چرا نگرانی اسرائیل از ترکیه به یک دکترین تبدیل میشود؟
با توجه به تغییرات ساختاری منطقه، اسرائیل ترکیه را به عنوان تهدید راهبردی جدید خود تعریف میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان « چرا نگرانی اسرائیل از ترکیه به یک دکترین تبدیل میشود؟» نوشته جاسم العزاوی (Jasim Al-Azzawi) در میدل ایست مانیتور (Middle East Monitor) به بررسی شکلگیری یک رویکرد جدید در محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل میپردازد که ترکیه را به تدریج جایگزین ایران در معادلات تهدیدات منطقهای میداند. این تحلیل نشان میدهد چگونه ملاحظات امنیتی، رقابتهای ژئوپلیتیکی و تحولات داخلی اسرائیل در حال تبدیل این برداشت به یک دکترین راهبردی هستند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
پس از کاهش نسبی تنش مستقیم میان ایران و اسرائیل و شکلگیری آتشبس با میانجیگری آمریکا، بخشی از نخبگان سیاسی و امنیتی اسرائیل در تلاشاند چارچوب جدیدی برای تعریف تهدیدات راهبردی خود ایجاد کنند. در این چارچوب، ترکیه به تدریج به عنوان بازیگری معرفی میشود که میتواند در آینده جایگاهی مشابه ایران در محاسبات امنیتی اسرائیل پیدا کند.
این رویکرد زمانی برجستهتر شد که برخی چهرههای سیاسی اسرائیل از جمله نفتالی بنت، ترکیه را «ایران جدید» توصیف کردند. از نگاه آنان، دولت رجب طیب اردوغان در حال ایجاد شبکهای از نفوذ منطقهای است که میتواند موازنه قدرت در غربآسیا را به زیان اسرائیل تغییر دهد. این دیدگاه بر این فرض استوار است که آنکارا از طریق روابط نزدیک با بازیگران اسلامگرا و افزایش نفوذ در سوریه و دیگر مناطق، در حال گسترش دامنه تأثیرگذاری خود است.
پشتوانه این روایت صرفاً اظهارات سیاسی نیست. برخی ارزیابیهای راهبردی در ساختار دفاعی اسرائیل نیز هشدار دادهاند که سوریهای همسو با ترکیه ممکن است در بلندمدت به چالشی جدیتر از تهدید ایران تبدیل شود. همین مسئله باعث شده نگرانی از نفوذ ترکیه از سطح مباحث کارشناسی فراتر رفته و وارد گفتمان رسمی سیاستگذاری اسرائیل شود.
در همین راستا، تلاشهایی برای شکلدهی ائتلافهای منطقهای جدید نیز مشاهده میشود. طرح همکاریهای نزدیکتر با یونان و قبرس در چارچوب مقابله با آنچه «محور سنی رادیکال نوظهور» نامیده میشود، بخشی از این راهبرد است. وجود اختلافات تاریخی میان ترکیه با یونان و قبرس، زمینه مناسبی برای تقویت چنین همکاریهایی فراهم کرده است.
در مقابل، ترکیه تلاش کرده از تشدید تنشها پرهیز کند. مقامات آنکارا تأکید دارند که تحولات سوریه نباید به عنوان پروژهای برای سلطه ترکیه بر این کشور تفسیر شود و همکاری منطقهای را جایگزین رقابت مستقیم معرفی میکنند. در عین حال، مقامهای ترک نیز اقدامات اسرائیل در بلندیهای جولان و شرق مدیترانه را با دیده تردید مینگرند و آن را بخشی از سیاست مهار ترکیه تلقی میکنند.
با این حال، در داخل اسرائیل نیز اجماع کاملی درباره این ارزیابی وجود ندارد. برخی دیپلماتها و تحلیلگران اسرائیلی معتقدند مقایسه ترکیه با ایران مبالغهآمیز است. آنان یادآور میشوند که ترکیه برخلاف ایران هرگز خواستار نابودی اسرائیل نشده و روابط دیپلماتیک میان دو طرف، هرچند تضعیفشده، همچنان برقرار است.
همزمان، برخی محافل فکری در آمریکا نیز به تقویت این روایت کمک کردهاند و نسبت به نقش منطقهای ترکیه هشدار میدهند. در مقابل، منتقدان این رویکرد معتقدند که تصویری اغراقآمیز از تهدید ترکیه در حال ساخته شدن است؛ تصویری که بیش از آنکه بر واقعیات میدانی استوار باشد، از نیازهای سیاسی و امنیتی ناشی میشود.
در مجموع، ایده «ترکیه به عنوان ایران بعدی» دیگر صرفاً یک بحث حاشیهای نیست و به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مبانی سیاست منطقهای اسرائیل در دوره پس از ایران است؛ هرچند همچنان درباره میزان انطباق این تصویر با واقعیتهای ژئوپلیتیکی منطقه اختلاف نظر جدی وجود دارد./منبع
