ژنرال‌ها و شاهزادگان سود می‌برند، در حالی که غزه خون‌ریزی می‌کند

غزه در آتش می‌سوزد، کودکان زیر آوار دفن می‌شوند و بیمارستان‌ها بدون سوخت مانده‌اند، اما رهبران منطقه نه برای پایان اشغال و خون‌ریزی بلکه برای امضای قراردادهای نظامی و افزایش نفوذ خود به تکاپو افتاده‌اند. این وضعیت بیش از آنکه بازتنظیم عقلانی روابط باشد، به بازاری از اسلحه شبیه است که در آن شاهزادگان و ژنرال‌ها با نمایش امنیت، در واقع تنها به‌دنبال حفظ قدرت و قصرهای خود هستند.

پیمان تازه دفاعی عربستان و پاکستان در رسانه‌های جریان اصلی به‌عنوان اقدامی عمل‌گرایانه توصیف شده است، اما من آن را اتحاد دو ساختار سرکوبگر می‌دانم: یک پادشاهی مطلقه متکی بر ثروت نفتی و یک ارتش متورم و سیاسی‌شده. این پیمان نه برای حفاظت از مردم بلکه برای حفاظت از حکومت‌هاست. عربستان که همواره تحت چتر امنیتی آمریکا بوده، اکنون به اسلام‌آباد روی آورده و پاکستان نیز با اشتیاق، ارتش خود را به خدمت پادشاهی درمی‌آورد. این رابطه یادآور دهه‌های گذشته است؛ زمانی که عربستانی‌ها برنامه هسته‌ای پاکستان را تأمین مالی کردند و هر دو کشور به بازوی واشنگتن در جنگ سرد و جنگ افغانستان بدل شدند.

هیچ‌کدام از این تحولات بدون اشاره به واشنگتن قابل فهم نیست. از دیدار تاریخی روزولت و ابن‌سعود در سال ۱۹۴۵ تاکنون، آمریکا ضامن بقای آل سعود بوده و در مقابل جریان نفت را تضمین کرده است. همین الگو، پاکستان را نیز به «تفنگدار اجاره‌ای» تبدیل کرده است. بنابراین، حتی اتحاد تازه ریاض و اسلام‌آباد هم چیزی جز بازتولید همان وابستگی نیست و اگر هم «ناتوی شرقی» شکل گیرد، تفاوتی با ناتوی غربی نخواهد داشت.

هند نیز در این معادله بی‌نقش نیست. دهلی‌‌نو که وابستگی شدیدی به نفت خلیج فارس دارد، پیمان عربستان و پاکستان را تهدیدی می‌بیند. پاسخ احتمالی هند تکیه بیشتر بر روسیه برای نفت و تسلیحات، و نزدیکی بیشتر به آمریکا برای موازنه خواهد بود. با این حال، این تنها شکل دیگری از وابستگی است؛ هند در عین حال که از استقلال و ضدیت با استعمار سخن می‌گوید، همچنان گرفتار نفت خلیج فارس، سلاح روسی و بازار آمریکا است.

توهم چندقطبی‌گرایی نیز موضوع دیگری است. چندقطبی‌بودن به‌خودی‌خود عادلانه‌تر از یک‌قطبی‌گری آمریکا نیست. اگر شاهزادگان سعودی، ژنرال‌های پاکستانی و حاکمان هندی همچنان در پی خرید سلاح و سرکوب مردم باشند، تفاوتی نمی‌کند که فروشنده واشنگتن باشد یا پکن. آنچه تغییر نکرده، وابستگی مردم به حکومت‌های اقتدارگرا و تداوم زنجیرهای نظامی‌گری است.

این چرخه را باید «اعتیاد به نظامی‌گری» نامید؛ اعتیادی که در آن رفاه اجتماعی، سلامت، آزادی‌های دموکراتیک و حقوق کارگران قربانی خرید اسلحه و نمایش قدرت می‌شوند. نتیجه آن گسترش فقر و رنج مردم در کنار انباشت زرادخانه‌ها و قصرهای حاکمان است.

مسیر بدیلی که بخواهم ترسیم کنم این است: به‌جای تنوع‌بخشی به تأمین‌کنندگان سلاح، باید تنوع‌بخشی به همبستگی اجتماعی و سرمایه‌گذاری در آموزش، سلامت و عدالت باشد. معتقدم که باور به آوردن صلح از طریق انباشت سلاح، خیال‌پردازی واقعی است، و نه دعوت به همبستگی.

تکرار مدل ناتو ــ چه در غرب و چه در شرق ــ چیزی جز بازتولید سلطه و جنگ نیست. تنها با کنارگذاشتن منطق نظامی‌گری است که می‌توان به صلح و عدالت دست یافت. در غیر این صورت، همان‌طور که در غزه دیده می‌شود، این مردم هستند که قربانی می‌شوند و حاکمان همچنان از خون آن‌ها سود می‌برند./ منبع