آیا اسرائیل میتواند به جنگهای بیپایان خود پایان دهد؟
تغییر دولت در اسرائیل میتواند برخی جبهههای جنگ را آرام کند، اما پایان راهبرد جنگهای مستمر به حمایت و فشار واشنگتن وابسته است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «آیا اسرائیل میتواند به جنگهای بیپایان خود پایان دهد؟» نوشته آموس هارل (Amos Harel) در فارن افرز (Foreign Affairs)منتشر شده است و بررسی میکند که آیا در صورت شکست بنیامین نتانیاهو در انتخابات، دولت احتمالی گادی آیزنکوت خواهد توانست راهبرد جنگهای مستمر اسرائیل را تغییر دهد. نویسنده معتقد است تغییرات اساسی بعید است، اما در کرانه باختری، غزه، لبنان و سوریه، فرصتهایی برای تعدیل سیاستها وجود دارد و میزان موفقیت آن تا حد زیادی به رویکرد دونالد ترامپ بستگی خواهد داشت. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
نتانیاهو پس از سه سال جنگ مستمر، آشکارا از راهبرد اقدام نظامی پیشگیرانه علیه هر تهدید بالقوه دفاع میکند و بر عدم امتیازدهی و سازش تأکید دارد. او تصرف مناطق مرزی در جنوب لبنان، سوریه و نوار غزه را بهعنوان مناطق امنیتی تبلیغ میکند. این سیاست هزینه سنگینی داشته است: ارتش اسرائیل فرصت کافی برای آموزش نداشته، نیروهای ذخیره از سال ۲۰۲۳ بهطور متوسط بیش از یکصد روز در سال خدمت کردهاند و اسرائیل حدود ۱۴۲ میلیارد دلار برای جنگ هزینه کرده است؛ رقمی بیش از نیمی از بودجه سالانهاش. در چنین شرایطی، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و چهرهای میانهرو، در نظرسنجیها از نتانیاهو پیش افتاده است. با این حال، او نیز در موضوعاتی مانند دولت فلسطینی موضعی محتاطانه و سختگیرانه دارد و احتمال تغییر بنیادین سیاست امنیتی اسرائیل پایین است.
مهمترین فرصت تغییر، کرانه باختری است؛ جایی که بتسالل اسموتریچ با حمایت نتانیاهو گسترش شهرکها را پیش برده است. از سال ۲۰۲۳ بیش از دویست شهرک و پایگاه جدید ساخته یا در حال ساخت بوده و خشونت شهرکنشینان، تصرف زمین و جابهجایی فلسطینیان افزایش یافته است. گروهی نزدیک به هزار شهرکنشین مسلح نیز در این روند نقش دارند. آیزنکوت میتواند گسترش شهرکسازی را متوقف و برخورد با خشونتطلبان را تشدید کند، اما بازگرداندن وضعیت سرزمینی گذشته دشوار خواهد بود؛ بهویژه آنکه آخرین تخلیه گسترده شهرکنشینان، خروج نزدیک به ۹,۰۰۰ نفر از غزه در سال ۲۰۰۵ بود.
در غزه، آیزنکوت احتمالاً انعطاف بیشتری برای مشارکت تشکیلات خودگردان فلسطین نشان خواهد داد، هرچند حضور نظامی حماس و خروج کامل اسرائیل را نمیپذیرد. سناریوی مطلوب، کاهش کنترل اسرائیل و مشارکت مرحلهای و تحت نظارت بینالمللی تشکیلات خودگردان است. در لبنان و سوریه نیز امکان دیپلماسی بیشتر وجود دارد. آیزنکوت احتمالاً بر خلع سلاح حزبالله پافشاری میکند، اما برخلاف نتانیاهو پایاندادن به درگیریهای طولانی را ارزشمندتر میداند. در سوریه نیز امکان توافقی میان اسرائیل و احمد الشرع، شامل عقبنشینی اسرائیل از برخی مناطق تصرفشده در سال ۲۰۲۴ و عادیسازی محدود روابط، مطرح است.
حتی با تغییر دولت، محدودیتهای سیاسی و نگرانیهای امنیتی همچنان دامنه مانور رهبران اسرائیل را محدود خواهند کرد. در نهایت، نقش ترامپ تعیینکننده خواهد بود. فشار مناسب آمریکا میتواند به دولت جدید اسرائیل امکان دهد برخی جبههها را آرام کند و راهبرد جنگ مستمر نتانیاهو را تعدیل سازد. اما موفقیت چنین تغییری به رابطه نخستوزیر جدید با ترامپ وابسته است. آیزنکوت تجربه دیپلماتیک و کاریزمای نتانیاهو را ندارد و اگر ترامپ از منطقه فاصله بگیرد، تغییرات مهم در سیاست اسرائیل ممکن است متوقف شود./ منبع
