ترامپ در حال از دست‌دادن کنترل جنگ ایران: دیپلماسی در وضعیت شکننده

درگیری میان آمریکا، اسرائیل، ایران و متحدان منطقه‌ای آن‌ها به‌سرعت از یک رویارویی محدود به جنگی گسترده و چندجبهه‌ای تبدیل شده است؛ جنگی که در آن توان واشنگتن برای کنترل روندها رو به کاهش است. با وجود اظهارات مکرر دونالد ترامپ درباره توانایی خود برای مهار بحران و دستیابی به توافق، چرخه تشدید تنش میان ایران و اسرائیل همچنان ادامه یافته و محدودیت نفوذ آمریکا بر متحدان و رقبایش را آشکار کرده است.

پس از حملات موشکی ایران به اسرائیل که تهران آن‌ها را پاسخ به نقض آتش‌بس لبنان از سوی اسرائیل توصیف کرد، اسرائیل حملات تازه‌ای را در داخل ایران انجام داد و زیرساخت‌های دفاعی و تأسیسات مرتبط با موشک‌ها و صنایع پتروشیمی را هدف قرار داد. این تبادل حملات در ادامه عملیات‌های پیشین اسرائیل در بیروت رخ داد؛ حملاتی که پاسخ ایران را در پی داشت و فضای شکننده آتش‌بس را بیش از پیش بی‌ثبات کرد.

ترامپ بارها خواستار کاهش تنش شده و تلاش کرده آمریکا را به‌عنوان بازیگر اصلی و کنترل‌کننده بحران معرفی کند. او حتی اعلام کرده که تصمیم نهایی را شخصاً اتخاذ می‌کند و از اسرائیل خواسته خویشتنداری نشان دهد. با این حال، ادامه عملیات‌های نظامی اسرائیل نشان می‌دهد که خواسته‌های واشنگتن تعیین‌کننده نیست و رهبران اسرائیل تمایل اندکی برای توقف حملات خود علیه ایران و حزب‌الله دارند، زیرا این نبرد را بخشی از رویارویی گسترده‌تر امنیتی می‌دانند.

بستن تنگه هرمز و تنش‌های لبنان به اهرم‌های مهم تهران در مذاکرات تبدیل شده‌اند. مقام‌های ایرانی تأکید می‌کنند که تحولات لبنان و تقابل با اسرائیل از یکدیگر جدا نیستند و هرگونه آتش‌بس باید شامل توقف حملات اسرائیل در سراسر منطقه، به‌ویژه علیه مواضع حزب‌الله، باشد. از نگاه ایران، مذاکرات و فشار نظامی به‌هم پیوسته‌اند و توافقی معتبر خواهد بود که مانع از تکرار حملات نظامی در جریان گفت‌وگوها شود.

حوثی‌های یمن با شلیک موشک به اسرائیل و اعلام برنامه برای مسدود کردن کشتی‌رانی مرتبط با اسرائیل در دریای سرخ، جبهه جدیدی را فعال کرد‌ه‌اند. این اقدام تهدیدی مستقیم برای یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجارت دریایی جهان محسوب می‌شود و فشار مضاعفی بر آمریکا وارد می‌کند، زیرا واشنگتن در گذشته نیز نتوانسته بود به‌طور کامل توانایی حوثی‌ها برای تهدید مسیرهای دریایی را از بین ببرد. هم‌زمان، اختلال در دریای سرخ و بسته شدن تنگه هرمز، امنیت انرژی جهانی را با خطر بیشتری مواجه می‌کند.

ایران در عین حمایت از گروه‌های هم‌پیمان خود، هنوز از حمله مستقیم به نیروهای آمریکایی خودداری کرده تا از وقوع جنگی فراگیر با آمریکا جلوگیری کند. با این حال، تهران معتقد است که بازدارندگی نظامی برای دستیابی به نتایج سیاسی ضروری است و تجربه توافق‌های گذشته نشان داده که مذاکرات بدون تضمین امنیتی پایدار نیستند. جنگ‌های ایران، لبنان، غزه، دریای سرخ و خلیج فارس به‌تدریج در حال ادغام در یک صحنه راهبردی واحد هستند. هر بازیگر بر اساس منافع و محاسبات خاص خود عمل می‌کند و این موضوع تلاش‌های دیپلماتیک را تضعیف کرده است. در نتیجه، منطقه به‌سمت وضعیتی حرکت می‌کند که در آن تشدیدهای مقطعی، دیپلماسی شکننده و رقابت اهداف راهبردی، به وضعیت عادی جدید تبدیل خواهد شد./ منبع