نشست ترامپ و کره‌شمالی بدون موضوع هسته‌ای

کیم جونگ‌اون، رهبر کره‌شمالی، به‌تازگی آمادگی خود را برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده و حتی از «خاطرات خوش» گفت‌وگوهای گذشته با او سخن گفته است. این موضع‌گیری در مقایسه با رفتار تند و منفی پیونگ‌یانگ نسبت به کره‌جنوبی، که با وجود تلاش‌های رئیس‌جمهور ترقی‌خواه سئول برای تنش‌زدایی بی‌پاسخ مانده، انعطاف‌پذیری بیشتری نشان می‌دهد. با این حال، کره‌شمالی تأکید کرده که موضوع سلاح‌های هسته‌ای در این نشست مطرح نخواهد شد؛ موضوعی که دقیقاً مهم‌ترین نگرانی جهان درباره این کشور است. تخمین‌های موجود درباره زرادخانه و دکترین هسته‌ای پیونگ‌یانگ مبهم‌اند و نگرانی گسترده‌ای وجود دارد که در صورت جنگی دیگر در شبه‌جزیره، کره‌شمالی برای جبران برتری متعارف کره‌جنوبی و آمریکا از سلاح هسته‌ای استفاده کند.

برای ترامپ دشوار خواهد بود که در یک نشست، چنین مسئله حیاتی را نادیده بگیرد، زیرا در داخل آمریکا با انتقادهای سنگین روبه‌رو خواهد شد. با این وجود، او علاقه زیادی به نشست‌های سطح بالا دارد و پیش‌تر نیز با ولادیمیر پوتین در آلاسکا دیدار کرده بود، بدون آن‌که دستورکار مشخصی از پیش تعیین شده باشد. بنابراین اگر ترامپ با کیم ملاقات کند و موضوع هسته‌ای کنار گذاشته شود، ضروری است که در حوزه‌های دیگر امتیازات مهمی از پیونگ‌یانگ مطالبه کند.

یکی از این حوزه‌ها توان متعارف ارتش خلق کره است. اگرچه توجه جهانی عمدتاً بر برنامه هسته‌ای و موشکی کره‌شمالی متمرکز است، اما توان متعارف این کشور نیز تهدید بزرگی برای کره‌جنوبی محسوب می‌شود. سئول تنها بیست مایل با مرز شمالی فاصله دارد و نیروهای ارتش کره‌شمالی در نزدیکی مرز مستقرند و هزاران قبضه توپخانه خود را متوجه پایتخت جنوبی کرده‌اند. این استقرار زمینه‌ساز تهدید دیرینه پیونگ‌یانگ مبنی بر تبدیل سئول به «دریایی از آتش» است. حتی اگر ارتش شمال نتواند شهر را تصرف کند، توانایی تخریب گسترده آن را دارد. بنابراین یکی از امتیازاتی که ترامپ می‌تواند طلب کند، کاهش نیروهای متعارف و توپخانه‌ای در مرز است؛ امتیازی که هرچند به اندازه محدود کردن برنامه هسته‌ای ارزشمند نیست، اما امنیت کره‌جنوبی را بهبود می‌بخشد.

حوزه دیگر، حقوق بشر است. کره‌شمالی به دلیل سرکوب شدید حقوق بشر شهرتی «اورولی» یافته است. تحقیقات گسترده سازمان ملل شرایط آن را با اردوگاه‌های کار اجباری نازی مقایسه کرده و ده سال بعد نیز تغییر محسوسی گزارش نشده است. شدت تمامیت‌خواهی نظام حاکم، هراس جهانی از توان هسته‌ای کره‌شمالی را افزایش می‌دهد. اگر این کشور در زمینه حقوق بشر اصلاحاتی نشان دهد، حتی محدود، می‌تواند نشانه‌ای از تمایل به عادی‌سازی رفتار باشد و در نتیجه، داشتن برنامه هسته‌ای برای جامعه جهانی قابل‌قبول‌تر جلوه کند.

دیدار با رئیس‌جمهور آمریکا به‌خودی‌خود یک پیروزی برای دیکتاتورهای منزوی مانند کیم محسوب می‌شود. چنین دیدارهایی مشروعیت بین‌المللی برای کشورهایی به همراه می‌آورد که معمولاً طرد شده‌اند و در مورد کره‌شمالی، که اغلب «کره شکست‌خورده» نامیده می‌شود، ارزش ویژه‌ای دارد. این دستاورد نمادین برای پیونگ‌یانگ بسیار مهم است، زیرا می‌تواند نشان دهد که آمریکا به‌طور ضمنی برنامه هسته‌ای این کشور را پذیرفته است.

با این حال، موضع رسمی آمریکا و متحدانش همچنان بر لزوم خلع سلاح هسته‌ای کره‌شمالی تأکید دارد. از این رو، اگر ترامپ بدون قرار دادن مسئله هسته‌ای در دستور نشست با کیم موافقت کند، باید در مقابل، امتیازات قابل‌توجهی در حوزه نظامی متعارف یا حقوق بشر مطالبه کند. در غیر این صورت، بهتر است از سرمایه نمادین چنین نشستی صرف‌نظر کند تا زمانی که پیونگ‌یانگ آماده گفت‌وگوی واقعی درباره سلاح‌های هسته‌ای شود./ منبع