بزرگترین حمله هوایی روسیه به اوکراین
به گزارش اطلس دیپلماسی، تحلیلی با موضوع «بزرگترین حمله هوایی روسیه به اوکراین تا به امروز» توسط یاسر آتالان (Yasir Atalan) و بنیامین ینسن (Benjamin Jensen) در قالب پرسشهای انتقادی در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) منتشر شده است. این تحلیل به بررسی راهبردی روسیه در تشدید حملات هوایی علیه اوکراین، با تمرکز بر استفاده گسترده از پهپادها و موشکها برای فشار سیاسی و نظامی، و تأثیر آن بر مذاکرات صلح میپردازد. در ادامه، چکیده این مطلب را میخوانید.
روسیه در اواخر ماه می سال ۲۰۲۵ بزرگترین حمله هوایی خود به اوکراین را انجام داد که طی آن بیش از پانزده نفر کُشته و دهها نفر زخمی شدند. این حملات، که در آخر هفته ۲۵ می و در بحبوحه مذاکرات متوقفشده صلح رخ داد، از نظر شدت و تلفات به مراتب گستردهتر از حملات پیشین بود. در این عملیات، ۳۵۵ پهپاد شاهد در یک روز، همراه با ۲۳ موشک بالستیک اسکندر و بیش از ۶۰ موشک کروز هواپرتاب مانند ایکس-۱۰۱ و ایکس-۵۵۵ در دو روز پرتاب شد. در مجموع، حدود هزار پهپاد و موشک در سه روز به کار رفت که نشاندهنده استفاده گسترده روسیه از قدرت هوایی و موشکی برای فشار بر اوکراین بود. این حمله همزمان با مذاکرات تبادل اسرا و تلاش برای صلح انجام شد و حاکی از افزایش ذخیره موشکها و پهپادهای روسیه، از جمله پانصد موشک بالستیک، بود. گزارشها نشان میدهد موشکهای اسکندر از فریبدهندههای راداری جدید و پهپادهای شاهد از پروفایلهای حمله در ارتفاع بالاتر و فریبدهندههای بیشتر استفاده کردند. همچنین، روسیه از طریق تلگرام افراد محلی را برای نشانهگذاری اهداف استخدام کرده است.
پرسش ۱: استقرار بیسابقه پهپادهای شاهد چه چیزی را درباره راهبرد در حال تحول حمله هوایی روسیه نشان میدهد؟
استقرار بیسابقه پهپادهای شاهد نشاندهنده راهبرد روسیه برای استفاده از قدرت هوایی به منظور فشار بر اوکراین است. این راهبرد با هدف غلبه بر سامانههای دفاع هوایی، حمله به اهداف غیرنظامی و زیرساختی و وادارکردن کییف به پایان جنگ طراحی شده است. این رویکرد همچنین برای کاهش روحیه غیرنظامیان و تخلیه منابع اوکراین از طریق فشار مداوم به کار میرود. ترکیب پهپادهای ارزانقیمت با موشکهای بالستیک و کروز پیچیدهتر، دفاع هوایی اوکراین را سریعتر از توان تولید داخلی یا حمایت غربیها فرسوده میکند و فشار سیاسی هر حمله را افزایش میدهد. نیروی هوایی اوکراین گزارش داده که از ماه سپتامبر سال ۲۰۲۴، پرتاب پهپادهای شاهد از دویست مورد در هفته به بیش از هزار مورد تا ماه مارس سال ۲۰۲۵ افزایش یافته و تقریباً هر دو روز یک حمله گسترده رخ داده است. در هفت ماه گذشته، هیچ دوره سهروزهای بدون حمله پهپادی گسترده وجود نداشته است. با وجود سرنگونی ۸۰ تا ۸۵ درصد پهپادها، ۶۷ پهپاد به اهداف، عمدتاً غیرنظامی، اصابت کردهاند.
پرسش ۲: روسیه چگونه توانسته پرتاب پهپادهای خود را افزایش دهد؟
افزایش پرتاب پهپادها نتیجه گسترش تولید داخلی پهپادهای شاهد، که در روسیه گاهی «گران» نامیده میشوند، است. این پهپادها که ابتدا توسط ایران طراحی شده بودند، اکنون در کارخانههایی مانند آلابوگا و کارخانه الکترومکانیکی ایژفسک تولید میشوند. روسیه قطعات الکترونیکی کلیدی را از چین و از طریق قاچاق قطعات غربی تأمین میکند. واردات اولیه پهپادها از ایران به روسیه فرصت داد تا ظرفیت تولید داخلی را توسعه دهد. بهتازگی، ظرفیت تولید در کارخانه الکترومکانیکی ایژفسک افزایش یافته و مدلهای پیشرفتهتری مانند شاهد-۲۳۸ تولید شده است. نکته نگرانکننده برای مقامات دفاعی آمریکا این است که ایالات متحده، با وجود اقتصادی بیش از ۱۰ برابر بزرگتر از روسیه، نمیتواند تولید پهپادهای تهاجمی دوربرد را به این مقیاس افزایش دهد.
پرسش ۳: این حملات چگونه بر مذاکرات صلح تأثیر میگذارند؟
کرملین از خشونت به عنوان ابزار اصلی خود استفاده میکند و با تشدید حملات، به دنبال کسب دستاوردهای بیشتر در میدان نبرد است. پوتین از یک سو به مذاکرات مستقیم در استانبول اشاره میکند، اما همزمان حملات پهپادی و موشکی را افزایش داده و هیأتهای کماهمیتی به مذاکرات صلح میفرستد. ساعاتی پس از گفتوگوی تلفنی دونالد ترامپ با پوتین در روز ۱۹ می، روسیه بزرگترین حمله هوایی خود به کییف را انجام داد. این حمله، خشونتی حسابشده بود که نشان میداد کرملین میتواند سطح فشار را به دلخواه تنظیم کند. پس از بازدید هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، از مسکو، کرملین دور دوم مذاکرات مستقیم را پیشنهاد کرد. با این حال، هیچ نشانهای از کاهش حملات موشکی وجود ندارد، زیرا در راهبرد پوتین، فشار مداوم اهرمی کلیدی برای مذاکرات است.
پرسش ۴: اوکراین چگونه میتواند این حملات پهپادی را خنثی کند؟
مقابله با حملات پهپادی روسیه نیازمند راهبرد چندلایهای است. ابتدا، تقویت دفاع هوایی با سامانههای متنوع مانند پاتریوت و IRIS-T برای تهدیدات پیشرفته، تیمهای ضدپهپادی سیار و حسگرهای صوتی برای پهپادهای کند، و فناوریهای نوظهور مانند لیزرهای پرقدرت برای خنثیسازی گروهی پهپادها ضروری است. حامیان غربی باید با صنایع اوکراینی برای توسعه فناوریهایی مانند برجکهای ضدهوایی خودکار همکاری کنند. دوم، حملات دقیق به کارخانههای تولید، انبارها و سکوهای پرتاب موقت پهپادهای شاهد لازم است. سوم، قطع خطوط تأمین قطعات الکترونیکی، بهویژه از چین، حیاتی است. در نهایت، افزایش عملیات سایبری تهاجمی و جنگ الکترونیک برای مختلکردن هدایت پهپادها ضروری است تا در صورت عبور از دفاع، از کار بیفتند. این اقدامات میتوانند توانایی روسیه در استفاده از راهبرد فشار را کاهش داده و فضایی برای مذاکرات واقعی ایجاد کنند./ منبع
