عربستان در برابر امارات؛ بحران دیگر منطقه خلیج فارس

در حالی که توجه تحلیلگران به تنش‌های ایران و آمریکا معطوف است، بحران دیگری در بطن کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در حال شکل‌گیری است. تا پیش از سال ۲۰۲۰، ریاض و ابوظبی به‌عنوان یک بلوک واحد علیه نفوذ ایران و اخوان‌المسلمین عمل می‌کردند، اما اکنون جاه‌طلبی‌های اقتصادی «چشم‌انداز ۲۰۳۰» عربستان و مدل تجاری فراملی امارات، آن‌ها را در مسیر برخورد قرار داده است. رقابت برای جذب شرکت‌های چندملیتی، تبدیل‌شدن به قطب هوانوردی و گردشگری، و سیاست‌های فشار ریاض برای انتقال دفاتر مرکزی شرکت‌ها به خاک خود، مستقیماً جایگاه دبی را به‌عنوان مرکز تجارت منطقه هدف گرفته است. راه‌اندازی شرکت هواپیمایی «ریاض ایر» و پروژه‌های عظیمی چون نئوم، پاسخی صریح به سلطه دیرینه امارات در بخش خدمات و لوکس‌گرایی است.

در حوزه امنیت منطقه‌ای، یمن به آشکارترین میدان تقابل تبدیل شده است. در ژانویه ۲۰۲۶، تنش‌های نهفته به درگیری مستقیم انجامید؛ زمانی که نیروهای تحت حمایت عربستان با هدف بازپس‌گیری مناطق جنوبی، مواضع «شورای انتقالی جنوب» (STC) تحت حمایت امارات را بمباران کردند. ریاض بر حفظ یکپارچگی ارضی یمن تأکید دارد، در حالی که ابوظبی با حمایت از جدایی‌طلبان، به‌دنبال نفوذ بر بنادر راهبردی و تنگه باب‌المندب است. این شکاف در سودان نیز تکرار شده؛ جایی که عربستان از دولت نظامی حمایت می‌کند، اما امارات متهم به ارسال سلاح برای نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) است.

موضع‌گیری در قبال اسرائیل و ایران نیز وجه دیگری از این دوگانگی است. امارات از طریق پیمان ابراهیم، پیوندهای فناورانه و امنیتی عمیقی با اسرائیل ایجاد کرده، اما عربستان به‌دلیل جایگاه مذهبی و فشارهای داخلی، عادی‌سازی روابط را به تشکیل دولت فلسطین مشروط کرده است. با وجود این رقابت‌های شدید در یمن، سودان و حتی شاخ آفریقا، هر دو کشور به‌دلیل وابستگی متقابل اقتصادی و نیاز به تضمین‌های امنیتی آمریکا، همچنان از گسست کامل دیپلماتیک اجتناب می‌کنند. با این حال، فقدان سازوکار‌های مدیریت تنش در میان این دو قدرت ثروتمند، خطر بروز بحران‌های غیرقابل کنترل را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است./ منبع