تعارض رویکرد ترامپ با تلاش‌های اوکراین برای شفافیت و مقابله با فساد

اوکراین در میانه جنگی سنگین با روسیه، تلاشی گسترده برای حفظ شفافیت و مقابله با فساد دنبال می‌کند؛ تلاشی که در آن اداره ملی مبارزه با فساد و کارآگاهانی مانند اولکساندر آواکوموف نقش مؤثری دارند. او که پس از اشغال لوهانسک در سال ۲۰۱۴ به کی‌یف مهاجرت کرد، با پیوستن به این نهاد کوشیده است فساد ساختاری را که سال‌ها در بخش انرژی و نهادهای دولتی ریشه دوانده بود افشا کند. تحقیقات او و همکارانش در پرونده‌ای موسوم به «عملیات میداس» به بررسی اتهام‌های مربوط به شبکه‌ای از پرداخت‌های غیرقانونی در قراردادهای مرتبط با شرکت دولتی انرژی هسته‌ای انجامید؛ پرونده‌ای حساس در زمانی که بمباران‌های روسیه مردم را با کمبود برق مواجه کرده است و فساد در مدیریت انرژی به‌طور مستقیم بر زندگی شهروندان اثر می‌گذارد. آنان با انتشار اسناد شنود، بازجویی از مقام‌های ارشد و بازرسی منازل دولتمردان در تلاشند نشان دهند که حاکمیت اوکراین حتی در دوران جنگ نیز قادر است بر اساس قانون عمل کند و مقامات را پاسخ‌گو نگه دارد، روندی که به برکناری دو وزیر، خروج تیمور میندیچ از کشور و استعفای آندری یرماک، یکی از نزدیک‌ترین چهره‌ها به رئیس‌جمهور، انجامید.

با وجود برخی گمانه‌زنی‌ها درباره نقش احتمالی مداخله آمریکا در این پرونده برای فشار بر دولت کی‌یف، شواهد موجود از کاهش همکاری‌های ضدفساد واشنگتن و بسته‌شدن نهادهایی مانند آژانس توسعه بین‌المللی آمریکا حکایت دارد و چنین دخالتی را نامحتمل می‌سازد. در نگاه فعالان ضدفساد اوکراینی، مقابله با فساد نه‌تنها مسئله‌ای اداری، بلکه ضرورتی حیاتی برای حفظ حاکمیت، قدرت چانه‌زنی و بقای دموکراتیک کشور در دوران جنگ است؛ زیرا فساد می‌تواند توان دولت را در مذاکرات و روند بازسازی تضعیف کند.

این تلاش‌ها در تضادی بارز با سازوکار قدرت در روسیه قرار دارد؛ جایی که ولادیمیر پوتین از آغاز دوران حکمرانی خود شبکه‌ای سازمان‌یافته از حساب‌های پنهان، شرکت‌های صوری و سازوکارهای مالی مخفی برای انتقال دارایی‌های دولتی به حوزه شخصی ایجاد کرده است. فیلم «کاخی برای پوتین» که در سال ۲۰۲۱ توسط الکسی ناوالنی منتشر شد، ابعاد گسترده این ساختار مالی را نشان داد، اما نه‌تنها به تحقیق قضایی درباره مقام‌های بلندپایه منجر نشد، بلکه با بازداشت ناوالنی و سپس مرگ او در زندان همراه بود و اعتراض‌ها را سرکوب کرد. در روسیه هرگونه تلاش برای افشای فساد با مجازات‌های سخت مواجه است و مسیرهای نظارت عمومی عملاً بسته شده‌اند.

در همین حال، مذاکرات اخیر میان نمایندگان آمریکا و روسیه در مسکو نیز تصویر متفاوتی از منافع و انگیزه‌ها را آشکار می‌کند. افرادی مانند استیو ویتکاف و جرد کوشنر، که به‌عنوان مذاکره‌کنندگان آمریکایی حضور دارند، بیشتر در چارچوب روابط تجاری و مالی خود در غرب آسیا و شبکه‌های اقتصادی مشترک با روسیه شناخته می‌شوند. گزارش‌هایی درباره دیدار آنان با کریل دیمیتریف و گفت‌وگو درباره معاملات انرژی و فلزات نادر این نگرانی را شکل داده است که برخی بازیگران نزدیک به محافل سیاسی در واشنگتن و مسکو از سازوکارهای دولتی برای پیشبرد منافع خصوصی استفاده کنند. چنین روندی احتمالاً می‌تواند اتحادهای سنتی آمریکا را تضعیف کرده و نقشه اقتصادی اروپا را تغییر دهد، هرچند آنان متهم به دریافت رشوه یا سوءاستفاده مستقیم از قراردادهای دولتی نشده‌اند.

در مجموع، اوکراین در شرایط جنگی می‌کوشد سازوکارهای شفافیت و پاسخ‌گویی را تقویت کند، در حالی‌که افشای فساد در روسیه با سرکوب روبه‌رو است و در آمریکا نیز نقش بازیگران اقتصادی در فرایندهای سیاسی نگرانی‌هایی درباره تلاقی منافع خصوصی و سیاست خارجی ایجاد کرده است./ منبع