آمریکا هنوز یک قدرت بزرگ است، اما دیگر مانند گذشته بر جهان مسلط نیست
بررسی آماری اکونومیست نشان میدهد سلطه مطلق و بیرقیب ایالات متحده در جهان رو به افول است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «آمریکا هنوز یک قدرت بزرگ است، اما دیگر مانند گذشته بر جهان مسلط نیست» در اکونومیست (Economist) منتشر شده است. این یادداشت با رویکردی تجلیلی، تجربی و آماری، به ارزیابی توان اقتصادی، نظامی و فناوری ایالات متحده میپردازد و تبیین میکند که اگرچه واشنگتن در شاخصهای مطلق همچنان ثروتمندتر و قویتر از هر زمان دیگری است، اما سهم نسبی آن در هندسه قدرت جهانی و میزان سلطهگریاش بر دیگر بازیگران بهویژه تحت تأثیر سیاستهای ملیگرایانه داخلی و انقباضی دولت جدید، در مسیر فرسایش و افول قرار دارد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
بحث درباره قدرت آمریکا همواره با اغراق همراه بوده است؛ با این حال، ارزیابیهای تجربی نشان میدهند که در آستانه ۲۵۰ سالگی استقلال این کشور، موقعیت نسبی واشنگتن در جهان دستخوش تغییر شده است. اقتصاد آمریکا از سهم ناچیز در قرن نوزدهم، در سال ۱۹۴۵ به اوج برتری خود رسید؛ به طوری که یکسوم تولید ناخالص داخلی جهان را در اختیار داشت. امروز نیز با وجود اینکه اقتصاد آن بر اساس برابری قدرت خرید از چین کوچکتر است، اما با نرخ ارز بازار و تولید ناخالص ۳۲.۴ تریلیون دلاری همچنان بزرگترین اقتصاد جهان محسوب میشود. آمریکا هماکنون پیشتاز هوش مصنوعی مولد، بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز و صاحب پویاترین شرکتهای بینالمللی و ارز مسلط جهانی است. با این حال، سهم دلار از ذخایر ارزی جهان به ۵۷ درصد کاهش یافته است.
در بعد نظامی، برتری مطلق واشنگتن که در سال ۱۹۴۵ به اوج رسیده بود، به یک ساختار پیچیده تبدیل شده است. اگرچه بودجه نظامی پیشنهادی ۱.۵ تریلیون دلاری برای سال ۲۰۲۷ افزایشی ۴۴ درصدی را نشان میدهد و دو برابر هر کشور دیگری است، اما تجربه جنگهای اخیر در عراق، افغانستان و خاورمیانه ثابت کرده که قدرت سخت نظامی لزوماً تضمینکننده موفقیت راهبردی یا مانع از اقدامات تهاجمی رقبایی مانند چین و ایران در نقاط راهبردی جهان نیست. علاوه بر این، در شاخص تولید صنعتی که پیشتر مایه برتری آمریکا بود، سهم این کشور از ۵۰ درصد جهانی در اواسط قرن گذشته به ۱۵ درصد تنزل یافته و چین جایگاه نخست را ربوده است.
سیاستهای کنونی دولت جدید نیز به تضعیف برخی از پایههای قدرت نرم و علمی منجر شده است. بودجه آژانس توسعه بینالمللی (USAID) به نصف کاهش یافته و به ۲۹ میلیارد دلار رسیده است که این کشور را همسطح آلمان قرار میدهد. در حوزه پژوهش، چین در هزینههای تحقیق و توسعه و نگارش مقالات علمی برتر از آمریکا پیشی گرفته است. در داخل نیز تعلیق هزاران گرنت پژوهشی، خروج دانشمندان از آژانسهای فدرال، کاهش شدید تمایل مهاجران نخبه به انتخاب آمریکا و سقوط جایگاه محبوبیت جهانی این کشور به رتبه پنجمین کشور منفور دنیا، پویایی سنتی این ملت مهاجرپذیر را تهدید میکند. در نهایت، با وجود حفظ قدرت سخت، دوران سلطه بیرقیب ایالات متحده جای خود را به نظمی چندقطبی و پویا داده است./منبع
