افزایش سریع تولید موشک پس از کاهش ذخایر در اوکراین و اسرائیل

پنتاگون با اشاره به کاهش شدید ذخایر مهمات خود، از پیمانکاران دفاعی خواسته است تا روند تولید موشک‌ها را سرعت بخشند و نرخ تولید را دو تا چهار برابر افزایش دهند تا برای احتمال رویارویی با چین آماده باشند. هدف، افزایش تولید دوازده نوع موشک از جمله پاتریوت،  (SM-6)، رهگیرهای تاد (THAAD) و موشک‌های دوربرد مشترک هوا‌ به سطح است. کارشناسان اما می‌گویند این برنامه جاه‌طلبانه از نظر زمانی، مالی و لجستیکی چالشی بزرگ است و بدون تعهد مالی جدی از سوی وزارت دفاع ممکن است ناکام بماند. به باور آنان، آمریکا باید پیش از هر چیز، تعهدات خارجی خود در اوکراین و اسرائیل را بازبینی کند تا منابع نظامی‌اش بیش از این تحلیل نرود و بتواند بر منافع ملی تمرکز کند.

افزایش قابل‌توجه تولید موشک ممکن است سال‌ها طول بکشد و نیازمند ایجاد کارخانه‌ها و زیرساخت‌های جدید باشد. مارک کنسیان، سرهنگ بازنشسته و مشاور ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، معتقد است در صورت تأمین بودجه کافی، می‌توان ظرف حدود دو سال تولید بسیاری از موشک‌ها را با دو برابر کردن شیفت کاری و نیروی انسانی افزایش داد، اما برخی انواع موشک‌ها نیاز به زمان و تاسیسات تازه دارند. در مقابل، مایک فِردِنبِرگ، نویسنده نظامی، بدبین‌تر است و می‌گوید حتی با قراردادهای جدید، دو برابر کردن تولید بیش از چهار سال زمان می‌برد و چهاربرابر شدن آن در کوتاه‌مدت «غیرممکن» است. او یادآور می‌شود که جنگ‌های اسرائیل با غزه و ایران و نیز عملیات آمریکا علیه حوثی‌های یمن، از سال ۲۰۲۳ حدود ۳۳ درصد از ذخایر موشک SM-3، حدود ۱۷ درصد از SM-6 و نزدیک به یک‌چهارم موشک‌های رهگیر تاد را مصرف کرده است. همچنین، طبق گزارش گاردین در ماه جولای، آمریکا تنها ۲۵ درصد از موشک‌های پاتریوت مورد نیاز خود را در اختیار دارد، زیرا بخش بزرگی از آن‌ها به اوکراین ارسال شده است.

زیرساخت صنعتی دفاعی فعلی آمریکا برای چنین افزایش سریعی طراحی نشده است. فِردِنبِرگ می‌گوید: «پایه صنعتی ما در زمان صلح شکل گرفته و برای تولید سریع تجهیز نیست.» افزون بر آن، هزینه نیز مانع مهمی است. لایحه بودجه مصوب امسال ۲۵ میلیارد دلار برای پنج سال آینده جهت مهمات اختصاص داده، در حالی‌که اهداف جدید پنتاگون به ده‌ها میلیارد دلار بیشتر نیاز دارد. هزینه ساخت هر موشک نیز سرسام‌آور است؛ ارتش در ماه سپتامبر قراردادی نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار با لاکهید مارتین برای ساخت دو هزار موشک پاتریوت PAC-3 امضا کرد، یعنی چند میلیون دلار برای هر موشک، در حالی‌که هر موشک SM-6 حدود ۴.۳ میلیون دلار قیمت دارد. افزون بر مونتاژ، آزمایش و تأیید موشک‌ها نیز ماه‌ها زمان و صدها میلیون دلار هزینه می‌برد.

فِردِنبِرگ یادآور می‌شود که حتی تولید مهمات ساده‌تر مانند گلوله‌های ۱۵۵ میلی‌متری با دشواری روبه‌رو بوده است، بنابراین انتظار افزایش سریع تولید سامانه‌های پیچیده‌تر واقع‌بینانه نیست. کارشناسان تأکید می‌کنند تا زمانی که قراردادهای واقعی و پایدار برای توسعه ظرفیت صنعتی بسته نشود، برنامه پنتاگون بیشتر جنبه آرزومندانه دارد. دانیل دیویس، سرهنگ دوم بازنشسته، می‌گوید صرف «تشویق» صنعت دفاعی بدون تعهد عملی، ثمربخش نخواهد بود.

جنیفر کاوانا، پژوهشگر اندیشکده «اولویت‌های دفاعی آمریکا»، این اهداف را بیش از توان صنعت می‌داند و تأکید می‌کند که تحقق آن بدون بودجه فدرال بیشتر و آموزش نیروی انسانی ممکن نیست. او و دیگر تحلیلگران معتقدند کاهش ذخایر موشکی نتیجه مصرف گسترده در جنگ‌های اوکراین و غرب ‌آسیا است، در حالی‌که این درگیری‌ها در زمره منافع حیاتی آمریکا نیستند. کاوانا هشدار می‌دهد که گسترش ذخایر پیشرفته، وسوسه سیاست‌گذاران برای استفاده از آن‌ها در «جنگ‌های انتخابی» را افزایش می‌دهد و این خود خطری تازه برای منابع ملی آمریکا به‌شمار می‌رود./ منبع