عصای موسی مقابل ارابههای گیدعون
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «عصای موسی مقابل ارابههای گیدعون» به قلم جمیله کدیور در دیپلماسی ایرانی منتشر شده است. این مطلب به بررسی عملیات نظامی «ارابههای گیدعون» و «ارابههای گیدعون۲» ارتش اسرائیل در غزه، ناکامیهای راهبردی و پیامدهای سیاسی، انسانی و بینالمللی آن پرداخته و در برابر آن، به روایت و نمادسازی مقاومت فلسطینیها از طریق عملیات «عصای موسی» میپردازد. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
از روز هفتم ماه اکتبر سال ۲۰۲۳ که اسرائیل جنگ غزه را آغاز کرد، هدف اعلامی آن نابودی حماس و آزادی گروگانها بود. عملیات مختلف از جمله «شمشیرهای آهنین» تا «ارابههای گیدعون۲» با همین هدف آغاز شد، اما همگی بدون تحقق اهداف پایان یافتند. پس از یک سال جنگ بینتیجه، «طرح ژنرالها» تهیه و در ماه اکتبر سال ۲۰۲۴ اجرا شد که شامل قطع کمکهای بشردوستانه و ایجاد فشار بر مردم شمال غزه برای مهاجرت به جنوب بود. بازگشت ساکنان به شمال در بهمن سال ۱۴۰۳ شکست این طرح را نشان داد.
با نقض آتشبس سهمرحلهای در ماه مارس سال ۲۰۲۵، عملیات «ارابههای گدعون» در ماه اردیبهشت سال ۱۴۰۴ آغاز شد و در مرداد ماه همان سال پایان یافت. این عملیات با هزینهای معادل ۲۵ میلیارد شِکِل، به اهداف نظامی و انسانی خود نرسید. رسانههای اسرائیل و سند افشاشده ارتش، ناکامی در تصرف غزه، انتقال جمعیت، تضعیف حماس و آزادی گروگانها را تأیید کردند. سند مذکور از خطاهای راهبردی، مدیریت ضعیف منابع، بیتوجهی به شرایط جنگ شهری، عدم آمادگی برای جنگ چریکی، بحران در توزیع کمکها و فشار بینالمللی انتقاد کرد و بر لزوم تغییر رویکرد تأکید داشت. تنها دستاورد محدود آن، کاهش برخی خواستههای حماس در مذاکرات بود.
با آغاز «ارابههای گیدعون۲»، نگرانی از تکرار اشتباهات گذشته وجود داشت. این عملیات هم بر تخلیه گسترده ساکنان شمال غزه و انتقال آنها به جنوب متمرکز بود، اما بخشی از مردم با کوچ اجباری مخالفت کرده و به خیابان الرشید در غرب نقل مکان کردند. این مقاومت جمعی، اقدامی سیاسی و نمادین برای حفظ سرزمین در برابر اشغالگری بود.
همزمان، حماس با تغییر تاکتیک تحت رهبری عزالدین حداد، آسیبهای جدی به ارتش وارد کرد. تنها چند ساعت پس از آغاز «ارابههای گیدعون۲»، گردانهای قسام عملیات «عصای موسی» را آغاز کردند که پاسخی مستقیم و نمادین به نام عملیات اسرائیل بود. نام «عصای موسی» برگرفته از معجزات قرآنی و توراتی، با هدف تقویت روحیه مقاومت و نشاندادن امکان غلبه ضعیف بر قوی انتخاب شد. در گذشته، عملیات «سنگ داوود» نیز با همین روایت نمادین به شکست «ارابههای گیدعون» کمک کرده بود.
اسرائیل با انتخاب نام «گیدعون» که ریشه در کتاب مقدس دارد، تلاش داشت مشروعیت دینی-ملی جنگ را تقویت کند، اما روایتهای فلسطینیها از داوود و موسی مقابلی معنادار ایجاد کرد. عملیات روایتمحور مقاومت ضمن انتقال پیامهای دینی و تاریخی، تأکید داشت که توان تخریب و کشتار اسرائیل معادل توان پیروزی نیست.
در بُعد منطقهای، اسرائیل برای انحراف توجهات از شکست غزه، حملاتی در جبهههای دیگر از جمله یمن، سوریه و لبنان انجام داد و دست به ترور مقامات غیرنظامی یمنی زد. این اقدامات با هدف ترمیم روحیه داخلی و نمایش موفقیت خارجی انجام شد.
با وجود پذیرش حماس برای آتشبس جامع، شامل آزادی همه گروگانهای اسرائیلی در برابر آزادی زندانیان فلسطینی، تشکیل دولت تکنوکرات در غزه و پایان جنگ، دولت اسرائیل نه پاسخی داده و نه طرح جایگزینی ارائه کرده و بر تداوم عملیات اصرار دارد. این وضعیت همچنان تداوم جنگ و تشدید بحران انسانی در غزه را رقم زده است./ منبع
