی ایالات متحده و اسرائیل را ارزیابی کرده و اعتماد به نظام حقوقی جهانی را بازگرداند.

ایران همچنین به دلیل گزارش‌های مغرضانه و سیاسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، که زمینه‌ساز تجاوزات بوده، حق پیگیری جبران خسارت از این نهاد را دارد. بر اساس ماده هفده موافقت‌نامه پادمان آژانس، ایران می‌تواند به دلیل سهل‌انگاری آشکار این نهاد، خواستار جبران کامل خسارات مادی و معنوی وارده به تأسیسات هسته‌ای و پرسنل علمی خود شود. پیگیری مسئولیت آژانس، در کنار دولت‌های متجاوز، بخش مهمی از راهبرد ایران برای حفظ پاسخگویی در نظام حقوقی بین‌المللی است.

ایران با تکیه بر سازوکارهای حقوقی بین‌المللی، از حقوق مردم خود در همه مجامع دفاع خواهد کرد. مسئولیت جنایات تجاوز اخیر نه‌تنها بر عهده ایالات متحده و اسرائیل، بلکه بر دوش تمام دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی است که باید اقدامات حقوقی مؤثری برای جلوگیری از این جنایات انجام دهند. سکوت یا تأخیر در برابر تجاوز، اصل پاسخگویی دولت‌ها را بی‌معنا می‌کند. ایران با استفاده از همه منابع موجود، تا احقاق کامل حقوق مردم خود و محاکمه مسئولین این جنایات، چه در داخل و چه در سطح بین‌المللی، ادامه خواهد داد./ منبع