تلاش ترامپ برای بازتنظیم سیاست فضایی آمریکا نیازمند اصلاحات جدی است

فرمان اجرایی جدید ترامپ، سیاست فضایی آمریکا را از نو تعریف کرده و برتری نظامی و اقتصادی در مدار زمین و فراتر از آن را اولویت ملی قرار داده است. این سند که بر استفاده گسترده از «توان هسته‌ای در فضا» و توسعه نسل جدید پدافند موشکی موسوم به «گنبد آهنین برای آمریکا» تأکید دارد، به‌دنبال جذب پنجاه میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خصوصی تا سال ۲۰۲۸ است تا بخش تجاری جایگزین ایستگاه فضایی بین‌المللی شود. با این حال، انحلال «شورای ملی فضا» و انتقال رهبری به دستیار علمی رئیس‌جمهور، ساختار نظارتی سنتی را دگرگون کرده است. در حالی که ترامپ برتری را در تقابل با پیشرفت‌های سریع چین در فضا می‌بیند، منتقدان هشدار می‌دهند که حذف ارجاعات به معاهدات بین‌المللی مانند «معاهده فضای ماورای جو» (۱۹۶۷) می‌تواند فضا را به محیطی غیرقابل‌پیش‌بینی و خطرناک تبدیل کند که در آن نبود قواعد ترافیک فضایی، بیش از همه به هزاران ماهواره حیاتی آمریکا آسیب می‌زند.

تضاد آشکار میان اهداف بلندپروازانه ترامپ و بودجه‌های پیشنهادی او، یکی از بزرگترین ابهامات سال ۲۰۲۶ است. در حالی که فرمان جدید خواستار تسریع مأموریت‌های ماه و مریخ است، بودجه پیشنهادی دولت برای سال مالی ۲۰۲۶، کاهش ۲۴ درصدی در کل بودجه ناسا و قطع ۴۷ درصدی بودجه‌های علمی را در نظر گرفته است. این کاهش بودجه، به‌‌همراه فشار بر استقلال دانشگاه‌ها، زیست‌بوم علمی کشور را که ستون اصلی پیشتازی آمریکا در فضا بوده، تضعیف می‌کند. همچنین، مخالفت اخیر واشنگتن در مجمع عمومی سازمان ملل با قطعنامه غیرالزام‌آور استفاده صلح‌آمیز از فضا (که با ۱۷۱ رأی موافق در برابر یک رأی مخالف آمریکا تصویب شد)، نشان‌دهنده انزوای دیپلماتیک آمریکا در تدوین استانداردهای ایمنی فضا است. ترامپ برای موفقیت در این «عصر جدید فضایی»، باید میان جاه‌طلبی‌های نظامی-تجاری و ضرورت همکاری‌های فنی بین‌المللی توازن برقرار کند.

در نهایت، موفقیت سیاست فضایی جدید به فراتر از ضرب‌الاجل‌های ۱۸۰ روزه برای تدوین راهبرد امنیتی نیاز دارد. تقویت «پیمان آرتمیس» که تا نوامبر ۲۰۲۵ به امضای ۶۰ کشور رسیده است، گام مثبتی است، اما کافی نیست. ایالات متحده که بیش از هر کشور دیگری به سامانه‌‌های موقعیت‌یابی (GPS)  و اطلاعات ماهواره‌ای وابسته است، نمی‌تواند بدون تعامل سازنده در سازمان‌های بین‌المللی، امنیت دارایی‌های خود را در برابر زباله‌های فضایی و اقدامات تهاجمی رقبا تضمین کند. اگر سرمایه‌گذاری در علوم پایه و همکاری با متحدان، قربانی نگاه صرفاً تسلیحاتی و تجاری به فضا شود، رهبری جهانی آمریکا در این قلمرو حیاتی ممکن است جای خود را به آشفتگی مداری بدهد که در آن چین و دیگر بازیگران، قواعد بازی را دیکته خواهند کرد./ منبع