اجماع نوظهور اسرائیل بر سر اشغالگری

دولت اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو در حال آماده‌سازی برای تسلط نظامی بر شهر غزه است که بسیاری آن را مقدمه‌ای برای اشغال کامل این منطقه می‌دانند. این تصمیم با انتقادات گسترده داخلی و بین‌المللی مواجه شده است؛ به‌ویژه به‌دلیل شواهد گرسنگی گسترده در غزه که منجر به محکومیت جهانی، تهدید به تحریم تسلیحاتی و اتهامات نسل‌کشی شده است. در داخل اسرائیل، نتانیاهو از سوی رهبران نظامی سابق، مخالفان سیاسی، روشنفکران، سربازان ذخیره و معترضان عمومی تحت فشار است. محور اصلی اختلاف، پنجاه گروگان در دست حماس است که حدود بیست نفر از آن‌ها زنده‌اند. در تاریخ ۸ آگوست، کابینه اسرائیل تصمیم به تشدید جنگ گرفت که به‌معنای اشغال کامل غزه و احتمالاً حاکمیت نظامی بلندمدت است. دولت ادعا می‌کند این عملیات برای نجات گروگان‌هاست، اما نظرسنجی شبکه عبری‌زبان «کان» نشان می‌دهد تنها ۲۸ درصد از مردم از این طرح حمایت می‌کنند. خانواده‌های گروگان‌ها معتقدند این تصمیم به مرگ عزیزانشان منجر می‌شود. بیش از هفتاد درصد مردم در نظرسنجی‌های اخیر خواستار توافق برای آزادی گروگان‌ها و پایان فوری جنگ هستند. شعارهایی مانند «اکنون!» از هفته‌های پس از حمله ۷ اکتبر حماس مطرح شده‌اند. پس از اعلام طرح جدید، اعتراضات افزایش یافته و خانواده‌های گروگان‌ها خواستار اعتصاب عمومی شده‌اند.

این وضعیت به تصور تسلط اقلیت افراطی مذهبی بر کشور دامن زده است که به نتانیاهو برای حفظ قدرت کمک می‌کند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند در صورت برگزاری انتخابات، مردم دولت کنونی را برکنار می‌کنند. اما این فرض که اسرائیل پس از نتانیاهو مسیر متفاوتی در پیش می‌گیرد، با اجماع عمیق‌تر جامعه اسرائیل همخوانی ندارد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند اغلب یهودیان اسرائیل با سیاست‌های دولت در مورد آینده فلسطینیان، ادامه اشغالگری و انکار خودمختاری یا حقوق مدنی فلسطینیان هم‌راستا هستند. بسیاری از یهودیان اسرائیل معتقدند تلفات غیرنظامیان غزه به حماس نسبت داده می‌شود یا اغراق‌آمیز است. برکناری نتانیاهو ممکن است بحران غزه را کاهش دهد، اما تغییر اساسی در سیاست‌های اسرائیل نسبت به فلسطینیان بعید است.

آینده سیاسی نتانیاهو نامطمئن است. او پس از جدایی دو حزب مذهبی در جولای، دولت اقلیت را رهبری می‌کند. اگر دولت سقوط کند، انتخابات احتمالاً در اوایل سال ۲۰۲۶ برگزار می‌شود. پیش از حمله ۷ اکتبر، اصلاحات قضایی نتانیاهو که به‌نظر بسیاری برای تحکیم قدرت و تضعیف دموکراسی بود، اعتراضات گسترده‌ای را برانگیخت. براساس نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل، بین ۵۸ تا ۶۶ درصد مردم این اصلاحات را رد کردند. پس از حمله، محبوبیت ائتلاف نتانیاهو کاهش یافت و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند دوسوم مردم خواستار استعفای او هستند. جنگ دوازده‌روزه با ایران در ماه ژوئن نیز محبوبیت ائتلاف را افزایش نداد.

عدم اولویت‌بندی آزادی گروگان‌ها، فرار از مسئولیت حمله ۷ اکتبر و معافیت یهودیان افراطی از خدمت سربازی، از دلایل اصلی نارضایتی عمومی است. در نظرسنجی نوامبر ۲۰۲۴، ۶۹ درصد خواستار تشکیل کمیسیون مستقل برای بررسی شکست‌های امنیتی بودند. در مارس، این رقم به ۷۵ درصد رسید. اغلب یهودیان اسرائیل معافیت سربازی را به‌ ضرر امنیت کشور می‌دانند. این مسائل، همراه با اصلاحات قضایی، به تصور فساد سیاسی و دینی ائتلاف دامن زده است.

با وجود انتقادات، بیشتر یهودیان اسرائیل با نتانیاهو در مسائل بلندمدت مانند مخالفت با راه‌حل دو کشوری هم‌نظرند. نظرسنجی ماه ژوئن دانشگاه تل‌آویو نشان داد تنها یک‌سوم اسرائیلی‌ها و کمتر از یک‌چهارم یهودیان از دولت فلسطینی حمایت می‌کنند. رهبران مخالف مانند بنی گانتز و نفتالی بنت نیز این ایده را رد می‌کنند. نظرسنجی‌های ژانویه و جولای ۲۰۲۵ نشان داد ۷۲ تا ۸۸ درصد یهودیان، تلفات فلسطینیان را برای اهداف جنگی موجه می‌دانند. بسیاری از پیشنهادات افراطی دولت، مانند اخراج فلسطینیان یا ایجاد کمپ در رفح، حمایت قابل‌توجهی دارد. ۶۰ درصد یهودیان اسرائیل خود را راست‌گرا می‌دانند و پذیرش اشغالگری بلندمدت، حتی پیش از ۷ اکتبر، در جامعه ریشه دارد. این اجماع، همراه با بی‌توجهی به خودمختاری فلسطینیان، چشم‌انداز دموکراسی و صلح اسرائیل را تضعیف می‌کند و تنش‌های آینده را تشدید خواهد کرد./ منبع