از ۱۱ سپتامبر تا غزه؛ ما هنوز به «مطالعات غرب آسیا» نیاز داریم

«مطالعات غرب آسیا» در ایالات متحده که پس از واقعه ۱۱ سپتامبر با تزریق میلیون‌ها دلار بودجه فدرال و با هدف تامین «امنیت ملی» و درک پدیده تروریسم شکوفا شده بود، اکنون با بحرانی جدی روبروست. دولت آمریکا که زمانی با هدف تربیت کارشناسانی برای پیشبرد اهداف راهبردی خود در منطقه به این رشته بها می‌داد، اکنون با «هیولایی خودساخته» روبرو شده است؛ پژوهشگرانی که به‌جای توجیه مداخلات نظامی، با تکیه بر ابزارهای تئوریک، به نقد ریشه‌ای امپریالیسم و ساختارشکنی از روایت‌های رسمی واشنگتن درباره جنگ عراق و اکنون نسل‌کشی در غزه می‌پردازند. این چرخش آکادمیک، سیاست‌مداران هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات را واداشته تا با اهرم قطع بودجه، مانع از انتشار دانشی شوند که پایه‌های اخلاقی حمایت از اسرائیل را به چالش می‌کشد.

حملات کنونی به این رشته، ریشه در موج فزاینده اسلام‌هراسی و ترس از آگاهی عمومی درباره تاریخ واقعی فلسطین دارد. جنبش‌های دانشجویی حامی فلسطین در دانشگاه‌های آمریکا که توسط رهبرانی تحصیل‌کرده و مسلط به تاریخ استعمارگری هدایت می‌شوند، مستقیماً از دل همین دپارتمان‌های مطالعات غرب آسیا بیرون آمده‌اند. از این رو، دولت با هدف پیشبرد بلندپروازی‌های استعماری خود و حفظ منافع مجتمع‌های نظامی-صنعتی، به‌دنبال ساکت‌کردن محیط‌های دانشگاهی است. یادگیری درباره جهان عرب، در واقع آیینه‌ای برای شناخت دنیای غرب و تمایل آن به سلطه‌گری است؛ لذا حذف این فضاها، بشریت را از گفت‌وگو و درک متقابل محروم کرده و جهان را به مکانی خطرناک‌تر بدل می‌کند.

در نهایت، تضعیف مطالعات غرب آسیا در سال ۲۰۲۶ به‌معنای بازگشت به نگاه‌های شرق‌شناسانه و کلیشه‌ای است که منطقه را تنها به‌عنوان سوژه‌ای برای «کنترل، پاکسازی یا استعمار» می‌بیند. اگر سرمایه‌گذاری بر تولید دانش مستقل و گفت‌وگو متوقف شود، تاریخ تکرار خواهد شد و جهان در خلاء آگاهی، هزینه‌های انسانی و سیاسی سنگین‌تری برای ماجراجویی‌های قدرت‌های بزرگ پرداخت خواهد کرد. حفظ این رشته نه‌تنها یک ضرورت علمی، بلکه یک مبارزه اخلاقی برای بقای حقیقت در برابر روایت‌های دستوری قدرت است./ منبع