راهکار دفاعی جدید آمریکا با سرمایه‌گذاری سنگین

دونالد ترامپ این هفته گام‌هایی اساسی برای پیشبرد سامانه دفاع موشکی جدید خود موسوم به «گنبد طلایی» برداشت؛ اقدامی که در شرایط کنونی بسیار ضروری به نظر می‌رسد. طی سال‌ها، دولت‌های هر دو حزب سیاسی آمریکا نتوانسته‌اند منابع کافی را به سامانه‌های دفاع موشکی اختصاص دهند، در حالی که چین و روسیه به سرعت در حال توسعه فناوری‌هایی هستند که امنیت سرزمینی ایالات متحده را با تهدید مواجه کرده‌اند.

با توجه به هشدار اخیر وزیر دفاع، ایالات متحده با تهدیدهایی جدی از سوی موشک‌های بالستیک، هایپرسونیک و کروز مواجه است که قابلیت حمل کلاهک‌های متعارف و هسته‌ای را دارند. ارزیابی جدید سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا نیز به‌طور خاص بر تلاش‌های تهاجمی پکن و مسکو برای بهره‌برداری از گلایدهایپرسونیک تاکید دارد؛ سلاح‌هایی که به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند تا دفاع‌های موشکی آمریکا را در صورت بروز درگیری پیچیده کنند.

ترامپ در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید از طرح «گنبد طلایی» پرده‌برداری کرد و وعده داد که این سامانه با هزینه‌ای حدود ۱۷۵ میلیارد دلار تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش در ژانویه ۲۰۲۹ به‌طور کامل عملیاتی خواهد شد. با اینکه این هدف جاه‌طلبانه و احتمالا فراتر از واقعیت‌های مالی و فنی موجود است، اما طرح کلی آن برای تقویت دفاع موشکی سرزمینی آمریکا یک گام مهم و ضروری به شمار می‌آید.

این پروژه عظیم قرار است بر پایه زیرساخت‌های فعلی دفاع موشکی بالستیک کشور بنا شود و با توسعه چشم‌گیر، معماری مدرنی برای شناسایی، ردیابی و مقابله با تهدیدات موشکی از نوع کروز، بالستیک و هایپرسونیک فراهم آورد. براساس فرمان اجرایی ترامپ در ژانویه، این سامانه باید شامل حسگرها و رهگیرهای فضامحور و همچنین توانایی خنثی‌سازی حملات موشکی در مراحل مختلف از جمله پیش از پرتاب، فاز اولیه و فاز نهایی باشد.

ژنرال مایکل گاتلاین، معاون کنونی عملیات فضایی در نیروی فضایی ایالات متحده، به‌عنوان مسئول اجرایی پروژه منصوب شده است. او پیشینه قابل توجهی در توسعه سامانه‌های فضایی و دفاع موشکی دارد و در سازمان شناسایی ملی و آژانس دفاع موشکی نیز مسئولیت‌هایی برعهده داشته است. از سوی دیگر، ترامپ اعلام کرد که احتمال مشارکت کانادا در این پروژه وجود دارد و نخست‌وزیر کانادا، مارک کارنی، نیز این موضوع را تأیید کرده است. کانادا هم‌اکنون نقش کلیدی در فرماندهی دفاع هوافضای آمریکای شمالی (NORAD) دارد و شبکه‌ای از رادارها در این کشور، هشدارهای اولیه لازم درباره موشک‌های ورودی به سمت آمریکا را فراهم می‌کند.

مصوبه بودجه‌ای که روز پنج‌شنبه از مجلس نمایندگان عبور کرد، مبلغ ۲۵ میلیارد دلار برای طرح «گنبد طلایی» در نظر گرفته است، اما این مبلغ تنها یک پیش‌پرداخت تلقی می‌شود. ترامپ در سخنان خود اظهار داشت که سامانه «گنبد طلایی» قادر خواهد بود موشک‌هایی را که از سراسر جهان یا حتی از فضا شلیک می‌شوند، رهگیری و منهدم کند. با این حال، دستیابی به این اهداف در چارچوب زمانی سه‌ساله و با بودجه‌ای معادل ۱۷۵ میلیارد دلار، واقع‌بینانه نیست.

برخی توانمندی‌های اولیه و مفید ممکن است طی این بازه زمانی مستقر شوند، اما ساخت سامانه‌ای با مشخصات ارائه‌شده نیازمند چشم‌اندازی بلندمدت است. برای نمونه، صرفاً استقرار و بهره‌برداری از یک سامانه رهگیر فضامحور طی ۲۰ سال آینده، طبق برآورد دفتر بودجه کنگره، بین ۱۶۱ تا ۵۴۲ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت. سامانه‌های رهگیر فضامحور تنها یکی از مؤلفه‌های سامانه «گنبد طلایی» هستند و به‌تنهایی نمی‌توانند نیازهای کل پروژه را تأمین کنند.

برای کاهش هزینه‌های سنگین این سامانه، از نوآوری‌هایی مانند استفاده از بالون‌های هوایی (dirigibles) و هواگردهای بدون سرنشین نیز یاد شده است، اما در مجموع پیش‌بینی می‌شود که کل هزینه‌های اجرای کامل این طرح از رقم اعلام‌شده فراتر رود. وزیر دفاع آمریکا نیز اعلام کرده است که پنتاگون در حال تدوین برنامه مالی جامعی برای این پروژه است و پیش از نهایی شدن بودجه سال مالی ۲۰۲۶، این برنامه ارائه خواهد شد. چنین برنامه‌ای حیاتی است، چرا که تجربه‌های گذشته نشان داده‌اند عدم تأمین منابع مالی کافی، اجرای موفق پروژه‌های بزرگ دفاعی را با شکست مواجه می‌کند.

بودجه پایه دفاعی‌ای که ترامپ برای سال مالی آینده درخواست کرده، با بودجه فعلی تفاوتی ندارد و حتی با نرخ تورم نیز هم‌خوانی ندارد. در واقع، این به معنای کاهش عملی بودجه دفاعی است، در حالی که تهدیدات امنیتی علیه آمریکا در حال افزایش‌اند. در چنین شرایطی، تحقق سیاست «صلح از طریق قدرت» و اجرای مؤثر طرح «گنبد طلایی» با بودجه دفاعی فعلی ممکن نخواهد بود.

طرح «گنبد طلایی» به‌عنوان یک اولویت بزرگ دفاعی در دستور کار دولت کنونی آمریکا قرار گرفته است. تمرکز بر دفاع موشکی سرزمینی که مدت‌ها به تعویق افتاده بود، اکنون در صدر توجه قرار دارد. آنچه در مرحله بعد ضروری است، تدوین برنامه‌ای دقیق، قابل اجرا، متناسب با تهدیدات روز و در چارچوب هزینه‌هایی است که مردم آمریکا از آن حمایت خواهند کرد./منبع