اسرائیل سیاست مشخصی برای نوار غزه ندارد

از آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل تاکنون هیچ طرح جامع و مشخصی برای آینده نوار غزه ارائه نکرده است. این کشور تمام پیشنهادها برای ایجاد یک اداره عربی، فلسطینی یا بین‌المللی را رد کرده، اما در عین حال هرگز به‌طور مستقیم از در دست‌گرفتن اداره این منطقه توسط خود سخن نگفته است. در مواردی که اسرائیل تلاش کرده تا کمک‌های بشردوستانه را به‌گونه‌ای به ساکنان غیرنظامی غزه برساند که در اختیار حماس قرار نگیرد، این تلاش‌ها با شکست مواجه شده‌اند. ایده‌هایی نظیر «شهر بشردوستانه» نیز به‌صورت مقطعی مطرح شده و سپس کنار گذاشته شده‌اند.

در همین چارچوب، بسیاری از اقدامات اسرائیل به‌ویژه در رابطه با غزه بارها مورد انتقاد قرار گرفته و گاه به‌عنوان نقض حقوق بین‌الملل مطرح شده‌اند. این قوانین که ماهیت آن‌ها تنظیم نحوه انجام جنگ است و نه مشروعیت آغاز آن، بر محدودکردن اثرات منفی جنگ و حمایت از غیرنظامیان، مجروحان و اسرا تمرکز دارند. اسرائیل که کنوانسیون‌های ژنو در سال ۱۹۴۹ را با برخی ملاحظات در سال‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۵۱ پذیرفته، به‌ویژه به خاطر عدم اتخاذ تدابیر کافی برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان، ایجاد کمبودهای غذایی و دارویی، تخریب عمدی زیرساخت‌های غیرنظامی و جابه‌جایی گسترده جمعیت غیرنظامی مورد انتقاد قرار دارد.

در این میان، اظهارات چهره‌هایی چون بتسالل اسموتریچ و ایتامار بن‌گویر که خواستار اشغال مجدد کامل غزه و اسکان یهودیان در آن هستند و حتی وجود غیرنظامیان بی‌گناه در میان مردم غزه (از جمله کودکان) را انکار می‌کنند، بر ابهامات موجود می‌افزاید. این دو وزیر همچنین از انتقال اجباری یا داوطلبانه بیش از دو میلیون فلسطینی غزه حمایت می‌کنند. هنوز مشخص نیست که این دیدگاه‌ها تا چه اندازه مورد حمایت بنیامین نتانیاهو است یا اینکه او به‌طور مستقل از آن‌ها چنین سیاست‌هایی را دنبال می‌کند.

مسئله اصلی اینجاست که این دیدگاه‌ها چگونه با اهداف رسمی جنگ یعنی شکست کامل حماس و آزادسازی پنجاه گروگان باقی‌مانده تطابق دارد، به‌ویژه که برای آزادی آن گروگان‌ها، پایان سریع‌تر جنگ نسبت به اجرای برنامه‌های اسموتریچ و بن‌گویر ضروری است.

در عین حال، اعلام ساخت «شهر بشردوستانه» از سوی یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در محل شهر ویران‌شده رفح، موجب بحث‌های گسترده‌ای شده است. برخی این طرح را معادل اردوگاه‌های متمرکز می‌دانند. گرچه این تعبیر ممکن است افراطی باشد، اما ایده متمرکزکردن صدها هزار غیرنظامی در چادرهایی بدون امکان خروج و با حداقل خدمات شهری، غیرانسانی و نامعقول توصیف شده است. مشخص نیست این طرح جدی است یا صرفاً یک آزمون سیاسی از سوی کاتس و اینکه آیا نتانیاهو از آن حمایت کامل دارد یا نه. اختلاف نظر میان نتانیاهو و ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش، بر سر اجرای سریع این طرح، گویای تنش‌های داخلی در سطوح تصمیم‌گیری است. زمیر همچنین با اداره مستقیم غزه توسط ارتش مخالفت کرده است.

همچنین گزارش‌هایی از تلاش موساد برای یافتن کشورهایی مانند اتیوپی، اندونزی و لیبی به‌عنوان مقصد انتقال فلسطینیان غزه منتشر شده که هنوز مشخص نیست تا چه حد واقع‌بینانه یا عملی است. تمامی تلاش‌های مشابه پیشین شکست خورده‌اند و حتی طرح دونالد ترامپ برای ایجاد منطقه‌ای توریستی با مدیریت آمریکا دیگر مطرح نمی‌شود.

در نهایت، به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری درباره آینده غزه در دولت اسرائیل نه‌تنها فاقد برنامه‌ریزی روشن و شفاف است، بلکه تحت تأثیر هم‌زمان فشارهای ائتلافی داخلی و توصیه‌های متغیر دولت آمریکا انجام می‌گیرد./ منبع