اعداد و ارقام انتخابات مجلس عراق چه میگویند؟
آرایش بلوکهای شیعه، سنی و کردی در انتخابات سال ۲۰۲۵ عراق بازتعریف میشود.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «اعداد و ارقام انتخابات مجلس عراق چه میگویند؟» در اندیشکده تهران منتشر شده است که با اتکا به آمار مشارکت و توزیع کرسیها در میان سه بلوک شیعی، سنی و کردی، افزایش نامتوازن مشارکت، تثبیت برتری چارچوب هماهنگی در اردوگاه شیعه، رشد محدود کرسیهای اهلسنت، کاهش سهم کردها و پیامدهای این جابهجایی قدرت بر فرایند پیچیده تشکیل دولت آینده عراق را تبیین میکند؛ در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
ششمین دوره انتخابات مجلس عراق در روز بیستم آبان ماه ۱۴۰۴ برگزار شد و چینش جریانهای سیاسی و مسیر دولت آینده را تحت تأثیر قرار داد. سه بلوک اصلی جمعیتی عراق یعنی شیعیان، اهلسنت و کردها با رویکردهای متفاوت وارد رقابت شدند و در مقایسه با انتخابات سال ۲۰۲۱ تغییراتی در وزن سیاسی خود تجربه کردند. شیعیان با وجود برخورداری از اکثریت جمعیتی و بیشترین تعداد کرسیها، با تکثر بیشتری در انتخابات شرکت کردند. رقابتها در قالب دو جناح شیعی زیرمجموعه چارچوب هماهنگی و جریانهای خارج از آن شکل گرفت و این رقابت در پنج استان مختلط سنینشین نیز جریان داشت. عدم حضور جریان صدر و تحریم انتخابات از سوی این جریان اگرچه اکثریت کرسیهای شیعیان را از بین نبرد، اما پیامدهایی برای آرایش درونی جریانهای سیاسی شیعه ایجاد کرد. اهلسنت نیز با تشتت بیشتری نسبت به انتخابات سال ۲۰۲۱ وارد صحنه شدند و چهار جریان اصلی این بلوک در کنار فهرستهای فرعی وابسته توانستند عمده کرسیهای مناطق سنینشین و بغداد را بهدست آورند.
میزان مشارکت از سوی نهادهای دینی اهلسنت افزایش یافت، اما با توجه به ظرفیت محدود هر استان، این افزایش مشارکت به افزایش قابل توجه کرسیها منجر نشد. تنها در بغداد، در غیاب جریان صدر و تحریم در منطقه الرصافه، بهبود محسوسی در وضعیت کرسیهای اهلسنت دیده شد. کردها در چارچوب دو جریان اصلی حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی در انتخابات حاضر شدند و چند فهرست اسلامگرا و اپوزیسیون نیز کرسیهایی کسب کردند، اما در مجموع بخش قابل توجهی از کرسیهای خود در مناطق سنینشین را از دست دادند و سهم آنها نسبت به دوره گذشته کاهش یافت.
یکی از محورهای مهم این انتخابات تغییر مبنای محاسبه واجدان شرایط بود که از معیار سنی به دارندگان کارت انتخاباتی تغییر یافت. بر این اساس، تعداد واجدان شرایط از ۲۹ میلیون به ۲۱ میلیون نفر کاهش پیدا کرد و با احتساب مشارکت دوازده میلیون رأیدهنده، نسبت مشارکت بر اساس معیار جدید ۵۶ درصد اعلام شد. بررسی تطبیقی مشارکت میان سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۵ نشان میدهد که افزایش مشارکت در میان شیعیان اندک بوده و در ۹ استان شیعهنشین تنها حدود ۳.۵ درصد افزایش ثبت شده است. در مقابل، میزان مشارکت در پنج استان سنینشین ۱۶.۵ درصد و در اقلیم کردستان ۱۹.۵ درصد افزایش یافته است.
در حوزه شیعیان، نوزده جریان سیاسی موفق به کسب کرسی شدند که نشاندهنده افزایش محدود نسبت به انتخابات سال ۲۰۲۱ است. ساختار رقابت میان جریانهای زیرمجموعه چارچوب هماهنگی و جریانهای خارج از آن شکل گرفت و با توجه به نظام انتخاباتی تناسبی و نقش روش سانتلیگو، بسیاری از جریانها بهصورت مستقل وارد رقابت شدند. مجموع کرسیهای شیعیان به ۱۸۸ کرسی رسید که ۱۷۵ کرسی آن در اختیار جریانهای نزدیک به چارچوب هماهنگی قرار گرفت. اهلسنت با سیزده جریان پیروز، مجموعاً ۷۵ کرسی کسب کردند که تنها یک کرسی بیشتر از سال ۲۰۲۱ است. چهار جریان اصلی اهلسنت ۵۶ کرسی بهدست آوردند و جریانهای وابسته و استانی نیز سهم اندکی داشتند. جریانهای کردی با وجود افزایش مشارکت در اقلیم، نتوانستند کرسیهای خود را افزایش دهند و مجموع کرسیهای آنها از ۶۲ به ۵۶ کاهش یافت. دو جریان اصلی کردی ۴۳ کرسی و دیگر جریانها سیزده کرسی کسب کردند. مسیر تشکیل دولت آینده عراق بر اساس روند چندمرحلهای پس از انتخابات و با توجه به ساختار توافقی و سهمیهبندیهای سیاسی، اهمیت زیادی دارد و تعیینکننده جهتگیری صحنه سیاسی در دوره جدید خواهد بود./ منبع
